ચણા સાથે સૂર્યમુખી વાવી ખેડૂતે બતાવ્યો નફાનો નવો રસ્તો
અમરેલી જિલ્લાના સાવરકુંડલા તાલુકાના મેવાસા ગામના પ્રગતિશીલ ખેડૂત મહાવીરભાઈ ખુમાણે ખેતી ક્ષેત્રે નવી દિશા બતાવતો પ્રયાસ કર્યો છે. શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યા બાદ તેમણે પરંપરાગત ખેતી સુધી સીમિત રહેવાને બદલે નવી વિચારધારા સાથે મિશ્ર ખેતીનો માર્ગ પસંદ કર્યો. ચણાની સાથે સૂર્યમુખીનું વાવેતર કરીને તેમણે ઓછા ખર્ચે વધુ આવક મેળવી શકાય તેવું મોડલ ઉભું કર્યું છે. આ પ્રયોગ અન્ય ખેડૂતો માટે પણ આશાસ્પદ વિકલ્પ બની રહ્યો છે.
ચણાની સાથે સૂર્યમુખીની મિશ્ર ખેતી
મહાવીરભાઈએ પોતાની અંદાજે 40 વીઘા જમીનમાં મુખ્ય પાક તરીકે ચણાનું વાવેતર કર્યું છે અને તેની સાથે આંતરપાક તરીકે સૂર્યમુખી ઉગાડ્યો છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ સાવરકુંડલા તાલુકા તેમજ અમરેલી જિલ્લામાં આ પ્રકારનો પ્રથમ પ્રયોગ છે. આ ખેતી પદ્ધતિનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે એક જ જમીનમાં બે પાક લઈ ખેડૂતોની આવક વધારી શકાય. સાથે સાથે ખેતીમાં જોખમ પણ ઘટાડાઈ શકે છે.
નુકસાન ટાળવા માટે સૂર્યમુખી એક વિકલ્પ
ચણાના પાકમાં ઘણી વખત સુકારાની સ્થિતિ સર્જાતી હોવાથી ઉત્પાદન પર અસર પડે છે અને ખેડૂતોને નુકસાન સહન કરવું પડે છે. આવી સ્થિતિમાં સૂર્યમુખી પાક એક સારો વિકલ્પ બની શકે છે. સૂર્યમુખીના બિયારણનો ખર્ચ ઓછો છે અને વાવેતર પછી ખાસ ખર્ચ થતો નથી. તેથી ચણાની સાથે સૂર્યમુખી ઉગાડવાથી ખેડૂતોને વધારાની આવકનો આધાર મળે છે.
પ્રાકૃતિક ખેતીથી ખર્ચમાં ઘટાડો
મહાવીરભાઈ પ્રાકૃતિક ખેતી પદ્ધતિ અપનાવે છે, જે આ મિશ્ર ખેતીને વધુ લાભદાયક બનાવે છે. ચણાના પાકમાં ઉપયોગમાં લેવાતા જીવામૃત, દસ પર્ણી અર્ક અને જરૂરી બેક્ટેરિયા આધારિત ખાતરો સૂર્યમુખી માટે પણ પૂરતા સાબિત થાય છે. બંને પાક એકસાથે ઉગાડવામાં આવતા હોવાથી સૂર્યમુખી માટે અલગ દવા કે ખાતર આપવાની જરૂર રહેતી નથી. પરિણામે ખેતી ખર્ચમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે.
બજારમાં સારી માંગ અને આવકની શક્યતા
સૂર્યમુખી પાકની બજારમાં સતત માંગ જોવા મળે છે. હાલ બજારમાં સૂર્યમુખીના ભાવ પ્રતિ 20 કિલો દીઠ 800થી 1,000 રૂપિયા સુધી પહોંચ્યા છે. મહાવીરભાઈના અંદાજ મુજબ 40 વીઘા જમીનમાંથી આશરે 500 મણ ઉત્પાદન મળી શકે છે. ચણાની સાથે સૂર્યમુખીથી 5થી 6 લાખ રૂપિયાની વધારાની આવક થવાની શક્યતા છે, જે ખેડૂતો માટે મોટો ફાયદો છે.
ખેડૂતો માટે પ્રેરણાદાયક ઉદાહરણ
આ નવીન ખેતી પદ્ધતિ દર્શાવે છે કે યોગ્ય આયોજન અને સમજદારીપૂર્વકના પ્રયોગોથી ખેતીને નફાકારક બનાવી શકાય છે. મિશ્ર ખેતી અપનાવવાથી એક જ પાક પરની નિર્ભરતા ઘટે છે અને આવકમાં સ્થિરતા આવે છે. મેવાસા ગામના મહાવીરભાઈ ખુમાણનો આ પ્રયાસ ચોક્કસપણે અન્ય ખેડૂતો માટે માર્ગદર્શક અને પ્રેરણાદાયક સાબિત થશે.
