ટાટા ગ્રુપમાં આંતરિક ખેંચતાણ? રતન ટાટાના નજીકના સાથીનું રાજીનામું, જાણો અંદરની વાત
દિવંગત ઉદ્યોગપતિ રતન ટાટાના અત્યંત નજીકના અને વિશ્વાસુ ગણાતા મેહલી મિસ્ત્રી ફરી એકવાર ચર્ચામાં છે. સમાચાર છે કે તેમણે હવે ટાટા ગ્રુપના ફેમિલી ઓફિસ, ‘RNT એસોસિએટ્સ પ્રાઈવેટ લિમિટેડ’ના બોર્ડમાંથી રાજીનામું આપી દીધું છે. આ ઘટનાક્રમ તેવા સમયે બન્યો છે જ્યારે છેલ્લા કેટલાક સમયથી ટાટા ટ્રસ્ટ્સ અને મેહલી મિસ્ત્રી વચ્ચે અંતર વધી રહ્યું હતું. આ રાજીનામું આપ્યા બાદ હવે તેઓ ટાટા ગ્રુપની વિવિધ સંસ્થાઓથી સતત દૂર થઈ રહ્યા હોય તેવું સ્પષ્ટ જણાય છે.
રાજીનામા પાછળનું કારણ અને સમયગાળો
મેહલી મિસ્ત્રીએ 30 જૂન, 2026ના રોજ RNT એસોસિએટ્સના બોર્ડને પત્ર લખીને જાણ કરી હતી કે તેઓ 1 જુલાઈ, 2026થી નિર્દેશક (Director) પદેથી રાજીનામું આપી રહ્યા છે. તેમણે પોતાના રાજીનામામાં સત્તાવાર કારણ આપતા જણાવ્યું છે કે, તેઓ અન્ય વ્યાવસાયિક કાર્યોમાં ખૂબ જ વ્યસ્ત હોવાને કારણે આ જવાબદારી નિભાવી શકે તેમ નથી.
નોંધનીય છે કે, મેહલી મિસ્ત્રીને આ બોર્ડમાં સામેલ કર્યાને ત્રણ વર્ષથી થોડો જ વધુ સમય થયો હતો. પરંતુ, આ નિર્ણય પાછળનું એક મોટું અને ગર્ભિત કારણ નવેમ્બર 2025માં ટાટા ટ્રસ્ટ્સમાંથી તેમને હટાવવામાં આવ્યા તે હોવાનું માનવામાં આવે છે. આ ટ્રસ્ટ્સ જ ટાટા ગ્રુપની હોલ્ડિંગ કંપની ‘ટાટા સન્સ’ની માલિકી ધરાવે છે, તેથી આ ઘટનાક્રમ ટાટા જૂથમાં થઈ રહેલા મોટા બદલાવોનો સંકેત આપે છે.
મેહલી મિસ્ત્રી અને ટાટા ટ્રસ્ટ્સનો વિવાદ
મેહલી મિસ્ત્રીને બે મુખ્ય ટાટા ટ્રસ્ટ્સ – ‘સર દોરાબજી ટાટા ટ્રસ્ટ’ અને ‘સર રતન ટાટા ટ્રસ્ટ’માંથી બહારનો રસ્તો દેખાડવામાં આવ્યો હતો. આ ટ્રસ્ટો પાસે ટાટા સન્સમાં અનુક્રમે 27.98% અને 23.56% જેટલો મોટો હિસ્સો છે. કુલ મળીને ટાટા ટ્રસ્ટ્સ પાસે ટાટા સન્સમાં 65.9% ની બહુમતી હિસ્સો છે.
જ્યારે તેમને ટ્રસ્ટમાંથી હટાવવામાં આવ્યા, ત્યારે મેહલી મિસ્ત્રીએ આ નિર્ણયને મહારાષ્ટ્રના ચેરિટી કમિશનર સમક્ષ પડકાર્યો હતો. જોકે, મિસ્ત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેમને ટાટા ટ્રસ્ટમાં પાછા ફરવામાં કોઈ રસ નથી. તેમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય માત્ર તે ટ્રસ્ટોમાં રહેલી કથિત ગેરરીતિઓને ઉજાગર કરવાનો છે, જેના કારણે તેમને દૂર કરવામાં આવ્યા હતા. આ વિવાદો બાદ હવે તેઓ એક પછી એક ટાટા સાથે જોડાયેલી સંસ્થાઓમાંથી વિદાય લઈ રહ્યા છે.
RNT એસોસિએટ્સ શું છે અને તેનું મહત્વ?
માર્ચ 2009માં સ્થાપિત RNT એસોસિએટ્સ એ મુખ્યત્વે રતન ટાટાની ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કંપની હતી. રતન ટાટા આ કંપનીના માધ્યમથી વિવિધ સ્ટાર્ટઅપ્સમાં રોકાણ કરતા હતા. આ કંપનીએ Paytm, Ola અને BlueStone જેવી અગ્રણી કંપનીઓ સહિત લગભગ બે ડઝનથી વધુ સ્ટાર્ટઅપ્સમાં રોકાણ કર્યું છે.
આ કંપની પોતાની આવક મુખ્યત્વે ડિવિડન્ડ અને કન્સલ્ટન્સી સેવાઓ દ્વારા મેળવે છે. માર્ચ 2023ના આંકડા મુજબ, કંપનીની લગભગ 36 કરોડ રૂપિયાની આવકમાંથી અડધી આવક માત્ર ડિવિડન્ડ દ્વારા જ પ્રાપ્ત થઈ હતી. આ કંપનીના શેરહોલ્ડિંગમાં પણ મોટા ફેરફાર થયા છે. ઓક્ટોબર 2024માં તેમના અવસાન પહેલાં, રતન ટાટાએ 2022માં ‘રતન ટાટા એન્ડોમેન્ટ ફાઉન્ડેશન’ (RTEF) અને ‘રતન ટાટા એન્ડોમેન્ટ ટ્રસ્ટ’ (RTET)ને RNT એસોસિએટ્સના શેરહોલ્ડર બનાવ્યા હતા.
હવે આગળ શું?
જોકે મેહલી મિસ્ત્રીએ RNT એસોસિએટ્સમાંથી રાજીનામું આપી દીધું છે, તેમ છતાં તેઓ હાલમાં ‘ટાટા એજ્યુકેશન એન્ડ ડેવલપમેન્ટ ટ્રસ્ટ’ના બોર્ડ સભ્ય તરીકે યથાવત છે. RNT એસોસિએટ્સના બાકીના સભ્યોમાં રતન ટાટાની બહેનો શિરીન જીજીભોય અને ડાયના જીજીભોય, ટાટા સન્સના વરિષ્ઠ અધિકારી જમશેદ પૌંચા અને સિદ્ધાર્થ શર્માનો સમાવેશ થાય છે.
