વર્ષભર માંગ ધરાવતા પપૈયા સાથે લીંબુની ખેતી બની કમાણીનું નવું સાધન
રાંચી નજીકના ખૂંટી અને ઓરમાઝી વિસ્તારમાં ખેતી કરતા ખેડૂતો હવે લીંબુની ખેતી સાથે પપૈયાનું વાવેતર કરીને સફળતા મેળવી રહ્યા છે. લીંબુના વૃક્ષોના અંતર વચ્ચે ખાલી રહેતી જમીનનો સદુપયોગ કરવા માટે પપૈયાના છોડ વાવવામાં આવે છે. ખેડૂતો કહે છે કે બંને પાકનું સંચાલન એક સાથે સરળતાથી થઈ જાય છે અને વધારાની મહેનતની જરૂર રહેતી નથી. આ કારણે આ સંયુક્ત ખેતી રીત અહીં ઝડપી લોકપ્રિય બની રહી છે.
પપૈયાથી વધતી આવક અને બજારની સતત માંગ
સ્થાનિક ખેડૂત નિલેશના જણાવ્યા અનુસાર પપૈયાનું ઉત્પાદન આખું વર્ષ માંગ ધરાવે છે, પછી તે કાચું હોય કે પાકેલું. લીંબુ જ્યાં સતત આવક આપે છે, ત્યાં પપૈયા વધારાની કમાણી માટે શ્રેષ્ઠ વિકલ્પ સાબિત થાય છે. તેઓ કહે છે કે એક પરિવાર મહિને 10,000 થી 15,000 રૂપિયા સહેલાઈથી કમાઈ શકે છે. આ આવકમાં સૌથી મોટું યોગદાન રોજ વેચાતા લીંબુ અને પપૈયાનું જ છે.
બંને વૃક્ષોની સાથે વૃદ્ધિના ફાયદા
નિલેશ જણાવે છે કે લીંબુનું વૃક્ષ નીચું રહે છે અને તેના ફળ નીચે તરફ આવે છે, જ્યારે પપૈયાનું વૃક્ષ ઊંચું થઈ તેના ફળ ઉપર રહે છે. આ સ્વભાવને કારણે બંને પાકને એક સાથે ઉગાડવામાં કોઈ તકલીફ પડતી નથી. ઓછા વિસ્તારમાં 30 થી 40 પપૈયાના છોડ લગાવવાથી દરરોજ 6 થી 7 કિલો ઉપજ મળવી સામાન્ય બાબત બને છે. આ પદ્ધતિ વિસ્તરના અનેક ખેડૂતો માટે આવકનું નવું મોડલ બની રહી છે.
સંચાલનમાં સરળતા અને ઓછો ખર્ચ
લીંબુ માટે જે ગોબર ખાતર અથવા દવાઓનો ઉપયોગ થાય છે, તે જ પપૈયા માટે પણ ઉપયોગી બને છે, એટલે ખર્ચ અલગથી વધતો નથી. માત્ર એટલું ધ્યાન રહેવું જોઈએ કે પપૈયાને રોજ પૂરતું પાણી અને લિક્વિડ ખાતર આપવું પડે. સવારે અને સાંજે પાણી આપવાથી વૃદ્ધિ વધુ મજબૂત બને છે. આ સિવાય કોઈ મોટી તકેદારીની જરૂર ન હોવાથી પપૈયાની સંભાળ સરળ અને નફાકારક બની રહે છે.
વધારાની આવકથી પરિવારોને સારો આધાર
લીંબુ મુખ્ય આવક આપે છે, જ્યારે પપૈયા વધારાનો આર્થિક ટેકો પૂરો પાડે છે. નિલેશના ખેતરમાં લીંબુના છોડની વચ્ચે 50 પપૈયાના ઝાડ વાવવામાં આવ્યા છે, જેના કારણે દર મહિને 15,000 રૂપિયા સુધીની વધારાની કમાણી મળી રહે છે. આ આવકથી પરિવારમાં જરૂરી ખર્ચો પૂરો થતો રહે છે અને ખેતી વધુ મજબૂત બને છે.
