શું તમારું મિક્સર પણ જલ્દી ગરમ થઈ જાય છે? જાણી લો તેને વાપરવાની સાચી રીત
આજના સમયમાં રસોડાની કલ્પના મિક્સર ગ્રાઇન્ડર વગર કરવી લગભગ અશક્ય છે. સવારની ચટણી હોય, બપોરનો મસાલો હોય કે સાંજનો શેક—મિક્સર દરેક કામને મિનિટોમાં સરળ બનાવી દે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જેટલી ઝડપથી તે કામ પતાવે છે, તેટલી જ ઝડપથી તેની મોટર કેમ જવાબ આપી દે છે? અથવા અચાનક ચાલતા-ચાલતા તેમાંથી બળવાની ગંધ કેમ આવવા લાગે છે?
સચ્ચાઈ એ છે કે ભારતના લગભગ 50% ઘરોમાં મિક્સર ગ્રાઇન્ડરનો ઉપયોગ ખોટી રીતે કરવામાં આવે છે. આપણે તેને બસ એક મશીન સમજીને સ્વીચ ચાલુ કરીએ છીએ અને ત્યાં સુધી ચલાવીએ છીએ જ્યાં સુધી કામ પૂરું ન થાય. નિષ્ણાતોના મતે આપણી આ બેદરકારી માત્ર મશીનને જ ખરાબ નથી કરતી, પરંતુ શોર્ટ સર્કિટ અને મોટર ફાટવા જેવી ઘટનાઓનું કારણ પણ બની શકે છે.
ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે તમે અજાણતા કઈ ભૂલો કરી રહ્યા છો અને કેવી રીતે તમે તમારા મિક્સરની લાઈફ બમણી કરી શકો છો.
1. ‘નોન-સ્ટોપ’ ચલાવવાની આદત: મોટરનો સૌથી મોટો દુશ્મન
સૌથી સામાન્ય ભૂલ જે આપણે કરીએ છીએ તે એ છે કે મિક્સરને ત્યાં સુધી ચાલુ રાખવું જ્યાં સુધી મસાલો બારીક ન થઈ જાય. આપણે વિચારીએ છીએ કે સતત ચલાવવાથી કામ ઝડપથી થશે, પણ હકીકતમાં તે મોટરને ‘ઓવરહીટ’ (જરૂર કરતાં વધુ ગરમ) કરી દે છે.
-
સાચી રીત કઈ છે? મિક્સરને ક્યારેય સતત 5 મિનિટથી વધુ ન ચલાવો. પ્રોફેશનલ રીત એ છે કે તમે તેને 30 સેકન્ડથી 1 મિનિટ સુધી ચલાવો, પછી 10 સેકન્ડનો બ્રેક આપો. આને ‘પલ્સ મોડ’ અથવા ટુકડાઓમાં ચલાવવું કહેવાય છે. આનાથી મોટરને ઠંડી થવાનો સમય મળે છે અને તે વર્ષો સુધી ચાલે છે.
2. ઓવરલોડિંગ: જારને ઉપર સુધી ભરી દેવો
ઉતાવળમાં આપણે ઘણીવાર જારને છેક ઉપર સુધી ભરી દઈએ છીએ. આપણને લાગે છે કે એક જ વારમાં બધો મસાલો પીસાઈ જશે તો સમય બચશે. પરંતુ આ મોટર પર ભારે દબાણ લાવે છે. જ્યારે જાર આખો ભરેલો હોય છે, ત્યારે બ્લેડને ફરવા માટે જગ્યા મળતી નથી, જેનાથી મોટર જામ થઈ શકે છે.
-
સાવધાની રાખો: હંમેશા જારનો 25% ભાગ ખાલી રાખો. સાથે જ, મોટા શાકભાજી કે સખત મસાલાને સીધા જારમાં ન નાખો. તેને પહેલા નાના ટુકડાઓમાં કાપી લો, જેથી બ્લેડ પર ઓછો ભાર પડે.
3. લોક સિસ્ટમની અવગણના: મોટી દુર્ઘટનાને આમંત્રણ
શું તમે જારને બસ મશીન પર રાખીને સ્વીચ ઓન કરી દો છો? આ ઘણું જોખમી હોઈ શકે છે. જો જાર બરાબર ‘લોક’ નથી, તો હાઈ સ્પીડ પર બ્લેડ જાર સાથે અથડાઈને તૂટી શકે છે અથવા મશીનનું કપલર (તે ભાગ જે જાર અને મોટરને જોડે છે) ઘસાઈ શકે છે.
