હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થવાની તેલ પુરવઠા પર અસર, શું ભારતમાં ભાવ વધશે?
આજે ૧૨ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ ભારતભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ સામાન્ય રીતે સ્થિર રહ્યા છે. જોકે, વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ અત્યંત ગંભીર છે. અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા ઈરાન પર કરવામાં આવેલા હુમલા બાદ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ૫૦ ટકા જેટલો તોતિંગ ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) જે વિશ્વના ૨૦ ટકા ઇંધણ પુરવઠાનો મુખ્ય માર્ગ છે, તે બંધ થવાને કારણે પુરવઠો ખોરવાઈ જવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.
૧. સરકારી રાહત અને એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો
વધતી જતી ફુગાવાની ચિંતા વચ્ચે ભારત સરકારે સામાન્ય જનતાને મોટી રાહત આપવા માટે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો કરવાની જાહેરાત કરી છે. તેલ કંપનીઓ પર આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ હોવા છતાં, સરકારના હસ્તક્ષેપને કારણે સરકારી માલિકીના પેટ્રોલ પંપ પર ભાવ વધારાની અસર હાલ પૂરતી રોકી દેવામાં આવી છે.
૨. ખાનગી કંપનીઓ અને સરકારી કંપનીઓ વચ્ચેનો તફાવત
એક તરફ સરકારી તેલ કંપનીઓએ ભાવ સ્થિર રાખ્યા છે, ત્યારે ખાનગી ઇંધણ રિટેલરોએ મિશ્ર પ્રતિસાદ આપ્યો છે:
-
જિયો-બીપી (Jio-bp): રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને બીપી પીએલસીના સંયુક્ત સાહસે હાલમાં ભાવ વધારવાની ના પાડી દીધી છે. સીઈઓ અક્ષય વાધવાએ પુષ્ટિ કરી છે કે તેમની તાત્કાલિક કોઈ ભાવ વધારવાની યોજના નથી.
-
નાયરા એનર્જી (Nayara Energy): રશિયાની રોઝનેફ્ટની માલિકીની આ કંપનીએ પેટ્રોલ પર ₹૫ અને ડીઝલ પર ₹૩ નો વધારો ઝીંક્યો છે.
-
શેલ (Shell): શેલ ઇન્ડિયાએ પણ તેના ભાવમાં વધારો ચાલુ રાખ્યો છે, જે પ્રીમિયમ સેવાના નામે સરકારી પંપ કરતા વધુ વસૂલવામાં આવી રહ્યા છે.
૩. મુખ્ય શહેરોમાં આજના ભાવ (૧૨ એપ્રિલ, ૨૦૨૬)
| શહેર | પેટ્રોલનો ભાવ (પ્રતિ લિટર) | ડીઝલનો ભાવ (પ્રતિ લિટર) |
| દિલ્હી | ₹ ૯૪.૭૭ | ₹ ૮૭.૬૭ |
| મુંબઈ | ₹ ૧૦૩.૫૪ | ₹ ૯૦.૦૩ |
| કોલકાતા | ₹ ૧૦૫.૪૫ | ₹ ૯૨.૦૨ |
| ચેન્નાઈ | ₹ ૧૦૦.૮૦ | ₹ ૯૨.૩૯ |
| બેંગલુરુ | ₹ ૧૦૨.૯૨ | ₹ ૯૦.૯૯ |
૪. સામાન્ય જનતા પર અસર
ગુજરાતના સુરત, અમદાવાદ અને રાજકોટ જેવા શહેરોમાં પણ ભાવ સ્થિર હોવાના અહેવાલો છે. જયપુરમાં ભાવમાં થોડો ફેરફાર જોવા મળી શકે છે. મધ્ય પૂર્વના યુદ્ધને કારણે જો ક્રૂડ ઓઈલ $૧૧૦ ને પાર કરી જશે, તો આવનારા દિવસોમાં સરકારી કંપનીઓ માટે પણ ભાવ સ્થિર રાખવા મુશ્કેલ બની શકે છે. હાલમાં, સરકારે એક્સાઈઝ ડ્યુટી ઘટાડીને ગ્રાહકોને મોંઘવારીના મોજાથી બચાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
૫. ભવિષ્યની શક્યતાઓ
પીટીઆઈના રિપોર્ટ મુજબ, આગામી અઠવાડિયું વૈશ્વિક તેલ બજારો માટે નિર્ણાયક રહેશે. જો ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચેનો તણાવ વધશે, તો ભારતને રશિયા પાસેથી સસ્તું તેલ મેળવવાની રણનીતિ પર વધુ ભાર મૂકવો પડી શકે છે.
ભારતભરના ગ્રાહકો માટે રાહતની વાત એ છે કે સરકારી પંપ પર ઇંધણના ભાવ સ્થિર છે. પરંતુ જો તમે ખાનગી પંપ પરથી તેલ ભરાવો છો, તો તમારે લિટર દીઠ ₹૩ થી ₹૫ વધુ ચૂકવવા પડી શકે છે. તમારી ગાડીની ટાંકી ફુલ કરાવતા પહેલા તમારા શહેરના ભાવ ચોક્કસ તપાસી લો.

