ભારતની અર્થવ્યવસ્થા ૨૦૨૫-૨૬: IMF રેન્કિંગમાં ભારત આ દેશથી પાછળ, પણ ગભરાવાની જરૂર નથી!
વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં ભારતની સ્થિતિને લઈને આજે ૧૬ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાકીય ભંડોળ (IMF) દ્વારા મહત્વના આંકડા જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. ૨૦૨૪ માં ભારત વિશ્વનું પાંચમું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર હતું, પરંતુ ૨૦૨૫ ના તાજા અંદાજો મુજબ ભારત હવે છઠ્ઠા ક્રમે છે. બ્રિટને આશરે $૪ ટ્રિલિયનના GDP સાથે ભારતને પાછળ છોડી દીધું છે. જોકે, આ આંકડાઓ દેશની આંતરિક આર્થિક મજબૂતીને સંપૂર્ણપણે દર્શાવતા નથી.
૧. શું ભારત નબળું પડ્યું છે?
૧૬ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ આંકડાઓનું વિશ્લેષણ કરતા જણાય છે કે ભારતનું રેન્કિંગ ઘટવાનું કારણ અર્થતંત્રની નબળાઈ નથી. વાસ્તવમાં, ભારતે રૂપિયાના સંદર્ભમાં ૯ ટકાનો શાનદાર વિકાસ દર નોંધાવ્યો છે. ૨૦૨૪ માં ભારતનો GDP ₹૩૧૮ ટ્રિલિયન હતો જે ૨૦૨૫ માં વધીને ₹૩૪૬.૫ ટ્રિલિયન થયો છે. તેમ છતાં ડોલરના મૂલ્યમાં ફેરફારને કારણે રેન્કિંગમાં આ અસર જોવા મળી રહી છે.
૨. ડોલર સામે રૂપિયાનો પડકાર
આજે ૧૬ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ ભારતની કુલ GDP ડોલરના સંદર્ભમાં $૩.૯૨ ટ્રિલિયન અંદાજવામાં આવી છે. રેન્કિંગમાં પાછળ જવાનું મુખ્ય કારણ ચલણનું અવમૂલ્યન છે.
-
૨૦૨૪: ૧ ડોલર = ₹૮૪.૬
-
૨૦૨૫: ૧ ડોલર = ₹૮૮.૫ વૈશ્વિક સ્તરે અર્થતંત્રોની સરખામણી ડોલરમાં થાય છે, તેથી રૂપિયાની નબળાઈને કારણે ભારતનો વિકાસ ડોલરના ટર્મ્સમાં ઓછો દેખાઈ રહ્યો છે.
૩. ૨૦૨૭ થી ૨૦૩૧: ભારતની ‘સુપર ફાસ્ટ’ રિકવરી
૧૬ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના IMF અહેવાલમાં ભારત માટે ઉજ્જવળ ભવિષ્યની આગાહી કરવામાં આવી છે:
-
૨૦૨૭: ભારત ફરીથી બ્રિટનને પાછળ છોડીને $૪.૫૮ ટ્રિલિયન સાથે ૪થા ક્રમે પહોંચશે.
-
૨૦૨૮: જાપાનને પાછળ છોડીને $૫.૦૬ ટ્રિલિયન સાથે ભારત વિશ્વનું ત્રીજું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર બની શકે છે.
-
૨૦૩૧: ભારતની અર્થવ્યવસ્થા $૬.૭૯ ટ્રિલિયને પહોંચશે અને ત્રીજા સ્થાન પર પોતાની પકડ મજબૂત કરશે.
૪. વૈશ્વિક પરિદ્રશ્ય અને ભારતની સ્થિતિ
૧૬ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ વિશ્વની ટોચની ત્રણ અર્થવ્યવસ્થાઓમાં અમેરિકા ($૩૦.૮ ટ્રિલિયન), ચીન ($૧૯.૬ ટ્રિલિયન) અને જર્મની ($૪.૭ ટ્રિલિયન) યથાવત છે. ભારત ભલે અત્યારે છઠ્ઠા ક્રમે હોય, પણ તે વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી મુખ્ય અર્થવ્યવસ્થા જળવાઈ રહી છે. ભારતનો વિકાસ દર હજુ પણ ૬ ટકાથી વધુ રહેવાની ધારણા છે, જે વિકસિત દેશો કરતા ઘણો વધારે છે.
૫. ૨૦૩૦ નું લક્ષ્ય
નિષ્ણાતો માને છે કે ૨૦૩૦ સુધીમાં ભારતનું અર્થતંત્ર $૬.૧૭ ટ્રિલિયન સુધી પહોંચશે. આ વૃદ્ધિ જર્મની સાથેના અંતરને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડશે. આધુનિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ડિજિટલ ઈકોનોમી અને યુવા શક્તિના જોરે ભારત ફરી એકવાર ટોપ-૩ માં સ્થાન મેળવવા માટે સજ્જ છે.
૧૬ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના આ આંકડાઓ માત્ર એક આંકડાકીય ફેરફાર છે. ભારતની આર્થિક બુનિયાદ મજબૂત છે અને આગામી બે વર્ષમાં ભારત ફરી એકવાર વિશ્વના આર્થિક નકશા પર પોતાનો દબદબો સાબિત કરશે.
