આર્થિક વૈવિધ્યકરણથી જ આવશે વૈશ્વિક સ્થિરતા: બ્રિક્સ પરિષદમાં ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિનો સ્પષ્ટ સંદેશ
નવી દિલ્હીના ભારત મંડપમ ખાતે આયોજિત બ્રિક્સ (BRICS) બિઝનેસ ફોરમની મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાને અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોના આર્થિક પ્રતિબંધો સામે આકરા પ્રહારો કર્યા છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વર્તમાન સમયમાં ભૂ-રાજકીય અસ્થિરતાનો ઉપયોગ કરીને સપ્લાય ચેઇન (પુરવઠા શૃંખલા) માં વિક્ષેપ પાડવો અને દેશો પર રાજકીય કે લશ્કરી દબાણ લાવવું એ સમગ્ર વિશ્વ માટે અત્યંત જટિલ પરિસ્થિતિ ઊભી કરી રહ્યું છે.
પોતાના સંબોધન દરમિયાન ઈરાની રાષ્ટ્રપતિએ સ્પષ્ટ કર્યું કે જ્યારે પણ કોઈ દેશના વેપાર, ઉર્જા ક્ષેત્ર કે નાણાકીય વ્યવસ્થા પર રાજકીય કે લશ્કરી બળપ્રયોગ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેની નકારાત્મક અસર માત્ર તે ચોક્કસ દેશ પૂરતી મર્યાદિત નથી રહેતી, પરંતુ તેની ગંભીર અસરો આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો ઓળંગીને સમગ્ર વૈશ્વિક આર્થિક સ્થિરતાને જોખમમાં મૂકે છે.
બ્રિક્સને આર્થિક સહયોગનું એન્જિન બનાવવાનું આહ્વાન
મસૂદ પેઝેશ્કિયાને જણાવ્યું હતું કે ઈરાન બ્રિક્સ સંગઠનને એક મજબૂત વૈશ્વિક શક્તિ તરીકે જોવા માંગે છે. ઈરાનની વ્યૂહાત્મક ભૌગોલિક સ્થિતિ અને તેના વિશાળ ઉર્જા સંસાધનો વિશ્વભરની કનેક્ટિવિટી વધારવામાં એક મહત્વપૂર્ણ કડી સાબિત થઈ શકે તેમ છે.
તેમણે ઉમેર્યું કે બ્રિક્સ બિઝનેસ કાઉન્સિલે માત્ર ઔપચારિક ચર્ચાઓ કે સંવાદ સુધી મર્યાદિત રહેવાને બદલે વાસ્તવિક પરિણામો આપે તેવા પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ કરવું જોઈએ. આ સંદર્ભમાં તેમણે બ્રિક્સ દેશો માટે એક સંયુક્ત ખાતરી કંપની (BRICS Joint Assurance Company) સ્થાપવાની પણ નવી દરખાસ્ત રજૂ કરી હતી, જેથી સભ્ય દેશો વચ્ચેના વેપારને વધુ સુરક્ષિત બનાવી શકાય.
રાષ્ટ્રીય ચલણ અને ક્રેડિટ લાઇન પર ભાર
આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય દબાણમાંથી મુક્તિ મેળવવા માટે ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિએ સભ્ય દેશો વચ્ચે પરસ્પરના રાષ્ટ્રીય ચલણ (National Currencies) માં વેપાર વધારવા પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે સૂચન કર્યું કે બ્રિક્સ દેશોમાં ઉર્જા અને ખાદ્ય સુરક્ષાને મજબૂત કરવા માટે વિશેષ ક્રેડિટ લાઇન શરૂ કરવી જોઈએ. આ ક્રેડિટ લાઇનની મદદથી દેશો ડોલર પરની નિર્ભરતા ઘટાડીને પોતપોતાના ચલણમાં વેપાર કરી શકશે. ઈરાને આ નવી વ્યવસ્થામાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવવા માટે પોતાની સંપૂર્ણ તૈયારી દર્શાવી હતી.
અમેરિકા અને ઇઝરાયલની લશ્કરી નીતિઓની ટીકા
પોતાના ભાષણના અંતિમ તબક્કામાં પેઝેશ્કિયાને અમેરિકા અને ઇઝરાયલ દ્વારા કરવામાં આવતી લશ્કરી કાર્યવાહી અને આક્રમક નીતિઓની સખત ટીકા કરી હતી. તેમણે કહ્યું કે વૈશ્વિક સ્તરે આર્થિક સ્થિરતા ત્યારે જ શક્ય બનશે જ્યારે વિશ્વમાં આર્થિક વૈવિધ્યકરણ (Economic Diversification) ને પ્રોત્સાહન આપવામાં આવશે. લશ્કરી બળના પ્રયોગ દ્વારા કોઈ દેશને આર્થિક રીતે ઘેરવાના પ્રયાસો વૈશ્વિક શાંતિ અને સહયોગ માટે ઘાતક નીવડી શકે છે, જેથી બ્રિક્સ દેશોએ આવી સ્થિતિ સામે એકજૂથ થઈને મજબૂત વિકલ્પ ઊભો કરવો જરૂરી છે.
