બાંગ્લાદેશ ચૂંટણી ૨૦૨૬: તારિક રહેમાનનું પુનરાગમન અને ભારત સાથેના સંબંધોમાં ‘નવા યુગ’ની શરૂઆત
બાંગ્લાદેશમાં ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬માં યોજાનારી ઐતિહાસિક સામાન્ય ચૂંટણીઓ પહેલા રાજકીય પરિદ્રશ્ય ઝડપથી બદલાઈ રહ્યું છે. ૧૫ વર્ષ સુધી સત્તામાં રહેલા શેખ હસીનાના પતન પછી, બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી (BNP) હવે સૌથી મજબૂત દાવેદાર તરીકે ઉભરી આવી છે અને તેના કાર્યકારી અધ્યક્ષ તારિક રહેમાન ૧૭ વર્ષનો વનવાસ પૂરો કરીને સ્વદેશ પરત ફર્યા છે.
તારિક રહેમાનનો ‘પ્લાન’ અને સમાવેશી બાંગ્લાદેશનો વાયદો
૨૫ ડિસેમ્બરે ઢાકા પહોંચતા જ તારિક રહેમાને એક ભાવુક ભાષણ આપ્યું હતું, જેમાં તેમણે માર્ટિન લ્યુથર કિંગના પ્રખ્યાત શબ્દોને દોહરાવતા કહ્યું, “મારી પાસે એક યોજના (I have a plan) છે”. તેમણે એક સુરક્ષિત અને સમાવેશી બાંગ્લાદેશનું વિઝન રજૂ કર્યું જ્યાં મુસ્લિમ, હિન્દુ, બૌદ્ધ અને ખ્રિસ્તી તમામ સુરક્ષિત અનુભવે. તેમણે ખાસ કરીને લઘુમતીઓની સુરક્ષા પર ભાર મૂક્યો હતો, જે તાજેતરની હિંસા પછી ભારત માટે પણ એક મોટા રાહતના સમાચાર છે.
ભારત અને BNP વચ્ચે ‘નવો તબક્કો’
દાયકાઓના અવિશ્વાસ અને તણાવપૂર્ણ સંબંધો પછી, ભારત અને BNP હવે એક નવી શરૂઆત તરફ જોઈ રહ્યા છે. ભારતના વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે તાજેતરમાં ઢાકા ખાતે તારિક રહેમાન સાથે મુલાકાત કરી હતી અને પૂર્વ વડાપ્રધાન ખાલિદા ઝિયાના નિધન પર વડાપ્રધાન મોદીનો શોક સંદેશ પહોંચાડ્યો હતો. જયશંકરે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો કે ખાલિદા ઝિયાના મૂલ્યો દ્વિપક્ષીય ભાગીદારીના વિકાસનું માર્ગદર્શન કરશે, જે નવી દિલ્હીની અગાઉની નીતિમાં એક મોટો ફેરફાર છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જમાત-એ-ઈસ્લામી જેવા કટ્ટરપંથી સંગઠનોની સરખામણીમાં ભારત હવે રહેમાનને એક “સુરક્ષિત વિકલ્પ” (safest bet) તરીકે જોઈ રહ્યું છે.
વિદેશ નીતિ: ‘ન દિલ્હી, ન પિંડી’
તારિક રહેમાને પોતાની વિદેશ નીતિને ‘બાંગ્લાદેશ ફર્સ્ટ’ ના નારા સાથે સ્પષ્ટ કરી છે. તેમણે સ્પષ્ટપણે કહ્યું કે બાંગ્લાદેશની સાર્વભૌમત્વ સર્વોપરી છે અને તેમની સરકાર “ન દિલ્હી, ન પિંડી” (ન ભારત, ન પાકિસ્તાન) ના પ્રભાવમાં રહેશે. જોકે, રહેમાને એ પણ સ્વીકાર્યું હતું કે એક સફળ વડાપ્રધાન બનવા માટે તેમને ભારતના સમર્થનની જરૂર પડશે, અથવા ઓછામાં ઓછું ભારતના વિરોધની તો નહીં જ.
સુરક્ષા પડકારો અને પાકિસ્તાનનો વધતો પ્રભાવ
ભારત માટે સૌથી મોટી ચિંતા બાંગ્લાદેશનો પાકિસ્તાન તરફ વધતો ઝુકાવ અને કટ્ટરવાદનો ઉદય છે. વચગાળાની સરકાર હેઠળ બાંગ્લાદેશ અને પાકિસ્તાન વચ્ચે સૈન્ય અને ગુપ્તચર સહયોગમાં વધારો જોવા મળ્યો છે. આ ઉપરાંત, જમાત-એ-ઈસ્લામીનું ફરીથી ઉભરવું અને તેનું ભારત-વિરોધી વલણ નવી દિલ્હીની સુરક્ષા ચિંતાઓને વધારી રહ્યું છે.
BNP ના આંતરિક પડકારો અને ચૂંટણી ઢંઢેરો
ચૂંટણીની તૈયારીમાં BNP એ તેના જાહેરનામામાં ૧૮ મહિનામાં એક કરોડ નોકરીઓ આપવાનું અને ‘ફેમિલી કાર્ડ’ દ્વારા મહિલાઓને આર્થિક સહાય પૂરી પાડવાનું વચન આપ્યું છે. જોકે, પાર્ટીને ૨૩૭ બેઠકો પર ઉમેદવારોની જાહેરાત બાદ આંતરિક કલહ અને વિરોધ પ્રદર્શનોનો પણ સામનો કરવો પડી રહ્યો છે, જેને ઉકેલવા માટે વરિષ્ઠ નેતાઓની ટીમ તૈનાત કરવામાં આવી છે.
શેખ હસીનાની અવામી લીગના ચૂંટણી લડવા પર પ્રતિબંધ લાગ્યા બાદ, ૨૦૨૬ની ચૂંટણી મુખ્યત્વે BNP અને જમાત-એ-ઈસ્લામી વચ્ચેનો મુકાબલો હશે. ભારત માટે પડકાર એ હશે કે તે આ નવી રાજકીય વાસ્તવિકતા સાથે તાલમેલ બેસાડે જેથી ઉત્તર-પૂર્વીય રાજ્યોની સુરક્ષા અને કનેક્ટિવિટીના પોતાના હિતોનું રક્ષણ કરી શકે.
