સુપ્રીમ કોર્ટમાં કાનૂની વિદ્યાર્થીઓનો ઉદ્ધત અવતાર: જસ્ટિસ સૂર્યકાંતને અપશબ્દો કહેનાર યુવાનો જેલના સળિયા પાછળ
ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલત, એટલે કે સુપ્રીમ કોર્ટ, ન્યાયનું મંદિર માનવામાં આવે છે. જ્યાં આખા દેશના નાગરિકો પોતાની ફરિયાદો લઈને ન્યાયની આશા રાખે છે, ત્યાં ૧૦ જુલાઈના રોજ એક એવી ઘટના બની જેણે કાનૂની જગતને સ્તબ્ધ કરી દીધું. સુપ્રીમ કોર્ટની કોર્ટ નંબર-૧૩માં બે કાનૂની વિદ્યાર્થીઓએ જે પ્રકારનું વર્તન કર્યું, તે માત્ર અદાલતનું અપમાન નથી, પરંતુ સમગ્ર ન્યાય પ્રણાલી માટે એક લાલબત્તી સમાન છે. આ ઘટનામાં આખરે પોલીસે બંને વિદ્યાર્થીઓની ધરપકડ કરી છે અને તેમને પોલીસ રિમાન્ડ પર મોકલી દેવામાં આવ્યા છે.
શું હતી સમગ્ર ઘટના?
૧૦ જુલાઈનો દિવસ સામાન્ય દિવસ જેવો હતો, પરંતુ કોર્ટ નંબર-૧૩માં કાર્યવાહી દરમિયાન અચાનક હોબાળો મચી ગયો. ઉત્તર પ્રદેશના રહેવાસી અને કાયદાનો અભ્યાસ કરતા બે વિદ્યાર્થીઓ, પ્રબલ પ્રતાપ સિંહ અને ચંદર ભાન, અદાલતમાં પહોંચ્યા. પ્રબલ પ્રતાપ સિંહે પોતાની ઓળખ અરજદાર તરીકે આપી અને જેવી જ સુનાવણી શરૂ થઈ, તેણે કોર્ટની મર્યાદાઓને ઓળંગી નાખી.
કોર્ટમાં હાજર રહેલા જસ્ટિસ સૂર્યકાંત સામે તેણે અપશબ્દોનો પ્રયોગ કર્યો, અદાલતમાં કાગળો ફેંક્યા અને ન્યાયિક કામગીરીમાં સીધો અવરોધ ઉભો કર્યો. જ્યારે ત્યાં હાજર સુરક્ષાકર્મીઓએ તેને શાંત કરવાનો અને બહાર લઈ જવાનો પ્રયાસ કર્યો, ત્યારે તેણે તેમની સાથે પણ ધક્કામુક્કી કરી. આ હિંસક અને અપમાનજનક વર્તનને કારણે કોર્ટની કાર્યવાહી લાંબા સમય સુધી ઠપ થઈ ગઈ હતી.
પોલીસ તપાસ: માનસિક સ્થિતિ કે કોઈ મોટી સાજિશ?
ઘટના બાદ દિલ્હી પોલીસે ત્વરિત કાર્યવાહી કરી અને તિલક માર્ગ પોલીસ સ્ટેશનમાં FIR નોંધી. બંને આરોપીઓ પર ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) ની કલમ ૧૩૨, ૨૨૧, ૨૨૪ અને ૩(૫) જેવી ગંભીર કલમો હેઠળ ગુનો દાખલ કરવામાં આવ્યો છે.
સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ ઉભો થયો હતો કે શું આ વિદ્યાર્થીઓ માનસિક રીતે અસ્થિર છે? સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્દેશ પર, બંનેને આઈ.એચ.બી.એ.એસ. (IHBAS) હોસ્પિટલમાં માનસિક તપાસ માટે મોકલવામાં આવ્યા હતા. જોકે, ડૉક્ટરોએ સ્પષ્ટ કર્યું કે તેમને તાત્કાલિક કોઈ માનસિક ઉપચારની જરૂર નથી, એટલે કે તેઓ પોતાના કૃત્ય માટે પૂર્ણપણે હોશમાં હતા. વધુ તપાસ દરમિયાન પોલીસને તેમની પાસેથી કેટલાક વાંધાજનક લખાણવાળા પરચાઓ પણ મળ્યા છે. પોલીસ હવે એ તપાસી રહી છે કે શું આ કોઈ વ્યક્તિગત ઉન્માદ હતો કે પછી પાછળ કોઈ મોટી આયોજિત સાજિશ કામ કરી રહી હતી?
