વિદેશમાં ઉચ્ચ શિક્ષણનો ખર્ચ સાંભળીને રહી જશો દંગ! આ દેશો છે સૌથી મોંઘા
ભારતીય વિદ્યાર્થીઓમાં વિદેશ જઈને અભ્યાસ કરવાનો ક્રેઝ દિવસેને દિવસે વધી રહ્યો છે. દર વર્ષે લાખો યુવાનો પોતાના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય, વર્લ્ડ-ક્લાસ એજ્યુકેશન અને આંતરરાષ્ટ્રીય તકોના સપનાને સાકાર કરવા માટે વિદેશ તરફ પ્રયાણ કરે છે. પરંતુ પરદેશમાં અભ્યાસ કરવો એ માત્ર મહેનતની જ નહીં, પણ ખિસ્સાની પણ મોટી પરીક્ષા છે.
સામાન્ય રીતે લોકોનું માનવું હોય છે કે માત્ર મેડિકલ (MBBS) કે એન્જિનિયરિંગ જેવી મોટી પ્રોફેસનલ ડિગ્રીની ફી જ કરોડોમાં હોય છે. જોકે, વાસ્તવિકતા એ છે કે વિશ્વના ઘણા મોટા દેશોમાં સામાન્ય બીએ (BA) કે ગ્રેજ્યુએશન કોર્સનો અભ્યાસ ખર્ચ પણ એટલો વધારે છે કે સામાન્ય માણસની આખી જમાપૂંજી ખાલી થઈ જાય. વૈશ્વિક શિક્ષણ અહેવાલો અનુસાર, વિશ્વના આ ટોપ 5 દેશોમાં અભ્યાસ કરવો સૌથી વધુ મોંઘો સોદો માનવામાં આવે છે:
![]()
1. અમેરિકા (USA) – લિસ્ટમાં સૌથી ઉપર
વિદેશી શિક્ષણના મામલે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઑફ અમેરિકા વિશ્વનો સૌથી મોંઘો દેશ છે. અમેરિકાની પબ્લિક અને પ્રાઇવેટ બંને યુનિવર્સિટીઓમાં ફીનું માળખું ખૂબ જ ઊંચું છે.
ટ્યુશન ફી: એક આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થીને માત્ર ટ્યુશન ફી પેટે જ દર વર્ષે સરેરાશ 20,000 થી 45,000 ડૉલર ખર્ચવા પડે છે, જે ભારતીય રૂપિયામાં અંદાજે ₹20 લાખથી ₹40 લાખ વાર્ષિક થાય છે.
કુલ ખર્ચ: અમેરિકામાં ગ્રેજ્યુએશન ચાર વર્ષનું હોય છે, તેથી માત્ર એક BA ની ડિગ્રી પૂર્ણ કરવામાં કુલ ખર્ચ સરળતાથી ₹80 લાખથી ₹2 કરોડ સુધી પહોંચી જાય છે. આ ઉપરાંત ન્યૂયોર્ક કે લોસ એન્જલસ જેવા મોટા શહેરોમાં રહેવા-જમવાનો માસિક ખર્ચ પણ ₹1 લાખથી ₹2.5 લાખ સુધી આવે છે.
2. ઓસ્ટ્રેલિયા અને બ્રિટન (UK) – ભારે-ભરખમ ટ્યુશન ફી
મોંઘા અભ્યાસના મામલે ઓસ્ટ્રેલિયા બીજા અને બ્રિટન ત્રીજા નંબરે આવે છે.
![]()
ઓસ્ટ્રેલિયા: અહીં વિદેશી વિદ્યાર્થીઓ માટે વાર્ષિક ટ્યુશન ફી લગભગ ₹15 લાખથી ₹30 લાખ છે. ત્રણ વર્ષના BA કોર્સ માટે ઓછામાં ઓછું ₹45 લાખથી ₹90 લાખનું બજેટ હોવું જરૂરી છે.
બ્રિટન (UK): બ્રિટનમાં બેચલર્સ કોર્સની ફી ₹15 લાખથી ₹25 લાખ વાર્ષિક વચ્ચે રહે છે. જો લંડન જેવા મોટા શહેરમાં રહેવાનો ખર્ચ પણ ઉમેરીએ, તો એક વર્ષનું બજેટ આરામથી ₹30 લાખને પાર જતું રહે છે.
3. કેનેડા અને ન્યૂઝીલેન્ડ – રહેવાનો ખર્ચ પણ વધ્યો
ચોથા અને પાંચમા સ્થાને કેનેડા અને ન્યૂઝીલેન્ડના નામ આવે છે.
કેનેડા: જોકે કેનેડામાં અમેરિકાની સરખામણીએ ફીમાં થોડી રાહત મળે છે, છતાં વિદ્યાર્થીઓએ દર વર્ષે ₹15 લાખથી ₹25 લાખ સુધી ટ્યુશન ફી આપવી પડે છે. કેનેડિયન સરકારના નવા નિયમો બાદ ત્યાં રહેવાનો ખર્ચ અને ગેરંટી ફી પણ વધી ગઈ છે.
ન્યૂઝીલેન્ડ: ન્યૂઝીલેન્ડમાં શિક્ષણ, રહેવાનો ખર્ચ અને ફરજિયાત હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ મળીને દર વર્ષે લગભગ ₹16 લાખથી ₹25 લાખનો ખર્ચ આવી જાય છે, જે કોઈપણ મધ્યમવર્ગીય પરિવાર માટે બહુ મોટી રકમ છે.
જો તમે પણ વિદેશમાં અભ્યાસ કરવાનું સપનું જોઈ રહ્યા છો, તો માત્ર યુનિવર્સિટીનું રેટિંગ જોવું પૂરતું નથી. તમારે પસંદ કરેલા દેશમાં રહેવાના ખર્ચ, પાર્ટ-ટાઇમ કામના નિયમો અને તમારી નાણાકીય ક્ષમતાનું સાચું મૂલ્યાંકન કરીને જ આગળ વધવું જોઈએ.