નિવૃત્તિ પછી મોટી રાહત: પેન્શન ફંડમાં ૯ ગણો વધારો કરવાની માંગ, સરકારના આ એક નિર્ણયથી બદલાઈ જશે લાખોના નસીબ.
૨૦ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ના આજના દિવસે ભારતના સંગઠિત ક્ષેત્રમાં કામ કરતા લાખો ખાનગી કર્મચારીઓ માટે પેન્શનના સમાચાર આશા અને ઉત્સુકતાનું કેન્દ્ર બન્યા છે. નિવૃત્તિ પછીના આર્થિક ટેકા સમાન EPS-95 યોજનામાં મોટા ફેરફારોની પટકથા લખાઈ રહી છે. શું ખરેખર ₹૧,૦૦૦ના નજીવા પેન્શનના દિવસો પૂરા થશે? ચાલો સમજીએ સરકારની નવી ગણતરી અને સુપ્રીમ કોર્ટના સંભવિત આદેશોની અસર.
ખાનગી ક્ષેત્રમાં નોકરી કરતા કર્મચારીઓ માટે નિવૃત્તિ પછીનું જીવન સુરક્ષિત બનાવવા માટે ‘એમ્પ્લોઈઝ પેન્શન સ્કીમ’ (EPS-95) સૌથી મહત્વનું સાધન છે. છેલ્લા લાંબા સમયથી લેબર યુનિયનો અને પેન્શનર એસોસિએશનો દ્વારા લઘુત્તમ પેન્શન ₹૧,૦૦૦ થી વધારીને ₹૯,૦૦૦ કરવાની માંગણી કરવામાં આવી રહી છે. ૨૦૨૬ના પ્રારંભિક મહિનાઓમાં આ મુદ્દો હવે નિર્ણાયક તબક્કે પહોંચ્યો છે.
શું છે વર્તમાન સ્થિતિ અને EPS-95?
જ્યારે કોઈ કર્મચારી EPF (પ્રોવિડન્ટ ફંડ) માં યોગદાન આપે છે, ત્યારે તેના પગારમાંથી ૧૨% કપાય છે, અને એટલો જ હિસ્સો એમ્પ્લોયર (માલિક) આપે છે. આ માલિકના ૧૨% માંથી ૮.૩૩% હિસ્સો સીધો પેન્શન ફંડ (EPS) માં જમા થાય છે. અત્યારે સરકારની મર્યાદા મુજબ, પેન્શનની ગણતરી માટે મહત્તમ પગાર ₹૧૫,૦૦૦ ગણવામાં આવે છે, ભલે તમારો પગાર ₹૫૦,૦૦૦ કે ₹૧ લાખ કેમ ન હોય. આ કારણે જ પેન્શનની રકમ ઘણી ઓછી રહે છે.
સરકાર સામેના પડકારો
શ્રમ મંત્રાલયના સૂત્રો મુજબ, પેન્શનમાં સીધો ૯ ગણો વધારો કરવો એ સરકાર માટે નાણાકીય રીતે મોટો બોજ બની શકે છે. હાલમાં ૪૭ લાખથી વધુ પેન્શનરો છે જેમને ₹૧,૦૦૦ થી ₹૩,૦૦૦ ની વચ્ચે પેન્શન મળે છે. જો સરકાર ₹૯,૦૦૦ લઘુત્તમ પેન્શન જાહેર કરે, તો પેન્શન ફંડ પર વાર્ષિક અબજો રૂપિયાનું ભારણ વધી શકે છે. જોકે, વધતી મોંઘવારીને જોતા સરકાર હવે મધ્યમ માર્ગ શોધવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
₹૨૫,૦૦૦ ની પગાર મર્યાદા: એક ગેમ-ચેન્જર
સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશો બાદ સરકાર હવે ‘સેલરી કેપ’ (Salary Cap) ને ₹૧૫,૦૦૦ થી વધારીને ₹૨૫,૦૦૦ કરવા પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહી છે. જો આ મર્યાદા વધશે, તો પેન્શનની ગણતરીમાં જાદુઈ ફેરફાર આવશે.
પેન્શન ગણવાની ફોર્મ્યુલા:
જૂની મર્યાદા મુજબ (₹૧૫,૦૦૦): ૩૫ વર્ષની નોકરી પછી પેન્શન આશરે ₹૭,૫૦૦ મળે છે.
નવી સંભવિત મર્યાદા મુજબ (₹૨૫,૦૦૦): ૩૫ વર્ષની નોકરી પછી તમારું પેન્શન વધીને આશરે ₹૧૨,૫૦૦ પ્રતિ માસ થઈ શકે છે.
કોને થશે સૌથી વધુ ફાયદો?
આ ફેરફારનો સૌથી મોટો લાભ એવા કર્મચારીઓને થશે જેઓ લાંબી સર્વિસ (૨૦ થી ૩૫ વર્ષ) ધરાવે છે. ટૂંકા ગાળાની સર્વિસ (૧૦ વર્ષ) ધરાવતા લોકો માટે પણ પેન્શનની રકમ ₹૧,૪૦૦ થી વધીને ₹૩,૫૦૦ ની આસપાસ પહોંચી શકે છે. સરકારના આ પગલાથી મધ્યમ વર્ગના કર્મચારીઓના નિવૃત્તિ પછીના જીવનધોરણમાં મોટો સુધારો આવશે.
૨૦ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ સ્થિતિ એ છે કે સરકાર સીધું ₹૯,૦૦૦ પેન્શન આપવાને બદલે ‘પગાર મર્યાદા’ વધારીને પરોક્ષ રીતે પેન્શનરોને મોટો લાભ આપવાની તૈયારીમાં છે. આગામી બજેટ અથવા કેબિનેટ બેઠકમાં આ અંગે સત્તાવાર મહોર લાગી શકે છે.
