‘એક તૂટેલી હોડી તોફાન સાથે અથડાઈ…’, પાકિસ્તાનમાં ઈરાન-અમેરિકા વાટાઘાટો પર સંજય રાઉતનો પલટવાર
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે બે અઠવાડિયાના યુદ્ધવિરામ બાદ હવે શાંતિ સ્થાપવા માટે પાકિસ્તાનના ઇસ્લામાબાદમાં મંત્રણાઓ ચાલી રહી છે. આ ઘટનાક્રમે ભારતીય રાજકારણમાં મોટો વંટોળ ઉભો કર્યો છે. મહારાષ્ટ્રના શિવસેના (UBT) નેતા સંજય રાઉતે પક્ષના મુખપત્ર ‘સામના’ દ્વારા કેન્દ્ર સરકાર અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી પર આકરા પ્રહાર કર્યા છે. રાઉતે આ સમગ્ર પરિસ્થિતિને વસીમ બરેલવીની એક પંક્તિ દ્વારા વર્ણવી છે: “જો તૂટેલી હોડી બળવો કરે, તો આ તોફાનો થોડા દિવસો માટે માથું ઉંચકવાનું ભૂલી જાય છે.”
૧. અમેરિકા અને ઈરાનનો સંઘર્ષ
સંજય રાઉતે તેમના લેખમાં લખ્યું છે કે દુનિયા આશ્ચર્યચકિત થઈને જોઈ રહી છે કે કેવી રીતે ઈરાન જેવા દેશે અમેરિકા જેવી મહાસત્તાને વાટાઘાટોના ટેબલ પર આવવા મજબૂર કરી દીધું. જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનની સભ્યતા નષ્ટ કરવાની ધમકી આપી હતી, ત્યારે ઈરાનના કરોડો લોકો રસ્તા પર ઉતરી આવ્યા હતા. રાઉત મુજબ, આ ઈરાની પ્રજાનો બળવો હતો જેણે ટ્રમ્પને ‘શાંતિ’ ની વાત કરવા મજબૂર કર્યા. પરંતુ, વિરોધાભાસ એ છે કે આ શાંતિની ચર્ચા એવા પાકિસ્તાનમાં થઈ રહી છે જે આતંકવાદનું કેન્દ્ર છે.
૨. પાકિસ્તાનની ‘શાંતિ નિર્માતા’ તરીકેની ભૂમિકા પર કટાક્ષ
સંજય રાઉતે પાકિસ્તાન પર પ્રહાર કરતા કહ્યું કે જે દેશે ઓસામા બિન લાદેન જેવા આતંકવાદીને આશ્રય આપ્યો હતો, તેને આજે અમેરિકા ‘પીસ મેકર’ (શાંતિ નિર્માતા) તરીકે સ્વીકારી રહ્યું છે. તેમણે વ્યંગાત્મક લહેજામાં કહ્યું કે કદાચ ભવિષ્યમાં પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફ અને આર્મી ચીફ જનરલ મુનીરને નોબેલ શાંતિ પુરસ્કાર પણ મળી જાય! રાઉતે પાકિસ્તાનની કંગાળ આર્થિક સ્થિતિ અને તેના આતંકવાદી ઈતિહાસને ટાંકીને અમેરિકાના આ વલણ સામે સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
૩. ભારતીય વિદેશ નીતિ અને ‘વિશ્વગુરુ’ ના બિરુદ પર પ્રહાર
રાઉતનો સૌથી મોટો સવાલ ભારતના નેતૃત્વ પર હતો. તેમણે પૂછ્યું કે જ્યારે મધ્ય પૂર્વ સળગી રહ્યું હતું અને તેલના ભાવ આસમાને પહોંચી રહ્યા હતા, ત્યારે ભારત ક્યાં હતું? તેમણે પીએમ મોદી પર નિશાન સાધતા કહ્યું કે છેલ્લા ૧૧ વર્ષમાં માત્ર વિદેશી નેતાઓને ગળે મળવાથી કંઈ પ્રાપ્ત થયું નથી. જ્યારે ઇઝરાયલે તેહરાનમાં કન્યા શાળા પર હુમલો કર્યો ત્યારે ભારત મૌન રહ્યું. રાઉતે દલીલ કરી કે પીએમ મોદી હાલમાં પાંચ રાજ્યોમાં ચૂંટણી પ્રચારમાં વ્યસ્ત છે, જ્યારે પાકિસ્તાન વૈશ્વિક મંચ પર બાજી મારી ગયું છે.
૪. ભારતનો ગૌરવશાળી શાંતિ ઇતિહાસ
પોતાના લેખમાં સંજય રાઉતે ઇતિહાસના પાના ઉથલાવીને યાદ અપાવ્યું કે ભારતે ભૂતકાળમાં વૈશ્વિક શાંતિમાં કેવી નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી છે:
-
કોરિયા (૧૯૫૩): બે દેશો વચ્ચેના યુદ્ધનો અંત લાવવામાં ભારતની મુખ્ય ભૂમિકા હતી.
-
સુએઝ નહેર કટોકટી: બ્રિટન અને ફ્રાન્સ સામે ભારતે શાંતિ માટે મજબૂત વલણ અપનાવ્યું હતું.
-
કોંગો મિશન (૧૯૬૦): ભારતે ગૃહયુદ્ધ રોકવા માટે પોતાના સૈનિકો મોકલ્યા હતા.
-
વિયેતનામ અને લાઓસ: ભારત આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ સમિતિનું નેતૃત્વ કરતું હતું.
૫. મોદી સરકારની નિષ્ફળતાનો દાવો
સંજય રાઉતે આરોપ લગાવ્યો કે મોદી સરકાર ‘વિશ્વગુરુ’ ના મહોરા હેઠળ માત્ર પ્રચારમાં જ રચ્યાપચ્યા રહે છે. તેમણે કહ્યું કે હોળીના પર્વ પર આ ‘સ્વ-ઘોષિત’ બિરુદને બાળી નાખવું જોઈએ, કારણ કે વર્તમાન વૈશ્વિક કટોકટીમાં ભારત ગેરહાજર છે. તેમણે ‘નમસ્તે ટ્રમ્પ’ જેવા કાર્યક્રમોને માત્ર દેખાડો ગણાવ્યો અને કહ્યું કે પાકિસ્તાનની વિદેશ નીતિ આજે ભારત કરતા વધુ સક્રિય દેખાઈ રહી છે.
સંજય રાઉતના આ લેખે દેશમાં વિદેશ નીતિ અંગે નવી ચર્ચા છેડી છે. ઈરાન-અમેરિકા વચ્ચેની મંત્રણા ભલે ઇસ્લામાબાદમાં થતી હોય, પરંતુ તેના પડઘા મુંબઈ અને દિલ્હીના રાજકીય ગલિયારાઓમાં સંભળાઈ રહ્યા છે. ઈરાને શરણાગતિ સ્વીકારી કે અમેરિકા નમ્યું તે તો સમય બતાવશે, પણ રાઉતના મતે “મોદીનું જહાજ તોફાનમાં ખોવાઈ ગયું છે.”
