ઉત્તર કોરિયાના પરમાણુ શસ્ત્રભંડારમાં વધારો: કિમ જોંગ ઉનનો વ્યૂહાત્મક ખેલ અને તેના ભયાનક પરિણામો
તાજેતરમાં ઉત્તર કોરિયાના સર્વોચ્ચ નેતા કિમ જોંગ ઉને નમ્પો બંદરે દેશના પ્રથમ ૫,૦૦૦ ટન વર્ગના વિનાશક યુદ્ધજહાજ (Destroyer) નું લોકાર્પણ કરીને વિશ્વના શક્તિશાળી દેશોમાં હલચલ મચાવી દીધી છે. ‘ચો હ્યોન’ નામના આ યુદ્ધજહાજના લોકાર્પણ પ્રસંગે કિમ જોંગ ઉને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું હતું કે, નૌકાદળને પરમાણુ શસ્ત્રોથી સજ્જ કરવાની પ્રક્રિયા અત્યંત ચોકસાઈ સાથે આગળ વધી રહી છે. આ માત્ર એક જહાજ નથી, પરંતુ ઉત્તર કોરિયાની વધતી જતી આક્રમકતાનું નવું પ્રતીક છે. આખરે શા માટે કિમ જોંગ ઉન આટલી ઝડપથી પોતાના પરમાણુ શસ્ત્રભંડારને વિસ્તારવા માંગે છે? તે પાછળના કારણો અને તેની ભૌગોલિક-રાજકીય અસરો સમજવી ખૂબ જ જરૂરી છે.
અમેરિકી દખલગીરીનો ડર અને વ્યૂહાત્મક નિવારણ (Deterrence)
નિષ્ણાતોના મતે, ઉત્તર કોરિયાના આ પરમાણુ પ્રેમ પાછળનું સૌથી મોટું કારણ અમેરિકા છે. કિમ જોંગ ઉન સારી રીતે જાણે છે કે કોરિયન દ્વીપકલ્પમાં જો કોઈ તેમની સત્તા માટે સૌથી મોટો ખતરો બની શકે તેમ હોય, તો તે અમેરિકા છે. સિઓલની ક્યોંગનામ યુનિવર્સિટીના ઉત્તર કોરિયાના નિષ્ણાત લિમ યુલ-ચુલ કહે છે કે, પ્યોંગયાંગ માને છે કે પરમાણુ શસ્ત્રો એ એકમાત્ર માધ્યમ છે જેના દ્વારા તેઓ કોઈપણ સંઘર્ષની સ્થિતિમાં અમેરિકી લશ્કરી દખલગીરીને રોકી શકે છે.
ઉત્તર કોરિયાનો હેતુ સ્પષ્ટ છે: પરમાણુ શસ્ત્રોથી સજ્જ નૌકાદળ દ્વારા તેઓ અમેરિકા અને દક્ષિણ કોરિયા પર એટલું દબાણ બનાવવા માંગે છે કે તેઓ ઉત્તર કોરિયા સામે લશ્કરી પગલાં લેતા પહેલા સો વાર વિચારવા મજબૂર બને. હાલમાં દક્ષિણ કોરિયામાં લગભગ ૨૮,૫૦૦ અમેરિકી સૈનિકો તૈનાત છે, જે ઉત્તર કોરિયા માટે હંમેશા એક આંખના કણાની જેમ ખૂંચે છે.
બંધારણીય ફેરફાર અને પરમાણુ કમાન
આ વર્ષની શરૂઆતમાં ઉત્તર કોરિયાએ પોતાના બંધારણમાં એક મોટો ફેરફાર કર્યો છે. હવે પરમાણુ શસ્ત્રો માત્ર એક લશ્કરી વ્યૂહરચનાનો ભાગ નથી, પરંતુ તે દેશના બંધારણનો ભાગ બની ગયા છે. આ નવા બંધારણીય સુધારા હેઠળ કિમ જોંગ ઉનને પરમાણુ દળો પર સંપૂર્ણ કમાન આપવામાં આવી છે અને તેમની પાસે પરમાણુ હુમલાનો આદેશ આપવાની અથવા તેને અન્ય અધિકારીઓને સોંપવાની સંપૂર્ણ સત્તા છે. આ નિર્ણય સૂચવે છે કે કિમ હવે પાછા વળવાના મૂડમાં નથી અને તેઓ આ શસ્ત્રોને પોતાની સત્તાના રક્ષણ માટે અનિવાર્ય માને છે.
