ચોમાસામાં એક પછી એક કપ ચા પીવાની ટેવ? જાણો દિવસમાં કેટલા કપ ચા પીવી સ્વાસ્થ્ય માટે સુરક્ષિત
વરસાદી માહોલમાં દિવસમાં કેટલા કપ ચા પીવી જોઈએ? જાણો ચા પીવાના ફાયદા અને ગેરફાયદા
ચોમાસાની ઋતુ શરૂ થતાં જ વાતાવરણમાં ઠંડક પ્રસરી જાય છે અને આવા સમયે ગરમાગરમ ચા પીવાની ઈચ્છા થવી ખૂબ સહજ છે. મોટાભાગના ભારતીયો માટે ચા એ માત્ર એક પીણું નથી, પરંતુ દિવસની શરૂઆત કરવાનો સૌથી પ્રિય અને તાજગીસભર રસ્તો છે. સવારના નાસ્તાથી લઈને સાંજના થાક સુધી, એક કપ ચા પળવારમાં મૂડ ફ્રેશ કરી દે છે.
પરંતુ, વરસાદી માહોલમાં ઘણીવાર ચા પ્રેમીઓ દિવસ દરમિયાન અજાણતા જ પાંચથી છ કપ કે તેથી વધુ ચા પી જતા હોય છે. આરોગ્ય નિષ્ણાતોના મતે, મોસમ ગમે તેટલી સોહામણી હોય પરંતુ વધુ પડતી ચાનું સેવન શરીર માટે ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ નોતરી શકે છે.
ચામાં રહેલા પોષક તત્વો અને તાજગીનું ગણિત
ચાના પાંદડામાં મુખ્યત્વે કેફીન (Caffeine), ટેનિન (Tannin) અને પોલિફેનોલ્સ (Polyphenols) જેવા સક્રિય તત્વો રહેલા હોય છે. જ્યારે તમે ચાનો એક કપ પીઓ છો, ત્યારે આ તત્વો મગજને ઉત્તેજિત કરીને શરીરને તાત્કાલિક ઉર્જા (Instant Energy) પૂરી પાડે છે. મર્યાદિત માત્રામાં ચા પીવાથી માનસિક સજાગતા વધે છે અને થાક દૂર થાય છે.
પરંતુ જ્યારે આ તત્વો ચોક્કસ માત્રા કરતાં વધુ પ્રમાણમાં શરીરમાં પ્રવેશ કરે છે, ત્યારે તે ફાયદો પહોંચાડવાને બદલે પાચનતંત્ર અને હોર્મોન્સના સંતુલનને બગાડવાનું શરૂ કરે છે.
દિવસમાં કેટલા કપ ચા પીવી સુરક્ષિત?
ઈન્ડિયન કાઉન્સિલ ઓફ મેડિકલ રિસર્ચ (ICMR) અને આહાર નિષ્ણાતોના મતે, એક સ્વસ્થ પુખ્ત વ્યક્તિ માટે દિવસમાં એકથી બે કપ (આશરે ૨૦૦ થી ૨૫૦ મિલી) ચા પીવી હાનિકારક નથી. આટલી માત્રામાં કેફીન શરીર સરળતાથી પચાવી શકે છે.
પરંતુ જો દિવસ દરમિયાન ત્રણથી ચાર કપથી વધુ ચા પીવામાં આવે, તો શરીરમાં કેફીનનો ભરાવો થાય છે. આનાથી હાઈ બ્લડ પ્રેશર, છાતીમાં બળતરા (એસિડિટી), પેટમાં અલ્સર, અસ્વસ્થતા અને અનિદ્રા (ઊંઘ ન આવવી) જેવી આડઅસરો જોવા મળી શકે છે.
ચા સાથે નાસ્તો અને વધતું વજન
આપણા દેશમાં ચા સાથે હાઈ કેલરી ધરાવતો નાસ્તો કરવાની જૂની ટેવ છે. ખાસ કરીને ચોમાસામાં ચા સાથે તળેલા ભજીયા, બિસ્કિટ, ગાંઠિયા કે નમકીન ખાવાનું બહોળા પ્રમાણમાં પસંદ કરવામાં આવે છે. પરંતુ આ કોમ્બિનેશન સ્વાસ્થ્ય માટે ભારે પડી શકે છે. ચામાં નાખવામાં આવતી ખાંડ અને સાથે ખાવામાં આવતો મેદો કે તળેલો ખોરાક મળીને શરીરમાં કેલરીનું પ્રમાણ અચાનક વધારી દે છે.
કેફીન અને સુગરનું આ મિશ્રણ બ્લડ શુગર લેવલમાં ઝડપી ઉછાળો લાવે છે, જેના કારણે શરીરમાં ચરબી (ફેટ) જમા થવા લાગે છે અને વજન ઝડપથી વધે છે. ઉપરાંત, ચામાં રહેલું ટેનિન ખોરાકમાંથી આયર્ન (લોહતત્વ) અને કેલ્શિયમ શોષવાની શરીરની ક્ષમતાને ઘટાડે છે, જેનાથી ભવિષ્યમાં એનિમિયા અને હાડકાની નબળાઈ જેવી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
ચા પીવાનો યોગ્ય સમય અને કાળજી
સ્વસ્થ રહેવા માટે ચાની માત્રા સાથે તેનો સમય પણ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. ક્યારેય સવારે ખાલી પેટે (Bed Tea) ચા ન પીવી જોઈએ, કારણ કે તે પેટના ગટ બેક્ટેરિયાને નુકસાન પહોંચાડે છે અને તેજાબિયત (એસિડિટી) વધારે છે. ભોજન કર્યાના તરત પહેલા કે તરત પછી પણ ચા પીવાનું ટાળવું જોઈએ.
જો તમને ચા પીવાની તીવ્ર ઈચ્છા થતી હોય, તો બપોરે અથવા સાંજે હળવા નાસ્તાના કલાક પછી ચા પીવી વધુ યોગ્ય ગણાય છે. જો શક્ય હોય તો ખાંડ વગરની અથવા ઓછી ખાંડ વાળી ચા પીવાની ટેવ પાડવી જોઈએ, જેથી સ્વાસ્થ્ય જળવાઈ રહે.
