પેટ્રોલ પંપ પર જતા પહેલા સાવધાન! E20 ઇંધણ અને શુદ્ધ પેટ્રોલને લઈને સરકારે લીધો મોટો નિર્ણય
કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને ધોરીમાર્ગ મંત્રી નિતિન ગડકરીએ દેશના વાહનચાલકો અને ઇંધણ ગ્રાહકોને એક સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે. તેમણે જણાવ્યું છે કે જે વાહનચાલકો તેમના વાહનોમાં ઇથેનોલ મિશ્રિત (Ethanol-blended) પેટ્રોલનો ઉપયોગ કરવા નથી માંગતા, તેમની પાસે ૧૦૦ ટકા શુદ્ધ પેટ્રોલ પસંદ કરવાનો વિકલ્પ ચોક્કસ છે, પરંતુ આ શુદ્ધ પેટ્રોલ માટે તેમણે સામાન્ય કિંમત કરતાં વધુ કિંમત ચૂકવવી પડશે. ઇથેનોલ મિશ્રિત ઇંધણ (ખાસ કરીને E20) ને લઈને થઈ રહેલી વિવિધ આલોચનાઓ વચ્ચે કેન્દ્રીય મંત્રીએ સરકારના આ મહત્વાકાંક્ષી પ્રોગ્રામનો જોરદાર બચાવ કર્યો છે.
તાજેતરમાં આપેલા એક ઇન્ટરવ્યુમાં નિતિન ગડકરીએ E20 ઇંધણના કારણે વાહનોના એન્જિનને નુકસાન થવાના તમામ આરોપો અને આશંકાઓને સખત શબ્દોમાં નકારી કાઢ્યા હતા. તેમણે આ પ્રકારની વાતોને માત્ર ‘ભ્રામક માહિતી’ (Misinformation) ગણાવી છે અને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે સરકારને હજુ સુધી ઇંધણના કારણે એન્જિન બગડવાની એક પણ સત્તાવાર ફરિયાદ મળી નથી.
એન્જિન નુકસાનના દાવાઓ માત્ર અફવા: ગડકરી
ઘણા સમયથી વાહનચાલકો અને સોશિયલ મીડિયા પર એવી ચર્ચાઓ ચાલી રહી છે કે ૨૦ ટકા ઇથેનોલ મિશ્રિત પેટ્રોલ (E20) જૂના વાહનોના એન્જિન, પાઇપલાઇન અને કમ્પોનન્ટ્સને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. આ અંગે જ્યારે કેન્દ્રીય મંત્રીને પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો, ત્યારે તેમણે ખૂબ જ આત્મવિશ્વાસ સાથે જવાબ આપ્યો હતો.
તેમણે જણાવ્યું કે, “આ બધી વાતો પાયાવિહોણી છે. E20 ઇંધણથી એન્જિનને નુકસાન થાય છે તેવા અહેવાલોમાં કોઈ સત્ય નથી. સરકાર આ વિષય પર સતત નજર રાખી રહી છે અને અત્યાર સુધી દેશભરમાંથી આવી કોઈ ગંભીર સમસ્યા કે ફરિયાદ સામે આવી નથી.” મંત્રીના આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે સરકાર ઇથેનોલ પ્રોગ્રામને લઈને વૈજ્ઞાનિક અને તકનીકી રીતે સંપૂર્ણપણે આશ્વસ્ત છે.
શું પેટ્રોલ પંપ પર E10 અને E20 બંને મળશે?
ઇન્ટરવ્યુ દરમિયાન જ્યારે ગડકરીને પૂછવામાં આવ્યું કે, શું સરકાર સામાન્ય નાગરિકોની સુવિધા માટે પેટ્રોલ પંપો પર E20 ની સાથે ઓછું મિશ્રણ ધરાવતું E10 પેટ્રોલ પણ ઉપલબ્ધ કરાવશે? જેથી જેમના વાહનો જૂના છે તેઓ E10 નો ઉપયોગ કરી શકે.
આ સવાલના જવાબમાં તેમણે વ્યવહારિક મુશ્કેલીઓ દર્શાવતા કહ્યું કે, “ભારતે સફળતાપૂર્વક ઇંધણમાં ૨૦ ટકા ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગનો લિમીટ હાસિલ કરી લીધો છે. આજે દેશના ખૂણે-ખૂણે આવેલા તમામ ફ્યુઅલ સ્ટેશનો પર E20 ઇંધણ આસાનીથી ઉપલબ્ધ છે. જ્યારે આપણે રાષ્ટ્રીય સ્તરે આટલી મોટી સિદ્ધિ મેળવી ચૂક્યા છીએ, ત્યારે ફરીથી પાછા જવું અથવા દરેક પંપ પર અલગ-અલગ મિશ્રણની વ્યવસ્થા કરવી કઈ રીતે શક્ય બને?”
