ચર્ચા વગર જ વિપક્ષી હંગામા વચ્ચે પસાર થયા નવ વિધેયક: જાણો લોકસભામાં શું થયો નિર્ણય
સંસદના ચોમાસુ સત્ર દરમિયાન વિપક્ષ અને સરકાર વચ્ચેની મડાગાંઠ અટકવાનું નામ નથી લઈ રહી. મંગળવારે પણ લોકસભામાં વિપક્ષી સાંસદોના ભારે હોબાળા, નારેબાજી અને સૂત્રોચ્ચાર વચ્ચે ગૃહની કાર્યવાહી સતત ખોરવાયેલી રહી હતી. જોકે, આ તણાવપૂર્ણ વાતાવરણ વચ્ચે પણ સરકારે બપોરના સમયે માત્ર ૧૪ મિનિટના ટૂંકા ગાળામાં જ બે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વિધેયકો (બિલ) ચર્ચા વગર જ પસાર કરી લીધા હતા. આ બે બિલોમાં રાજ્યના નામ પરિવર્તન સાથે જોડાયેલું ‘કેરળ નામ પરિવર્તન બિલ, ૨૦૨૬’ અને સહકારી ક્ષેત્રના વિકાસ માટેનું ‘રાષ્ટ્રીય સહકારી વિકાસ નિગમ (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૬’ સમાવિષ્ટ છે.
બપોરે ૨ વાગ્યે કાર્યવાહી શરૂ થતાં જ હોબાળો
મંગળવારે સવારે ૧૧ વાગ્યે ગૃહની બેઠક મળી ત્યારથી જ વિપક્ષી સભ્યો પ્લેકાર્ડ લઈને ગૃહના વેલમાં આવી ગયા હતા અને નારેબાજી શરૂ કરી દીધી હતી. વિપક્ષી નેતાઓ દિલ્હીમાં વિદ્યાર્થીઓ પર થયેલા કથિત પોલીસ લાઠીચાર્જ અને રામમંદિર પ્રસાદ ચોરી જેવા મુદ્દાઓ પર કેન્દ્રીય ગૃહમંત્રી અમિત શાહ ગૃહમાં આવીને સત્તાવાર નિવેદન આપે તેવી માંગ કરી રહ્યા હતા. સવારના સત્રમાં ગૃહ ચલાવવું અશક્ય બનતા સ્પીકરે બેઠક બપોરે ૨ વાગ્યા સુધી સ્થગિત કરી દીધી હતી.
બપોરે ૨ વાગ્યે જ્યારે લોકસભા ફરી શરૂ થઈ ત્યારે પણ વિપક્ષનો વિરોધ તેટલી જ તીવ્રતા સાથે ચાલુ રહ્યો હતો. પીઠાસીન અધિકારી કૃષ્ણપ્રસાદ તેનનેટીએ સભ્યોને શાંત રહીને ગૃહ ચલાવવામાં સહયોગ આપવા વિનંતી કરી હતી, પરંતુ વિપક્ષી સાંસદો સતત સૂત્રોચ્ચાર કરતા રહ્યા હતા.
૧૪ મિનિટમાં કેવી રીતે પસાર થયા બંને બિલ?
બપોરે ૨:૦૧ વાગ્યે ગૃહ રાજ્યમંત્રી નિત્યાનંદ રાયે ‘કેરળ (નામ બદલવું) બિલ, ૨૦૨૬’ રજૂ કર્યું હતું. આ બિલનો મુખ્ય હેતુ બંધારણની પ્રથમ અનુસૂચિમાં રાજ્યનું નામ ‘કેરળ’માંથી બદલીને ‘કેરલમ’ કરવાનો છે. કેરળ વિધાનસભાએ જૂન ૨૦૨૪માં સર્વાનુમતે ઠરાવ પસાર કરીને કેન્દ્ર સરકારને આ અંગે બંધારણીય પ્રક્રિયા હાથ ધરવા વિનંતી કરી હતી. મંત્રી નિત્યાનંદ રાયે વિપક્ષ પર નિશાન સાધતા કહ્યું કે કોંગ્રેસ અને વિપક્ષી સાંસદો કેરળના આ મહત્વપૂર્ણ બિલ પર પણ ચર્ચા કરવા તૈયાર નથી. વિપક્ષના વિરોધ વચ્ચે જ ધ્વનિ મતથી આ બિલ પસાર કરી દેવામાં આવ્યું હતું.
ત્યારબાદ તુરંત જ સહકાર રાજ્યમંત્રી મુરલીધર મોહોલે ‘રાષ્ટ્રીય સહકારી વિકાસ નિગમ (સુધારા) બિલ, ૨૦૨૬’ રજૂ કર્યું હતું. આ વિધેયક ૧૯૬૨ના મૂળ NCDC કાયદામાં સુધારો કરે છે, જેથી દેશમાં સહકારી મંડળીઓને ઝડપી અને વધુ લવચીક ધોરણે ભંડોળ પૂરું પાડી શકાય. આ બિલ દ્વારા સહકારી ક્ષેત્રના વ્યાપને ઔદ્યોગિક માલસામાન અને અન્ય વિકાસલક્ષી પ્રવૃત્તિઓ સુધી విస్తૃત કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. વિપક્ષી હંગામા વચ્ચે આ બિલ પણ કોઈ જ ચર્ચા વિના ધ્વનિ મતથી પસાર થઈ ગયું હતું. બંને બિલ પસાર થયા બાદ બપોરે ૨:૨૫ વાગ્યે ગૃહની કાર્યવાહી દિવસભર માટે સ્થગિત કરી દેવામાં આવી હતી.
ચોમાસુ સત્રની કામગીરી અને ચર્ચા વગર પસાર થયેલા બિલ
ચોમાસુ સત્ર હવે તેના અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી ગયું છે અને ૧૩ ઓગસ્ટના રોજ સત્ર સમાપ્ત થવા જઈ રહ્યું છે. અત્યાર સુધીમાં લોકસભામાં કુલ ૧૧ બિલ પસાર કરવામાં આવ્યા છે. ચોંકાવનારી બાબત એ છે કે આ ૧૧ માંથી માત્ર બે જ બિલ પર ગૃહમાં વિગતવાર ચર્ચા થઈ શકી છે, જ્યારે બાકીના નવ બિલ વિપક્ષના સતત વિરોધ અને હંગામા વચ્ચે કોઈ પણ પ્રકારની ચર્ચા વિના પસાર કરવા પડ્યા છે.
સંસદીય બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજૂએ વિપક્ષના આ વલણની સખત ટીકા કરતા જણાવ્યું હતું કે સરકાર તમામ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર હતી અને ગૃહમંત્રી પણ જવાબ આપવા માટે ઉપસ્થિત રહેવાના હતા, પરંતુ વિપક્ષ ગૃહ ચાલવા દેવા માંગતો નથી અને ચર્ચાથી ભાગી રહ્યો છે. બીજી તરફ, વિપક્ષી નેતાઓનું કહેવું છે કે વિદ્યાર્થીઓ પર થયેલા અત્યાચાર અને લોકશાહી મુદ્દાઓ પર ગૃહમંત્રીની હાજરી વગર ગૃહ ચલાવવાનો કોઈ અર્થ નથી.
