પકડાઈ ગઈ પોલ! ચીની રોબોટને પોતાનું ‘ઇનોવેશન’ ગણાવવું ગલગોટિયા યુનિવર્સિટીને ભારે પડ્યું, AI સમિટમાંથી હાંકી કઢાયા.
દિલ્હીના પ્રતિષ્ઠિત ભારત મંડપમમાં આયોજિત ‘AI ઈમ્પેક્ટ સમિટ’ (AI Impact Summit) માંથી એક આઘાતજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. જાણીતી ગલગોટિયા યુનિવર્સિટી (Galgotias University) ને સમિટના આયોજકો દ્વારા તાત્કાલિક અસરથી પોતાનો સ્ટોલ ખાલી કરવાનો અને સમિટની બહાર નીકળી જવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. આ આખી ઘટના પાછળનું કારણ જેટલું ગંભીર છે એટલું જ શરમજનક પણ છે – યુનિવર્સિટી પર આરોપ છે કે તેણે ચીનમાં બનેલા રોબોટ્સને પોતાના ‘સ્વદેશી ઈનોવેશન’ તરીકે રજૂ કરીને લોકોને અને સરકારને ગેરમાર્ગે દોરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
શું હતો આખો વિવાદ?
16 ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલી AI સમિટમાં દેશ-વિદેશની દિગ્ગજ કંપનીઓ અને યુનિવર્સિટીઓ પોતાની ટેકનોલોજીનું પ્રદર્શન કરી રહી હતી. ગલગોટિયા યુનિવર્સિટીએ પણ ત્યાં પોતાનો ભવ્ય સ્ટોલ લગાવ્યો હતો. યુનિવર્સિટીએ દાવો કર્યો હતો કે તેઓએ એવા એડવાન્સ રોબોટ્સ બનાવ્યા છે જે AI ક્ષેત્રે ક્રાંતિ લાવી શકે છે. યુનિવર્સિટીએ તો ત્યાં સુધી દાવો કર્યો હતો કે તેઓ AI ઈકોસિસ્ટમ વિકસાવવા માટે ₹350 કરોડનું મોટું રોકાણ કરી રહ્યા છે.
પરંતુ, વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે સોશિયલ મીડિયા પર કેટલાક ટેક નિષ્ણાતો અને સતર્ક યુઝર્સે આ રોબોટ્સના વીડિયો જોયા. નેટીઝન્સે તરત જ ઓળખી કાઢ્યું કે આ રોબોટ્સ ખરેખર ચીની કંપનીઓના મોડેલ્સ (જેમ કે Unitree Go2) છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સરળતાથી ઉપલબ્ધ છે. યુનિવર્સિટીએ આ ચીની રોબોટ્સ પર માત્ર પોતાના લોગો અને સ્ટીકરો લગાવીને તેને ‘મેડ ઇન ગલગોટિયા’ અથવા પોતાનું સંશોધન ગણાવીને પ્રદર્શિત કર્યા હતા.
સોશિયલ મીડિયા પર ફજેતી અને એક્શન
જેવા આ ફોટા અને વીડિયો વાયરલ થયા, સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ (અગાઉનું ટ્વિટર) પર યુનિવર્સિટીની ટીકાઓનો વરસાદ શરૂ થયો. લોકોએ તેને “કોપી-પેસ્ટ ઈનોવેશન” અને “બૌદ્ધિક ચોરી” ગણાવી. યુઝર્સે પુરાવા સાથે બતાવ્યું કે કેવી રીતે અલીબાબા કે અન્ય ચીની વેબસાઇટ્સ પર મળતા રોબોટ્સને ભારતીય સમિટમાં પોતાનું સંશોધન કહીને જૂઠાણું ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે.
સમિટના આયોજકો અને સરકારી અધિકારીઓના ધ્યાને જ્યારે આ ભ્રામક પ્રચાર આવ્યો, ત્યારે તેઓએ આ બાબતને અત્યંત ગંભીરતાથી લીધી. ભારત મંડપમ જેવા ગૌરવશાળી સ્થળે, જ્યાં સરકાર ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અને આત્મનિર્ભરતા પર ભાર મૂકે છે, ત્યાં ચીની રોબોટ્સને પોતાનું ઈનોવેશન બતાવવું એ માત્ર છેતરપિંડી જ નહીં પણ દેશના વિઝનનું અપમાન પણ ગણાયું. પરિણામે, ગલગોટિયા યુનિવર્સિટીને સમિટના મધ્યમાંથી જ બહાર કરી દેવામાં આવી અને સ્ટોલ ખાલી કરાવી દેવામાં આવ્યો.
શિક્ષણ જગત માટે લાલબત્તી સમાન કિસ્સો
આ ઘટનાએ શૈક્ષણિક સંસ્થાઓની વિશ્વસનીયતા પર મોટા સવાલો ઉભા કર્યા છે:
-
સંશોધનની ગુણવત્તા: શું ખરેખર આપણી યુનિવર્સિટીઓ નવું સંશોધન કરે છે કે માત્ર બહારથી વસ્તુઓ ખરીદીને તેના પર લેબલ બદલી નાખે છે?
-
નૈતિકતાનો અભાવ: એક શૈક્ષણિક સંસ્થા જે હજારો વિદ્યાર્થીઓને ભવિષ્ય માટે તૈયાર કરે છે, તે પોતે જ આટલી મોટી ભ્રામકતા ફેલાવે તે કેટલું યોગ્ય છે?
-
ભંડોળનો દાવો: જે યુનિવર્સિટી ₹350 કરોડના રોકાણની વાતો કરતી હોય, તે જો ચીની પ્રોડક્ટ્સનો સહારો લેતી હોય તો તે રોકાણની વિશ્વસનીયતા પર પણ પ્રશ્નાર્થ મુકાય છે.
ભારત મંડપમમાં શિસ્ત અને પ્રમાણિકતા
ભારત મંડપમમાં આયોજિત સમિટ્સ અત્યંત ઉચ્ચ કક્ષાની હોય છે. અહીં રજૂ થતા પ્રોજેક્ટ્સનું નિરીક્ષણ વૈજ્ઞાનિકો અને ટેકનોક્રેટ્સ કરતા હોય છે. ગલગોટિયા યુનિવર્સિટી સામે લેવાયેલું આ કડક પગલું અન્ય સંસ્થાઓ માટે પણ એક પાઠ છે કે ગ્લોબલ પ્લેટફોર્મ પર આવી સસ્તી પ્રસિદ્ધિ મેળવવાની કોશિશ ભારે પડી શકે છે.
અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, આવી વર્તણૂકથી ભારતની ‘ડીપ-ટેક’ અને ‘AI’ સફરની આંતરરાષ્ટ્રીય છબી ખરડાય છે. ચીની માલને ભારતીય ટેક કહીને પ્રદર્શિત કરવો એ ગંભીર અપરાધ જેવું છે, જેના કારણે ભારતની પોતાની પ્રતિભા પર વિશ્વને શંકા જઈ શકે છે.
હાલમાં, સોશિયલ મીડિયા પર ગલગોટિયા યુનિવર્સિટીની આ હરકત “AI ફ્રોડ” (AI Fraud) તરીકે ટ્રેન્ડ થઈ રહી છે. ગ્રાહકો અને ખાસ કરીને વિદ્યાર્થીઓ આશ્ચર્યચકિત છે કે જે સંસ્થાના નામ પાછળ તેઓ મોટું ડોનેશન અને ફી આપે છે, તેની અંદરની વાસ્તવિકતા આવી છે?
