NALSAR દીક્ષાંત સમારોહ વિવાદ: BCI એ 2026 બેચની નોંધણી સ્થગિત કરવાનો આદેશ પાછો ખેંચ્યો, તપાસ રહેશે ચાલુ
ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંતના પ્રસ્તાવિત દીક્ષાંત સમારોહમાં ભાગ લેવાના મુદ્દે ઉભા થયેલા ભારે વિવાદ વચ્ચે દેશના કાનૂની ક્ષેત્રમાં મોટો નાટક જોવા મળ્યો છે. બાર કાઉન્સિલ ઓફ ઈન્ડિયા (BCI) એ હૈદરાબાદ સ્થિત પ્રતિષ્ઠિત NALSAR યુનિવર્સિટી ઓફ લો ની સમગ્ર 2026 ની સ્નાતક બેચની નોંધણી (Enrollment) રોકવાના પોતાના કડક આદેશને ગણતરીના કલાકોમાં જ પાછો ખેંચી લીધો છે.
ઘટનાક્રમ: આદેશ અને ઝડપી ઉલટફેર
ગુરુવારે સવારે BCI એ તમામ રાજ્ય બાર કાઉન્સિલોને એક આકરો નિર્દેશ આપ્યો હતો, જેમાં જણાવાયું હતું કે CJI ની દીક્ષાંત સમારોહમાં હાજરી સામે ચાલી રહેલા વિરોધ ઝુંબેશની તપાસ પૂર્ણ ન થાય ત્યાં સુધી NALSAR ની 2026 ની બેચના કોઈપણ વિદ્યાર્થીને વકીલ તરીકે નોંધણી ન આપવી.
જોકે, ગુરુવારે મોડી સાંજે BCI ના અધ્યક્ષ મનન કુમાર મિશ્રા દ્વારા જારી કરાયેલા નવા સંદેશાવ્યવહારમાં જણાવવામાં આવ્યું કે, કાઉન્સિલે આ મુદ્દે “સંપૂર્ણ વિચારણા અને ચર્ચા” કર્યા બાદ પોતાના નિર્ણયમાં સુધારો કર્યો છે.
“તાજેતરના વાસ્તવિક અહેવાલો દર્શાવે છે કે NALSAR ના 2026 ની બેચના મોટાભાગના વિદ્યાર્થીઓ સંપૂર્ણપણે નિર્દોષ છે અને તેમનો ન્યાયતંત્ર કે સર્વોચ્ચ ન્યાયિક પદ પ્રત્યે કોઈ અનાદર દર્શાવવાનો ઈરાદો નહોતો. કોઈપણ વિદ્યાર્થીને તેના તરફથી દોષ ન હોવા છતાં નુકસાન વેઠવું પડશે નહીં.”
મનન કુમાર મિશ્રા, અધ્યક્ષ, BCI
વિવાદનું મૂળ કારણ શું છે?
આ સમગ્ર વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે NALSAR વિદ્યાર્થીઓના એક વર્ગે યુનિવર્સિટીના આગામી દીક્ષાંત સમારોહમાં મુખ્ય મહેમાન તરીકે CJI સૂર્યકાંતને આમંત્રિત કરવા સામે સત્તાવાર વાંધો ઉઠાવ્યો.
પ્રથમ રજૂઆત: 23 જુલાઈના રોજ આઉટગોઇંગ LLB બેચના 70 વિદ્યાર્થીઓએ એક રજૂઆત સબમિટ કરી હતી.
અન્ય બેચનો ટેકો: બાદમાં અન્ય વર્ષોના વિદ્યાર્થીઓએ પણ આ માંગ સાથે એકતા દર્શાવી.
વાંધાનું કારણ: દિલ્હીમાં વિદ્યાર્થી વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન થયેલા કથિત પોલીસ અતિરેક અંગેની એક અરજી પર સુનાવણી કરતી વખતે CJI કાંતની ખંડપીઠે કરેલી ટિપ્પણીઓ અને તાત્કાલિક સુનાવણી કરવાનો ઇનકાર કરવાથી વિદ્યાર્થીઓ અસંતુષ્ટ હતા.
યુનિવર્સિટી તંત્રે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે ન્યાયાધીશ કાંતને મુખ્ય મહેમાન તરીકે માત્ર નિમંત્રણ મોકલવામાં આવ્યું હતું અને હજુ સુધી દીક્ષાંત સમારોહની તારીખો આખરી થઈ નહોતી.
BCI ની ફેક્ટ-ફાઇન્ડિંગ તપાસ ચાલુ રહેશે
નોંધણી પરનો વચગાળાનો પ્રતિબંધ ઉઠાવી લેવાયો હોવા છતાં, BCI એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ સમગ્ર ઘટના પાછળના મુખ્ય સુત્રધારો સામેની તપાસ ચાલુ રહેશે.
BCI ને “વિશ્વસનીય સ્ત્રોતો” પરથી અહેવાલો મળ્યા છે કે બહારના કેટલાક તત્વો અને કેટલાક શિક્ષકો નિર્દોષ વિદ્યાર્થીઓને ઉશ્કેરવામાં અને CJI વિરુદ્ધ આયોજિત ઝુંબેશ ચલાવવામાં સક્રિય હતા. કાઉન્સિલે યુનિવર્સિટીના કુલપતિ (Vice-Chancellor) પાસેથી એક વિગતવાર તથ્યાત્મક અહેવાલ માંગ્યો છે, જેમાં નીચેની બાબતો આવરી લેવાશે
ઝુંબેશનું આયોજન, સંકલન અને સંચાલન કરનાર વ્યક્તિઓની ઓળખ.
સોશિયલ મીડિયા ગ્રુપો, મીડિયા વાર્તાલાપ, બેઠકો અને સહી ઝુંબેશની વિગતો.
ફેકલ્ટી સભ્યો, સંશોધકો અને ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થીઓની સંભવિત સંડોવણી.
કાનૂની નિષ્ણાતોનો દ્રષ્ટિકોણ અને એડવોકેટ્સ એક્ટ
કાનૂની નિષ્ણાતોના મતે, BCI નો પ્રથમ આદેશ કાયદાકીય રીતે ટકે તેમ નહોતો. એડવોકેટ્સ એક્ટ, 1961 હેઠળ વહીવટી આદેશ દ્વારા આખી બેચની નોંધણી સામૂહિક રીતે રોકી શકવાની કોઈ જોગવાઈ નથી.
| એડવોકેટ્સ એક્ટની કલમ | કાનૂની જોગવાઈ અને મર્યાદા |
| કલમ 24 અને 24A | વકીલ તરીકે નોંધણી માટેની ચોક્કસ લાયકાતો અને ગેરલાયકાતો નક્કી કરે છે. |
| કલમ 25 અને 26 | નોંધણી માટેની પ્રક્રિયા અને ઇનકારના કિસ્સામાં અનુસરવાની કાનૂની પદ્ધતિ સ્પષ્ટ કરે છે. |
| કલમ 48B | BCI ને રાજ્ય બાર કાઉન્સિલો પર દેખરેખની સત્તા આપે છે, પરંતુ તેના આધારે સામૂહિક શિક્ષા કરી શકાતી નથી. |
