રાસાયણિક ખાતરનો ત્યાગ, જીવામૃત અને આચ્છાદનથી સોના જેવી મોલાત
વર્તમાન સમયમાં રાસાયણિક ખાતરોથી થતા નુકસાન સામે પ્રાકૃતિક ખેતી એક આશીર્વાદ સમાન સાબિત થઈ રહી છે. આ ખેતીનો મુખ્ય સિદ્ધાંત કુદરતના નાના જીવો, ખાસ કરીને અળસિયાં પાસે કામ લેવાનો છે. દેશી અળસિયાં એવા કામદારો છે જે ૨૪ કલાક કોઈ પણ પગાર વગર જમીનને ફળદ્રુપ બનાવવાનું કામ કરે છે. ખેડૂતોએ માત્ર તેમને જીવવા માટે અનુકૂળ વાતાવરણ, જેમ કે ‘જીવામૃત’ અને ‘આચ્છાદન’ (જમીનને ઢાંકવી) પૂરું પાડવાનું હોય છે.
જમીનને જીવંત રાખતી કુદરતી ફેક્ટરી અને તેની કાર્યપદ્ધતિ
અળસિયું માત્ર એક જીવ નથી, પણ જમીનને ફળદ્રુપ બનાવતી એક ફેક્ટરી જેવું કામ કરે છે. જ્યારે ખેતરમાં જીવામૃત કે ઘનજીવામૃત નાખવામાં આવે છે, ત્યારે જમીનમાં ઊંડે સૂતેલા અળસિયાં સક્રિય થઈ જાય છે. તેઓ જમીનમાં સતત ઉપર-નીચે અવરજવર કરીને અસંખ્ય છિદ્રો પાડે છે, જેનાથી જમીન પોચી અને નરમ બને છે. આ પ્રક્રિયાથી છોડના મૂળ સુધી પૂરતો ઓક્સિજન પહોંચે છે અને હવાની અવરજવર વધે છે, જે પાકના સારા વિકાસ માટે અત્યંત જરૂરી છે.
અળસિયાં દ્વારા કુદરતી ખાતર અને જળ સંચયનું અદભુત કાર્ય
અળસિયાં જમીનમાંથી કચરો અને માટી ખાઈને જે ‘વર્મીકાસ્ટ’ (અગાર) બહાર કાઢે છે, તે છોડ માટે પોષક તત્ત્વોનો ખજાનો હોય છે. આ ઉપરાંત, અળસિયાં કુદરતી રીતે ‘રેઈન વોટર હાર્વેસ્ટિંગ’નું કામ પણ કરે છે. તેમના દ્વારા બનાવેલા છિદ્રો વરસાદના પાણીને જમીનમાં ઊંડે સુધી ઉતારે છે, જેથી જમીનની પાણી સંગ્રહ કરવાની શક્તિ વધે છે. એક અંદાજ મુજબ, એક એકર પ્રાકૃતિક ખેતરમાં ૮ થી ૧૦ લાખ અળસિયાં રાત-દિવસ જમીનને નવું જીવન આપવાનું કામ કરે છે.
ખેતરમાં અળસિયાંની સંખ્યા વધારવા માટેના ત્રણ સરળ ઉપાયો
ખેતરમાં અળસિયાં વધારવા માટે ખેડૂતોએ ત્રણ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે. પ્રથમ, ‘આચ્છાદન’ એટલે કે જમીનને પાકના અવશેષોથી ઢાંકવી જેથી અળસિયાંને ગમતું અંધારું અને ભેજ મળી રહે. બીજું, નિયમિત રીતે ‘જીવામૃત’ આપવું, જેની સુગંધથી અળસિયાં જમીનની સપાટી પર ખેંચાઈ આવે છે. અને સૌથી મહત્વનું, રાસાયણિક ખાતરો અને ઝેરી જંતુનાશકોનો સંપૂર્ણ ત્યાગ કરવો, કારણ કે આ રસાયણો અળસિયાંના દુશ્મન છે અને તેમને મારી નાખે છે.
