માઉન્ટ એવરેસ્ટને ‘કચરાના ઢગલા’ માંથી મુક્ત કરાવશે નેપાળ: ડ્રોન અને GPS ટેકનોલોજીથી સજ્જ 5 વર્ષીય એક્શન પ્લાન તૈયાર
વિશ્વનું સર્વોચ્ચ શિખર માઉન્ટ એવરેસ્ટ, જે સાહસિકો માટે સ્વર્ગ સમાન છે, તે હવે વધતા જતા પ્રદૂષણને કારણે ‘વિશ્વના સૌથી ઊંચા ડમ્પિંગ ગ્રાઉન્ડ’ તરીકે ટીકાઓનો સામનો કરી રહ્યું છે. આ ગંભીર સમસ્યાના ઉકેલ માટે નેપાળના સંસ્કૃતિ, પ્રવાસન અને નાગરિક ઉડ્ડયન મંત્રાલયે એક વ્યાપક પાંચ વર્ષીય (2025-2029) સફાઈ યોજના રજૂ કરી છે. આ યોજના હેઠળ અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને હિમાલયની ઇકોલોજીને બચાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
શું છે આ એક્શન પ્લાનની મુખ્ય વિશેષતાઓ?
નેપાળ સરકારે આ મિશનને સફળ બનાવવા માટે પરંપરાગત રીતોને છોડીને આધુનિક ઉપકરણો પર ભાર મૂક્યો છે. આ યોજનાના મુખ્ય પાસાઓ નીચે મુજબ છે:
1. ડ્રોનનો ઉપયોગ: એવરેસ્ટના ડેન્જર ઝોન અને ઉંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં જ્યાં શેરપાઓ કે સફાઈ કર્મચારીઓ માટે પહોંચવું જોખમી છે, ત્યાં હેવી-લિફ્ટ ડ્રોન તૈનાત કરવામાં આવશે. આ ડ્રોન માનવ હસ્તક્ષેપ વિના ઉપરના કેમ્પમાંથી કચરો નીચે બેઝ કેમ્પ સુધી લાવવામાં મદદ કરશે.
2. GPS ટ્રેકિંગ સિસ્ટમ: હવેથી દરેક પર્વતારોહક માટે GPS ચિપ પહેરવી અનિવાર્ય બનશે. આનાથી બે ફાયદા થશે: પ્રથમ, જો કોઈ પર્વતારોહક ગુમ થાય તો તેને તુરંત શોધી શકાશે, અને બીજું, પર્વતારોહકો કયા રૂટ પર કચરો છોડી રહ્યા છે તેના પર નજર રાખી શકાશે.
3. ફરજિયાત કચરો પાછો લાવવાનો નિયમ: નવી નીતિ મુજબ, દરેક પર્વતારોહકે શિખર પરથી નીચે ઉતરતી વખતે ઓછામાં ઓછો 8 કિલો કચરો (પોતાના સામાન ઉપરાંત) સાથે લાવવો પડશે. આ નિયમનું ઉલ્લંઘન કરનાર સામે ભારે દંડ અને પર્વતારોહણ પર પ્રતિબંધ જેવી કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
કેમ પડી આ યોજનાની જરૂર?
છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં પર્વતારોહકોની સંખ્યામાં તોતિંગ વધારો થયો છે. એવરેસ્ટ પર ઓક્સિજન સિલિન્ડર, ફાટેલા ટેન્ટ, પ્લાસ્ટિકની બોટલો, કેન અને માનવ કચરાના ઢગલા ખડકાયા છે. પર્યાવરણવિદોના મતે, ગ્લોબલ વોર્મિંગને કારણે બરફ પીગળી રહ્યો છે, જેનાથી દાયકાઓ જૂનો કચરો અને મૃતદેહો સપાટી પર આવી રહ્યા છે. આ કચરો માત્ર પર્વતને ગંદો નથી કરી રહ્યો, પરંતુ નીચે વહેતી નદીઓના પાણીને પણ દૂષિત કરી રહ્યો છે.
સુરક્ષિત પર્વતારોહણ પર ભાર
આ પાંચ વર્ષીય એક્શન પ્લાન માત્ર સફાઈ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે પર્વતારોહણને વધુ સુરક્ષિત બનાવવા પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે, “અમારો ઉદ્દેશ્ય એવરેસ્ટની પવિત્રતા જાળવવાની સાથે પર્વતારોહકોના જીવ બચાવવાનો પણ છે. 2025 થી 2029 દરમિયાન અમે ક્લીન હિમાલયા અભિયાન હેઠળ વર્ષે હજારો ટન કચરો હટાવવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું છે.”
સ્થાનિકો અને સેનાનો સહયોગ
આ અભિયાનમાં નેપાળી સેના, સ્થાનિક શેરપાઓ અને આંતરરાષ્ટ્રીય એનજીઓ (NGO) સંયુક્ત રીતે કામ કરશે. સફાઈમાં એકત્ર કરાયેલા કચરાને બેઝ કેમ્પમાં અલગ કરવામાં આવશે અને ત્યારબાદ તેને રિસાયકલ કરવા માટે કાઠમંડુ મોકલવામાં આવશે.
નેપાળની આ પહેલ વિશ્વભરના પર્યાવરણ પ્રેમીઓ માટે આશાનું કિરણ છે. જો આ એક્શન પ્લાન સફળ રહ્યો, તો માઉન્ટ એવરેસ્ટ ફરી એકવાર તેના મૂળ અને શુદ્ધ સ્વરૂપમાં જોવા મળશે.