કાયદાના વિદ્યાર્થીઓનો આ કેવો ઉન્માદ?
આ ઘટનાએ કાયદાના વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષણ જગત પર પણ ગંભીર પ્રશ્નો ઉભા કર્યા છે. જેઓ ભવિષ્યમાં દેશના વકીલ કે ન્યાયાધીશ બનવાના સપના જુએ છે, તેઓ જ જો ન્યાયની સર્વોચ્ચ સંસ્થાનું આટલું અપમાન કરે, તો તેમના સંસ્કારો અને કાનૂની શિક્ષણ પર શંકા થવી સ્વાભાવિક છે. સોશિયલ મીડિયા પર લોકો પૂછી રહ્યા છે કે શું કાનૂની શિક્ષણ માત્ર પુસ્તકો પૂરતું સીમિત રહી ગયું છે? અદાલતની ગરિમા અને ન્યાયાધીશો પ્રત્યેનો આદર એ કાનૂની વ્યવસાયનો પાયો છે. આ વિદ્યાર્થીઓએ જે રીતે જસ્ટિસ સૂર્યકાંતને અપશબ્દો કહ્યા, તે તેમની કાનૂની કારકિર્દી પર કાયમી ડાઘ લગાવી શકે છે.
ન્યાયિક ગરિમાનું રક્ષણ શા માટે જરૂરી છે?
સુપ્રીમ કોર્ટ કોઈ સામાન્ય સરકારી કચેરી નથી. તે બંધારણનું રક્ષક છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ કોર્ટમાં ધસી આવીને હંગામો કરે છે, ત્યારે તે માત્ર એક જજનું નહીં, પરંતુ જે બંધારણ હેઠળ જજ બેઠા છે, તેનું અપમાન કરે છે. આવી ઘટનાઓ ભવિષ્યમાં ન બને તે માટે કડક દાખલો બેસાડવો ખૂબ જરૂરી છે. કાયદો હાથમાં લેનારાઓને એ સમજાવવું જરૂરી છે કે વાણી સ્વાતંત્ર્યનો અર્થ ‘અપશબ્દો’ નથી.
આગળ શું થઈ શકે?
હાલ બંને આરોપીઓ પોલીસ રિમાન્ડ પર છે. પોલીસ તેમની પૂછપરછ કરી રહી છે કે કોણે તેમને આ રીતે ઉશ્કેર્યા હતા. શું કોઈ સંગઠન કે વ્યક્તિ તેમની પાછળ છે? શું તેઓ કોઈ મોટા મુદ્દાને હાઈલાઈટ કરવા માટે આ હંગામો કરી રહ્યા હતા? આ તમામ પ્રશ્નોના જવાબ રિમાન્ડ દરમિયાન મળી શકે છે. જો તપાસમાં કંઈ પણ શંકાસ્પદ જણાશે, તો કાયદો તેમને છોડશે નહીં.
ન્યાય મંદિરની પવિત્રતા અકબંધ રહે
આ ઘટનાએ સાબિત કર્યું છે કે સુરક્ષા વ્યવસ્થામાં ક્યાંક ખામી રહી ગઈ હતી, જેના કારણે આટલી હિંમત સાથે યુવાનો કોર્ટ સુધી પહોંચી શક્યા. ભવિષ્યમાં સુપ્રીમ કોર્ટની સુરક્ષા વધુ કડક બનાવવી પડશે. સાથે જ, યુવા પેઢીને એ શીખવવાની જરૂર છે કે વિરોધ કરવાની રીતો હોય છે, પણ ન્યાય મંદિરની મર્યાદા ઓળંગવી એ ગુનો છે.
આ વિદ્યાર્થીઓ માટે આ એક મોટી ચેતવણી છે કે કાયદાના અભ્યાસનો અર્થ કાયદાનો ઉપયોગ કરવો છે, દુરુપયોગ નહીં. અત્યારે તો સમગ્ર દેશની નજર આ કેસ પર છે, અને આશા છે કે ન્યાયતંત્ર આ બાબતે એટલી કડકાઈથી કામ લેશે કે ભવિષ્યમાં કોઈ પણ વ્યક્તિ સુપ્રીમ કોર્ટની ગરિમાને ઠેસ પહોંચાડતા પહેલા સો વાર વિચારશે.
