સોશિયલ મીડિયા પર સરકારનું મોટું એક્શન, મેટાએ બાળ શોષણથી જોડાયેલા ડેટા આપવા પર સંમતિ દર્શાવી
આજના ડિજિટલ યુગમાં ઇન્ટરનેટ આપણા જીવનનો એક અભિન્ન અંગ બની ચૂક્યું છે, પરંતુ તેની સાથેસાથે બાળકોની ઓનલાઈન સુરક્ષા એક ખૂબ જ ગંભીર મુદ્દો બની ગઈ છે. આ દિશામાં એક ખૂબ જ મોટી અને રાહતદાયક ખબર સામે આવી છે. ભારત સરકારની કડક કડકાઈ અને સતત દબાણ પછી આખરે સોશિયલ મીડિયા દિગ્ગજ ‘મેટા’ (Meta) ઝૂકી ગયું છે. મેટાએ બાળકોના ઓનલાઈન યૌન શોષણ અને તેનાથી જોડાયેલા વાંધાજનક કેસોની તમામ માહિતી કાયદો લાગુ કરનારી દેશની સંબંધિત તપાસ એજન્સીઓ સાથે શેર કરવા પર સત્તાવાર રીતે સંમતિ દર્શાવી દીધી છે.
આ પગલું ભારતમાં બાળકોને ઇન્ટરનેટના જોખમોથી બચાવવા અને સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓને વધુ જવાબદાર બનાવવા માટે એક ઐતિહાસિક સીમાચિહ્ન માનવામાં આવી રહ્યું છે. આવો વિસ્તારથી જાણીએ કે આખો મામલો શું છે અને સરકારની આ કડકાઈની બાળકોની સુરક્ષા પર શી અસર પડશે.
બાળકોની સુરક્ષાને લઈને સરકારનું કડક વલણ
ભારત સરકાર છેલ્લા કેટલાક સમયથી બાળકોને ઇન્ટરનેટ પર થતા યૌન શોષણ, ચાઇલ્ડ પોર્નોગ્રાફી અને તેમને માનસિક કે શારીરિક રીતે નુકસાન પહોંચાડતા જોખમી કન્ટેન્ટથી બચાવવા માટે ખૂબ જ કડક વલણ અપનાવી રહી છે. સરકાર તરફથી સતત દેશ-વિદેશની મોટી સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ સાથે ઉચ્ચ સ્તરીય વાતચીત કરવામાં આવી રહી હતી, જેથી આ પ્રકારની વાંધાજનક સામગ્રીની ઓળખ વહેલી તકે થઈ શકે અને તેને તરત જ પ્લેટફોર્મ પરથી હંમેશાં માટે હટાવી શકાય.
સરકારનું દ્રઢ માનવું છે કે ભારતના વિશાળ બજારમાં કાર્યરત કોઈપણ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ માટે બાળકોની ઓનલાઇન સુરક્ષા એ સર્વોપરી જવાબદારી હોવી જોઈએ. સરકાર આ સંવેદનશીલ મુદ્દા અંગે કોઈપણ પ્રકારની ઢીલાશ કે બેદરકારી સહન કરવાના મૂડમાં નથી.
મેટાની સંમતિ: હવે એજન્સીઓ સુધી પહોંચશે દરેક જરૂરી માહિતી
સરકારના આ જ દબાણ અને સ્પષ્ટ વલણ પછી ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને વોટ્સએપ જેવી લોકપ્રિય એપ્સની પેરેન્ટ કંપની મેટાએ મોટું પગલું ભર્યું છે. મેટા હવે બાળકોના યૌન શોષણ સાથે જોડાયેલા કેસો અને તેની સાથે સંબંધિત શંકાસ્પદ ગતિવિધિઓની માહિતી સીધી કાયદો લાગુ કરનારી દેશની અધિકૃત એજન્સીઓ સાથે શેર કરશે.
