પ્રગતિશીલ ખેડૂત અને કૃષિ સખી દ્વારા ડાંગમાં પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવા માર્ગદર્શન
ડાંગ જિલ્લામાં પ્રાકૃતિક ખેતીને પ્રોત્સાહન આપવા અને ખેડૂતોને રાસાયણિક ખેતીના ચક્રવ્યૂહમાંથી બહાર લાવવા માટે વ્યાપક સ્તરે તાલીમ શિબિરો યોજાઈ રહી છે. તાજેતરમાં સુબીર તાલુકાના ગારખડી ક્લસ્ટર હેઠળ આવતા ઘાણીઆંબા ગામમાં આવી જ એક વિશેષ પ્રાયોગિક તાલીમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ શિબિરનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સ્થાનિક આદિવાસી ખેડૂતોને ગાય આધારિત ખેતી તરફ વાળવાનો અને તેમને આર્થિક રીતે વધુ સધ્ધર બનાવવાનો છે. જિલ્લાના અંતરિયાળ વિસ્તારોમાં આ પ્રકારના આયોજનથી ખેડૂતોમાં નવો ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે.
પ્રગતિશીલ ખેડૂતો અને કૃષિ સખી દ્વારા માર્ગદર્શન
આ તાલીમ કાર્યક્રમમાં પ્રગતિશીલ ખેડૂત ગમનભાઈ ઠાકરે અને કૃષિ સખી ઝેલાબેન રમેશભાઈ ચૌધરીએ મુખ્ય પ્રશિક્ષક તરીકે સેવા આપી હતી. તેમણે ખેડૂતોને સમજાવ્યું હતું કે રાસાયણિક ખાતરો અને ઝેરી જંતુનાશકોનો વધુ પડતો વપરાશ માત્ર જમીનને જ નહીં, પરંતુ માનવ સ્વાસ્થ્યને પણ નુકસાન પહોંચાડે છે. ગમનભાઈએ પોતાના અનુભવો રજૂ કરતા જણાવ્યું કે પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવાથી ખેતીનો ખર્ચ લગભગ શૂન્ય થઈ જાય છે અને ખેત પેદાશોની ગુણવત્તામાં ધરખમ સુધારો થાય છે, જે બજારમાં વધુ ભાવ અપાવવામાં મદદરૂપ બને છે.
જીવામૃત અને કુદરતી ખાતરો બનાવવાની પ્રત્યક્ષ તાલીમ
તાલીમ દરમિયાન માત્ર સૈદ્ધાંતિક માહિતી જ નહીં, પરંતુ પ્રાયોગિક નિદર્શન પર પણ વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. કૃષિ સખી ઝેલાબેન દ્વારા ખેડૂતોને સ્થળ પર જ ગાયના છાણ અને ગૌમૂત્રમાંથી ‘જીવામૃત’ તેમજ અન્ય કુદરતી જૈવિક ખાતરો બનાવવાની રીત શીખવવામાં આવી હતી. આ પદ્ધતિ શીખીને ખેડૂતો હવે બજારમાંથી મોંઘા ખાતરો ખરીદવાને બદલે પોતાના ઘરે જ કુદરતી સંસાધનોનો ઉપયોગ કરીને ખાતર તૈયાર કરી શકશે. આ રીત જમીનની ફળદ્રુપતા લાંબા ગાળા સુધી જાળવી રાખવા માટે અક્સીર માનવામાં આવે છે.
ડાંગને સંપૂર્ણ પ્રાકૃતિક ખેતીયુક્ત જિલ્લો બનાવવાનો નિર્ધાર
ડાંગ જિલ્લા વહીવટી તંત્ર દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા આ ‘સંપૂર્ણતા અભિયાન’ હેઠળ દરેક બ્લોક અને ગામડાઓને આવરી લેવામાં આવી રહ્યા છે. પ્રાકૃતિક કૃષિ એ માત્ર ખેતીની પદ્ધતિ નથી, પરંતુ પર્યાવરણને બચાવવાનું એક અભિયાન છે. ખેડૂતોને આ તાલીમ દ્વારા આત્મનિર્ભર બનાવવાની દિશામાં એક મજબૂત ડગલું ભરવામાં આવ્યું છે. આગામી સમયમાં આ પદ્ધતિથી પકવેલા અનાજ અને શાકભાજીના વેચાણ માટે પણ ખાસ વ્યવસ્થા ઉભી કરવાનું વહીવટી તંત્રનું લક્ષ્ય છે, જેથી ડાંગના ખેડૂતોની આર્થિક સ્થિતિમાં મોટો સુધારો લાવી શકાય.
