NCERT પાઠ્યપુસ્તક વિવાદ – શિક્ષણ મંત્રીની માફી અને કડક તપાસના આદેશ; ન્યાયતંત્ર પરની વિવાદાસ્પદ ટિપ્પણી બદલ કાર્યવાહી
નેશનલ કાઉન્સિલ ઓફ એજ્યુકેશનલ રિસર્ચ એન્ડ ટ્રેનિંગ (NCERT) દ્વારા પ્રકાશિત ધોરણ ૮ ના નવા પાઠ્યપુસ્તકમાં ન્યાયતંત્ર વિશે કરવામાં આવેલી ટિપ્પણીઓએ મોટો વિવાદ ઊભો કર્યો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે આ મામલે કડક વલણ અપનાવતા કેન્દ્રીય શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને ગુરુવારે પોતાની પ્રતિક્રિયા આપી છે. તેમણે ન્યાયતંત્ર પ્રત્યે સંપૂર્ણ આદર વ્યક્ત કરતા આ મામલે માફી માંગી છે અને વિવાદાસ્પદ પુસ્તકો તાત્કાલિક પાછા ખેંચવાનો આદેશ આપ્યો છે.
શું હતો સમગ્ર વિવાદ?
NCERT એ ૨૪ ફેબ્રુઆરીના રોજ ધોરણ ૮ માટે સામાજિક વિજ્ઞાનનું નવું પાઠ્યપુસ્તક બહાર પાડ્યું હતું. આ પુસ્તકમાં પાના નંબર ૧૨૫ થી ૧૪૨ પર “આપણા સમાજમાં ન્યાયતંત્રની ભૂમિકા” નામનું એક પ્રકરણ આપવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રકરણમાં ન્યાયતંત્રમાં ભ્રષ્ટાચાર અને ન્યાય વ્યવસ્થા વિશે કેટલીક નકારાત્મક ટિપ્પણીઓ કરવામાં આવી હતી. વરિષ્ઠ વકીલો અને ન્યાયાધીશોએ આ લખાણ સામે સખત વાંધો ઉઠાવ્યો હતો, કારણ કે તે દેશની સર્વોચ્ચ સંસ્થાની ગરિમાને ઠેસ પહોંચાડતું હતું.
શિક્ષણ મંત્રીનો આકરો મિજાજ અને કાર્યવાહી
સુપ્રીમ કોર્ટની ટિપ્પણી બાદ શિક્ષણ મંત્રી ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને કહ્યું, “અમને ન્યાયતંત્ર પ્રત્યે ખૂબ જ આદર છે. જે કંઈ પણ બન્યું તેનાથી હું દુઃખી છું. મેં NCERT ને તમામ પુસ્તકોનું વિતરણ તાત્કાલિક અટકાવવા અને બજારમાંથી પુસ્તકો પાછા ખેંચી લેવા નિર્દેશ આપ્યો છે.”
તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે:
જવાબદારી નક્કી થશે: આ પ્રકરણ તૈયાર કરવામાં જે પણ લેખકો, નિષ્ણાતો અથવા અધિકારીઓ સામેલ હતા, તેમની સામે તપાસ કરવામાં આવશે અને કડક કાર્યવાહી કરાશે.
ભવિષ્ય માટે ખાતરી: ભવિષ્યમાં આવી ભૂલોનું પુનરાવર્તન ન થાય તે માટે એક નવી સમીક્ષા સમિતિની રચના કરવામાં આવશે.
પુસ્તકો ફરીથી લખાશે: વિદ્યાર્થીઓ પર અસર
શિક્ષણ મંત્રાલયના આદેશ બાદ NCERT એ પણ સત્તાવાર રીતે માફી માંગી છે. કાઉન્સિલે સ્વીકાર્યું છે કે આ ભૂલ અજાણતાં થઈ હતી અને કોઈની ગરિમા ઓછી કરવાનો હેતુ નહોતો. હવે આ વિવાદાસ્પદ પ્રકરણને સંપૂર્ણપણે ફરીથી લખવામાં આવશે. શૈક્ષણિક વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ ના પ્રારંભમાં વિદ્યાર્થીઓને ન્યાયતંત્રની સાચી અને સકારાત્મક ભૂમિકા દર્શાવતા નવા પાઠ્યપુસ્તકો પૂરા પાડવામાં આવશે.
નિષ્ણાતોનો મત
વરિષ્ઠ શિક્ષણશાસ્ત્રીઓનું કહેવું છે કે પાઠ્યપુસ્તકો ભાવિ પેઢીના વિચારો ઘડવાનું કામ કરે છે, તેથી તેમાં બંધારણીય સંસ્થાઓ વિશે લખતી વખતે અત્યંત સાવધાની રાખવી જોઈએ. ન્યાયતંત્ર એ લોકશાહીનો મજબૂત સ્તંભ છે અને તેને શંકાના દાયરામાં મૂકતા પાઠો વિદ્યાર્થીઓના માનસ પર નકારાત્મક અસર કરી શકે છે.
સરકારની આ ઝડપી કાર્યવાહી અને શિક્ષણ મંત્રીની સ્પષ્ટતા બાદ હાલ પૂરતો આ વિવાદ શાંત પડતો જણાય છે. જોકે, NCERT ની આંતરિક તપાસમાં કયા ચોંકાવનારા તથ્યો સામે આવે છે તે જોવું રહ્યું.
