નેશનલ હેરાલ્ડ કેસમાં ED ને દિલ્હી હાઇકોર્ટનો આંચકો: ગાંધી પરિવારની જપ્ત મિલકતો પર વચગાળાનો સ્ટે આપવાનો ઇનકાર
દેશના અતિ ચર્ચાસ્પદ નેશનલ હેરાલ્ડ મની લોન્ડરિંગ કેસમાં એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) ને દિલ્હી હાઇકોર્ટ તરફથી કોઈ તાત્કાલિક રાહત મળી નથી. દિલ્હી હાઇકોર્ટે એસોસિએટેડ જર્નલ્સ લિમિટેડ (AJL) ને તેની જપ્ત કરાયેલી સંપત્તિઓ મુક્ત કરાવવા માટે PMLA એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલનો સંપર્ક કરતા રોકવા અંગેનો વચગાળાનો આદેશ જારી કરવાનો સ્પષ્ટ ઇનકાર કરી દીધો છે.
હાઇકોર્ટના ન્યાયમૂર્તિ સચિન દત્તાની કોર્ટે સુનાવણી દરમિયાન સ્પષ્ટતા કરી હતી કે આ તબક્કે ED ની માંગ મુજબ કોઈ વચગાળાનો સ્ટે આપી શકાય નહીં. ED એ ટ્રાયલ કોર્ટના એ આદેશને દિલ્હી હાઇકોર્ટમાં પડકાર્યો હતો, જેમાં કોર્ટે ગાંધી પરિવાર વિરુદ્ધ મની લોન્ડરિંગ ફરિયાદ પર સંજ્ઞાન લેવાનો (ધ્યાન આપવાનો) ઇનકાર કર્યો હતો.
મિલકતો મુક્ત કરાવવા અંગે ED નો દાવો અને હાઇકોર્ટનું વલણ
દિલ્હી હાઇકોર્ટમાં સુનાવણી દરમિયાન ED વતી હાજર રહેલા એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ (ASG) એસ.વી. રાજુએ કોર્ટ સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી કે સંબંધિત કંપનીઓ રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટના આદેશનો ઉપયોગ કરીને પોતાની ટાંચમાં લેવાયેલી કરોડો રૂપિયાની મિલકતો મુક્ત કરાવવા માટે PMLA એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલનો સંપર્ક કરી રહી છે.
એજન્સીએ આ મિલકતો મુક્ત કરાવવાની પ્રક્રિયા પર તાત્કાલિક રોક લગાવવા માટે વચગાળાના આદેશની માંગ કરી હતી. જોકે, હાઇકોર્ટે હાલમાં આવો કોઈ સ્ટે આપવાનો ઇનકાર કરતાં કંપનીઓ માટે કાનૂની માર્ગ ખુલ્લો રહ્યો છે, જેને કારણે આ મિલકતો પરની કાનૂની લડાઈ વધુ રસપ્રદ બની છે.
ટ્રાયલ કોર્ટે ED ની ફરિયાદ પર કેમ ઉઠાવ્યા હતા સવાલો?
આ કેસની પૃષ્ઠભૂમિ જોઈએ તો, રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટના સ્પેશિયલ જજ વિશાલ ગોગણેએ ૧૬ ડિસેમ્બર ૨૦૨૫ ના રોજ ED ની મની લોન્ડરિંગ ફરિયાદ પર ધ્યાન આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો. ટ્રાયલ કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં ઠરાવ્યું હતું કે ED ની ફરિયાદ કાયદાકીય રીતે જાળવવા યોગ્ય (Maintainable) નથી, કારણ કે તે મની લોન્ડરિંગ પ્રિવેન્શન એક્ટ (PMLA) હેઠળના કોઈ ચોક્કસ પ્રિડિકેટ ઓફિન્સ (મૂળ ગુના) સંબંધિત સત્તાવાર FIR પર આધારિત નથી.
ટ્રાયલ કોર્ટના જણાવ્યા મુજબ, આ સમગ્ર મામલો ભાજપના નેતા સુબ્રમણ્યમ સ્વામી દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી ખાનગી ફરિયાદથી શરૂ થયો હતો. મેજિસ્ટ્રેટે તે ખાનગી ફરિયાદ પર સંજ્ઞાન લઈને સમન્સ જારી કર્યા હતા, જેથી પોલીસ FIR વગર સીધી ED ની કાનૂની કાર્યવાહી કાયદાના દાયરામાં બંધબેસતી નથી.
શું છે નેશનલ હેરાલ્ડ કેસ અને YIL ની ભૂમિકા?
આ સમગ્ર કાનૂની વિવાદ દેશના ઐતિહાસિક અખબાર ‘નેશનલ હેરાલ્ડ’ ની પ્રકાશક કંપની એસોસિએટેડ જર્નલ્સ લિમિટેડ (AJL) ની અબજો રૂપિયાની મિલકતો અને તેના અધિગ્રહણ સાથે જોડાયેલો છે. વર્ષ ૨૦૧૦ માં ‘યંગ ઇન્ડિયન પ્રાઇવેટ લિમિટેડ’ (YIL) નામની એક નવી કંપની રચવામાં આવી હતી. ED ના આરોપ મુજબ, આ નવી કંપનીએ કોંગ્રેસ પક્ષ પાસેથી AJL ની આશરે ₹૯૦ કરોડની લોન માત્ર ₹૫૦ લાખમાં ટ્રાન્સફર કરાવી લીધી હતી અને ત્યારબાદ AJL ની અબજો રૂપિયાની મિલકતો પર નિયંત્રણ મેળવી લીધું હતું.
AJL ની કુલ સંપત્તિ ₹૨,૦૦૦ કરોડથી વધુ હોવાનો અંદાજ લગાવવામાં આવ્યો છે. YIL માં કોંગ્રેસ નેતા સોનિયા ગાંધી અને રાહુલ ગાંધીનો બહુમતી હિસ્સો છે. એજન્સીનો આરોપ છે કે નાણાકીય વ્યવહારો દ્વારા ગેરકાયદેસર રીતે આ મૂલ્યવાન સંપત્તિઓ પર કબજો મેળવવાનો પ્રયાસ થયો છે. આ સિવાય, ED એ કલમ ૪૪ અને ૪૫ હેઠળ અલગથી ₹૬૬૧ કરોડની મિલકતો ટાંચમાં લેવાની કાર્યવાહી પણ શરૂ કરી છે. હાલ દિલ્હી હાઇકોર્ટમાં વચગાળાની રાહત ન મળતાં તમામ પક્ષોની નજર હવે આગામી કાનૂની કાર્યવાહી પર ટકેલી છે.
