પરંપરા તોડી, ઇતિહાસ રચ્યો: બ્રીફકેસથી ડિજિટલ ટેબ્લેટ સુધીની નિર્મલા સીતારમણની સફર
ભારતીય અર્થતંત્ર અને રાજનીતિના ઇતિહાસમાં એક સુવર્ણ પ્રકરણ લખાવા જઈ રહ્યું છે. ભારતની આર્થિક કમાન સંભાળતા નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ એક એવો વિક્રમ સ્થાપવા જઈ રહ્યા છે જે અગાઉ ક્યારેય જોવા મળ્યો નથી. આજે આપણે વાત કરીશું નિર્મલા સીતારમણના ‘નહલે પર દહલા’ સમાન આ ઐતિહાસિક સિદ્ધિ વિશે.
નિર્મલા સીતારમણ: ઇતિહાસના ઉંબરે
ભારતના નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ સતત 9મી વખત કેન્દ્રીય બજેટ (બહી-ખાતા) રજૂ કરીને એક નવો ઇતિહાસ રચવા જઈ રહ્યા છે. આ માત્ર એક આંકડો નથી, પરંતુ ભારતીય અર્થતંત્ર પર તેમની પકડ અને વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના તેમના પરના અતૂટ વિશ્વાસનું પ્રતીક છે. આ અગાઉ પૂર્વ નાણામંત્રી મોરારજી દેસાઈએ સતત બજેટ રજૂ કરવાનો રેકોર્ડ બનાવ્યો હતો, પરંતુ નિર્મલા સીતારમણ હવે તે સીમાચિહ્નને પાર કરી એક નવી ઊંચાઈ સર કરવા જઈ રહ્યા છે.
‘બહી-ખાતા’ થી ‘ડિજિટલ બજેટ’ સુધીની સફર
નિર્મલા સીતારમણની શૈલી હંમેશા પરંપરા અને આધુનિકતાનું મિશ્રણ રહી છે.
-
ચામડાની બેગનો ત્યાગ: વર્ષોથી ચાલી આવતી બ્રિટિશ પરંપરા મુજબ નાણામંત્રી બ્રીફકેસમાં બજેટ લાવતા હતા. નિર્મલાજીએ આ પરંપરા તોડીને લાલ કપડામાં લપેટેલા ‘બહી-ખાતા’ સ્વરૂપે બજેટ રજૂ કરવાની શરૂઆત કરી, જે ભારતીય સંસ્કૃતિનું પ્રતીક છે.
-
ડિજિટલ ક્રાંતિ: કોરોના કાળ દરમિયાન તેમણે પેપરલેસ બજેટ રજૂ કરીને ભારતને ડિજિટલ ઇન્ડિયા તરફ આગળ વધાર્યું. હવે ટેબ્લેટ દ્વારા બજેટ વાંચવાની પરંપરા તેમણે પ્રસ્થાપિત કરી છે.
આ 9મું બજેટ કેમ છે ખાસ?
નિર્મલા સીતારમણ જ્યારે 9મી વખત બજેટ રજૂ કરશે, ત્યારે સમગ્ર દેશની નજર તેમના પર હશે. આ બજેટમાં ‘નહલે પર દહલા’ જેવી સ્થિતિ સર્જાવાની શક્યતા છે કારણ કે:
-
વિકસિત ભારત @ 2047: આ બજેટ ભારતને 2047 સુધીમાં વિકસિત રાષ્ટ્ર બનાવવાના રોડમેપ સમાન હશે.
-
મધ્યમ વર્ગની આશાઓ: સતત વધતી મોંઘવારી વચ્ચે ઇન્કમ ટેક્સ સ્લેબમાં ફેરફાર અને ટેક્સમાં છૂટછાટની અપેક્ષાઓ ટોચ પર છે.
-
કૃષિ અને ગ્રામીણ વિકાસ: ખેડૂતોની આવક વધારવા અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રને વેગ આપવા માટે મોટી જાહેરાતો થઈ શકે છે.
-
મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ: ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ ને મજબૂત કરવા માટે PLI સ્કીમનો વિસ્તાર અને નવા ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહન મળવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
નાણામંત્રી તરીકેનો પડકારરૂપ કાર્યકાળ
નિર્મલા સીતારમણનો કાર્યકાળ સરળ રહ્યો નથી. તેમણે અનેક મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓનો સામનો કર્યો છે:
-
કોવિડ-19 મહામારી: વિશ્વ આખું જ્યારે થંભી ગયું હતું, ત્યારે ભારતીય અર્થતંત્રને સાચવવું અને ગરીબો સુધી રાશન પહોંચાડવા માટે આર્થિક પેકેજ જાહેર કરવા એ મોટી જવાબદારી હતી.
-
વૈશ્વિક મંદી અને યુદ્ધ: રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ અને વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનની સમસ્યાઓ છતાં ભારતનો જીડીપી ગ્રોથ રેટ વિશ્વના અન્ય દેશો કરતા ચડિયાતો રહ્યો છે.
-
GST કલેક્શન: તેમના નેતૃત્વમાં GST કલેક્શન દર મહિને નવા રેકોર્ડ સ્થાપી રહ્યું છે, જે અર્થતંત્રની મજબૂતી દર્શાવે છે.
વિપક્ષ અને અર્થશાસ્ત્રીઓની નજર
જ્યારે કોઈ મંત્રી 9મી વખત બજેટ રજૂ કરે છે, ત્યારે અપેક્ષાઓનું ભારણ પણ વધે છે. વિપક્ષ હંમેશા બેરોજગારી અને મોંઘવારી મુદ્દે સરકારને ઘેરવાનો પ્રયાસ કરે છે. પરંતુ નિર્મલા સીતારમણની શૈલી ‘તથ્યો અને આંકડા’ સાથે જવાબ આપવાની રહી છે. આ વખતે પણ તેઓ પોતાના ‘બહી-ખાતા’ માંથી એવા કયા સુધારા લાવશે જે વિરોધીઓને શાંત કરી દેશે, તે જોવું રસપ્રદ રહેશે.
નિષ્કર્ષ: એક સશક્ત મહિલા નેતૃત્વની મિસાલ
નિર્મલા સીતારમણ માત્ર એક નાણામંત્રી નથી, પરંતુ તેઓ લાખો મહિલાઓ માટે પ્રેરણા સ્ત્રોત છે. સંરક્ષણ મંત્રી તરીકે સફળતાપૂર્વક કાર્ય કર્યા બાદ હવે નાણા મંત્રાલયમાં તેમનો દબદબો અને સતત 9મી વખત બજેટ રજૂ કરવાનો રેકોર્ડ સાબિત કરે છે કે તેમની કાર્યક્ષમતા અજોડ છે.