અત્યાર સુધી, સોશિયલ મીડિયા કંપનીઓ ઘણીવાર ગોપનીયતા અને ડેટા સુરક્ષાની ચિંતાઓ આગળ ધરીને આવી સંવેદનશીલ માહિતી શેર કરવાનું ટાળતી હતી; જોકે, સરકારના મક્કમ વલણ બાદ, મેટાનો આ નિર્ણય બાળકો વિરુદ્ધ ઓનલાઇન ગુનાઓ આચરનારા ગુનેગારો સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં નિર્ણાયક સાબિત થશે. સરકાર મેટાના આ પગલાને બાળકોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા તરફના અત્યંત સકારાત્મક અને મહત્વપૂર્ણ પ્રારંભિક પગલા તરીકે જુએ છે.
માત્ર ફરિયાદની રાહ નહીં, સક્રિય દેખરેખ ઈચ્છે છે સરકાર
સત્તાવાળાઓનું મુખ્ય ધ્યાન એ સુનિશ્ચિત કરવા પર છે કે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ માત્ર વપરાશકર્તાઓની ફરિયાદો મળ્યા પછી જ વાંધાજનક સામગ્રી દૂર ન કરે; તેના બદલે, તેમની પાસે એવી સક્રિય (proactive) પ્રણાલીઓ હોવી જોઈએ જે આવા જોખમી કન્ટેન્ટને અપલોડ થતાની સાથે જ ઓળખી શકે.
સરકાર ઈચ્છે છે કે ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને બાળ શોષણ સાથે જોડાયેલી સામગ્રીઓને ફેલાતા પહેલા જ અટકાવી દેવામાં આવે. મેટા દ્વારા ડેટા શેર કરવાની આ સંમતિથી પોલીસ અને અન્ય તપાસ એજન્સીઓને આવા કેસોની ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવાની અને અપરાધીઓ સુધી તુરંત પહોંચવામાં ખૂબ જ સરળતા રહેશે.
અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પણ સરકારના રડાર પર
અન્ય સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ્સ પણ સરકારના રડાર પરભારત સરકારની આ કડકાઈ માત્ર મેટા સુધી જ મર્યાદિત રહેવાની નથી. સરકારના સત્તાવાર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અધિકારીઓની વાતચીત અન્ય મુખ્ય સોશિયલ મીડિયા, મેસેજિંગ અને ઓનલાઈન ગેમિંગ પ્લેટફોર્મ્સ સાથે પણ સતત ચાલુ છે.
સરકારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે કે દેશના બાળકોને સંડોવતી કોઈપણ ગેરકાયદેસર, અશ્લીલ કે જોખમી સામગ્રી ઇન્ટરનેટ પર ખુલ્લેઆમ ફેલાય નહીં. સરકારે સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે કે તમામ ટેક્નોલોજી કંપનીઓએ ભારતીય કાયદાઓનું સન્માન કરવું જોઈએ અને બાળ સુરક્ષાને ‘પ્રાથમિક અગ્રતા’ આપવી જોઈએ. આ બાબતે બેદરકારી દાખવનાર કોઈપણ કંપનીએ IT નિયમો હેઠળ શક્ય તેટલી કડક કાનૂની કાર્યવાહીનો સામનો કરવો પડશે.
બાળકોનું ભવિષ્ય અને તેમની સુરક્ષા દેશની સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા છે. ભારત સરકારના આ કડક એક્શન અને મેટાની આ સંમતિથી એ સ્પષ્ટ થઈ ગયું છે કે હવે સોશિયલ મીડિયાની આડમાં બાળકોને નુકસાન પહોંચાડનારાઓ માટે બચવું સહેલું નહીં રહે. આવનારા સમયમાં સરકાર ટેકનોલોજી અને કાયદાના તાલમેલથી ઇન્ટરનેટને બાળકો માટે વધુ સુરક્ષિત બનાવવાની દિશામાં અનેક મોટા પગલાં ભરવાની તૈયારી કરી રહી છે.