ગ્લોબલ કન્સર્ન અને જી-૭ શિખર સંમેલન
ઉત્તર કોરિયાની આ વધતી જતી હિલચાલ માત્ર દક્ષિણ કોરિયા પૂરતી સીમિત નથી. જાપાન પણ આ ખતરાને લઈને અત્યંત ચિંતિત છે. ફ્રાન્સમાં યોજાયેલા જી-૭ શિખર સંમેલન ૨૦૨૬ દરમિયાન જાપાનના વડાપ્રધાન સાના તાકાઈચીએ સ્પષ્ટપણે ઉત્તર કોરિયાના પરમાણુ કાર્યક્રમ સામે અવાજ ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે, “આપણે ઉત્તર કોરિયાના સંપૂર્ણ નિઃશસ્ત્રીકરણ (Denuclearisation) માટે સામૂહિક પગલાં લેવા પડશે.”
જાપાનની ચિંતા એટલા માટે પણ વાજબી છે કારણ કે ઉત્તર કોરિયા પૂર્વના સમુદ્રમાં પોતાના નૌકાદળની તાકાત વધારી રહ્યું છે, જે જાપાનની સરહદોની નજીક છે. આ ઉપરાંત, ઉત્તર કોરિયા દ્વારા ક્રિપ્ટોકરન્સીની ચોરી અને રશિયા તથા ચીન સાથે વધી રહેલા મજબૂત સંબંધોએ પણ વૈશ્વિક ચિંતામાં વધારો કર્યો છે.
ભવિષ્યનો ખતરો: શું દુનિયા ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધ તરફ જઈ રહી છે?
કિમ જોંગ ઉને જાહેર કર્યું છે કે ઉત્તર કોરિયા હવે દર વર્ષે બે એવા યુદ્ધજહાજો બનાવવાનું લક્ષ્ય રાખશે, જે ‘ચો હ્યોન’ કરતા પણ વધુ આધુનિક અને શક્તિશાળી હશે. આ વાત સાબિત કરે છે કે પ્યોંગયાંગ એક લાંબા ગાળાની લશ્કરી તૈયારી કરી રહ્યું છે. જો આ જ ગતિએ પરમાણુ શસ્ત્રોનો વિકાસ ચાલુ રહેશે, તો દક્ષિણ કોરિયા અને અમેરિકાએ પોતાની સંરક્ષણ પદ્ધતિઓમાં મોટા ફેરફાર કરવા પડશે.
જોકે, આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં સૌથી મોટો ભોગ સામાન્ય જનતા અને વૈશ્વિક શાંતિનો બની રહ્યો છે. જ્યારે પરમાણુ શસ્ત્રોનો ઉપયોગ એક ‘ડિટરન્સ’ તરીકે થાય છે, ત્યારે અકસ્માત કે ગેરસમજની શક્યતાઓ વધી જાય છે. ચીન અને અમેરિકા વચ્ચેના તણાવમાં ઉત્તર કોરિયા એક એવી રમત રમી રહ્યું છે જે તેને વૈશ્વિક રાજકારણમાં એક અસ્થિર પરિબળ બનાવી દે છે.
કિમ જોંગ ઉનનું આ પગલું માત્ર તેમની સત્તા મજબૂત કરવા માટે છે, પરંતુ તેની કિંમત વિશ્વને ચૂકવવી પડી શકે છે. એક તરફ ઉત્તર કોરિયા આર્થિક પ્રતિબંધો અને ગરીબીનો સામનો કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ તે પોતાની તમામ મૂડી આધુનિક યુદ્ધજહાજો અને પરમાણુ મિસાઇલો પાછળ ખર્ચી રહ્યું છે. શું આ શસ્ત્રો ખરેખર ઉત્તર કોરિયાને સુરક્ષા આપશે, કે પછી તેને એક મોટા વિનાશ તરફ ધકેલી દેશે? તેનો જવાબ સમય જ આપશે. પરંતુ અત્યારે તો વિશ્વ એક વધુ અસુરક્ષિત તબક્કામાં પ્રવેશ કરી રહ્યું છે તે નક્કી છે.