‘શુદ્ધ પેટ્રોલ જોઈતું હોય તો ખિસ્સા ખાલી કરવા પડશે’
નિતિન ગડકરીએ ગ્રાહકોને સ્પષ્ટ વિકલ્પ આપતા જણાવ્યું કે જે લોકો ઇથેનોલ મિશ્રિત ઇંધણ વાપરવા જરાય તૈયાર નથી, તેઓ ૧૦૦% શુદ્ધ પેટ્રોલ (Pure Petrol) ખરીદી શકે છે. પરંતુ આ પ્રીમિયમ અથવા શુદ્ધ ઇંધણ માટે તેમણે વધારાનો ચાર્જ અથવા ઊંચી કિંમત ચૂકવવી પડશે.
જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું પેટ્રોલ પંપ ધારકો ગ્રાહકોને વિવિધ પ્રકારના ઇથેનોલ બ્લેન્ડ્સ (જેમ કે E10, E20 કે E85) ના વિકલ્પો આપશે? ત્યારે ગડકરીએ હળવાશથી પલ્લો ઝાડી લીધો હતો અને કહ્યું હતું કે આ બાબત તેમના મંત્રાલય હેઠળ નથી આવતી, પરંતુ આ સંપૂર્ણ વિષય પેટ્રોલિયમ અને કુદરતી ગેસ મંત્રાલય (Petroleum Ministry) ના અધિકાર ક્ષેત્રમાં આવે છે અને તેઓ જ આ અંગે આખરી નિર્ણય લઈ શકે છે.
ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ પ્રોગ્રામ ભારત માટે કેમ જરૂરી છે?
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ઇથેનોલ બ્લેન્ડિંગ પ્રોગ્રામ (Ethanol Blending Programme) ને આટલું પ્રાધાન્ય આપવા પાછળ કેટલાક અત્યંત મહત્વના આર્થિક અને પર્યાવરણીય કારણો છે:
-
આયાત ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો: ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૦ ટકાથી વધુ ક્રૂડ ઓઇલ (કચું તેલ) વિદેશોમાંથી આયાત કરે છે. પેટ્રોલમાં ઇથેનોલ ભેળવવાથી વિદેશથી મંગાવવા પડતા તેલની માત્રા ઘટે છે, જેનાથી દેશના અબજો રૂપિયાના વિદેશી હૂંડિયામણની બચત થાય છે.
-
પર્યાવરણ સુરક્ષા અને પ્રદૂષણમાં ઘટાડો: ઇથેનોલ એ બાયો-ફ્યુઅલ (જૈવિક ઇંધણ) છે, જે પરંપરાગત પેટ્રોલની સરખામણીએ ઘણું ઓછું કાર્બન ઉત્સર્જન કરે છે. તેના ઉપયોગથી શહેરોમાં વાયુ પ્રદૂષણ ઘટાડવામાં મોટી મદદ મળે છે.
-
ખેડૂતોની આવકમાં વૃદ્ધિ: ઇથેનોલ મુખ્યત્વે શેરડીના રસ, મોલાસીસ, બગડેલા અનાજ અને મકાઈમાંથી બનાવવામાં આવે છે. આ પ્રોગ્રામના કારણે દેશના ખેડૂતોને તેમના પાકના સારા ભાવો મળી રહ્યા છે અને ગ્રામીણ અર્થતંત્ર મજબૂત થઈ રહ્યું છે.
ગ્રાહકોની મૂંઝવણ અને ભવિષ્યની રાહ
સરકાર ભલે આ પગલાને દેશહિતમાં ગણાવતી હોય, પરંતુ સામાન્ય વાહનચાલકોમાં હજુ પણ થોડો અસંતોષ અને મૂંઝવણ જોવા મળી રહી છે. ખાસ કરીને જે લોકો પાસે ૫ થી ૧૦ વર્ષ જૂની બાઇક કે કાર છે, તેઓ ચિંતિત છે કે પ્રીમિયમ શુદ્ધ પેટ્રોલ મોંઘું થવાથી તેમના માસિક બજેટ પર અસર પડશે.
જો કે, ઓટોમોબાઈલ ઇન્ડસ્ટ્રી હવે ઝડપથી બદલાઈ રહી છે. ભારતમાં ઉત્પાદિત થતા તમામ નવા વાહનો હવે ‘E20 કમ્પ્લાયન્ટ’ (E20 સુસંગત એન્જિન) સાથે જ આવી રહ્યા છે. સરકારનો આગામી લક્ષ્યાંક ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ (Flex-Fuel) વાહનોને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે, જે ૧૦૦ ટકા ઇથેનોલ પર પણ ચાલી શકશે. કેન્દ્રીય મંત્રીના આ કડક પરંતુ સ્પષ્ટ વલણથી એ સાબિત થાય છે કે ભારત સરકાર ગ્રીન એનર્જી અને આત્મનિર્ભરતાના પંથેથી હવે પાછળ હટવાની નથી.