-
શું કરવું? મિક્સર ચલાવતા પહેલા ખાતરી કરો કે જાર તેની જગ્યાએ પૂરેપૂરો ફિટ છે. ચાલતી વખતે જારના ઢાંકણ પર હંમેશા હાથ રાખો. ઘણીવાર વાઇબ્રેશનને કારણે ઢાંકણ ખુલી જાય છે અને બધો સામાન રસોડાની દીવાલો પર વેરાઈ જાય છે.
4. મોટરની ક્વોલિટી સાથે સમજૂતી: સસ્તું મશીન, મોંઘો ખર્ચ
ઘણીવાર આપણે થોડા પૈસા બચાવવા માટે સસ્તા કે લોકલ બ્રાન્ડના મિક્સર મશીન લઈ આવીએ છીએ. આ મશીનોમાં મોટાભાગે એલ્યુમિનિયમ મોટરનો ઉપયોગ થાય છે, જે ખૂબ જ ઝડપથી ગરમ થઈ જાય છે.
-
ખરીદતી વખતે ધ્યાન આપો: હંમેશા 100% કોપર (તાંબુ) મોટર વાળું ગ્રાઇન્ડર જ પસંદ કરો. કોપર મોટર વીજળી ઓછી વાપરે છે, ઓછો અવાજ કરે છે અને તેમાં ગરમી સહન કરવાની ક્ષમતા એલ્યુમિનિયમ કરતા ઘણી વધારે હોય છે. આ શરૂઆતમાં થોડું મોંઘું લાગી શકે છે, પરંતુ લાંબા ગાળે તે તમારા રિપેરિંગના પૈસા બચાવે છે.
5. ગરમ સામાન પીસવો: એક મોટી ભૂલ
5. ગરમ સામાન પીસવો: એક મોટી ભૂલશું તમે પણ બાફેલા શાકભાજી કે ગરમ મસાલો તરત જ પીસવા માટે મિક્સરમાં નાખી દો છો? આ સૌથી મોટી ભૂલોમાંની એક છે. ગરમ સામાનથી જારની અંદર વરાળ (Steam) બને છે, જે પ્રેશર પેદા કરે છે. આનાથી ઢાંકણ અચાનક ઉડી શકે છે અને તમે દાઝી શકો છો. આ ઉપરાંત, ગરમીથી જારના રબરના ગાસ્કેટ ઢીલા પડી જાય છે.
-
ટિપ: સામાનને હંમેશા સામાન્ય તાપમાન (Room Temperature) પર આવવા દો, ત્યારબાદ જ ગ્રાઇન્ડ કરો.
6. સફાઈમાં બેદરકારી: બ્લેડની ધાર ઓછી થવી
કામ પૂરું થયા પછી આપણે જારને ઉપર-ઉપરથી ધોઈ નાખીએ છીએ, પરંતુ બ્લેડની નીચે જમા થયેલો ખોરાક સડવા લાગે છે. આનાથી માત્ર બેક્ટેરિયા જ નથી ફેલાતા, પરંતુ ધીમે ધીમે બ્લેડ જામ થવા લાગે છે અને મોટર પર લોડ વધવા લાગે છે.
-
કેવી રીતે સાફ કરવું? જારમાં થોડું હૂંફાળું પાણી અને બે ટીપાં ડિશવોશ લિક્વિડ નાખો. પછી તેને 10-20 સેકન્ડ માટે ચલાવો. આ બ્લેડના ખૂણાઓને આપમેળે સાફ કરી દેશે. ધોયા પછી જારને ઊંધું રાખીને સૂકવો જેથી પાણી મોટરવાળા ભાગમાં ન જાય.
નાની સાવચેતી, લાંબુ આયુષ્ય
મિક્સર ગ્રાઇન્ડર કોઈ જટિલ મશીન નથી, બસ તેને થોડા ‘સન્માન’ અને સાચી ટેકનિકની જરૂર છે. જો તમે તેને સતત ચલાવવાને બદલે રોકાઈ-રોકાઈને ચલાવશો, ઓવરલોડ નહીં કરો અને તેની સફાઈનું ધ્યાન રાખશો, તો તમારે મિકેનિક પાસે જવાની જરૂર નહીં પડે.
યાદ રાખો, તમારી એક નાની સાવચેતી માત્ર તમારા મશીનને જ નહીં બચાવે, પણ તમારા રસોડામાં થતા અકસ્માતોને પણ રોકશે. તો હવે જ્યારે તમે ચટણી બનાવો, ત્યારે ‘પલ્સ મોડ’નો ઉપયોગ કરવાનું ભૂલશો નહીં!
