હવે માત્ર લોહીની તપાસથી પકડાશે ફેફસાંનું કેન્સર! નવી સ્ટડીમાં થયો ક્રાંતિકારી ખુલાસો
કેન્સરના વિવિધ પ્રકારોમાં ફેફસાંનું કેન્સર (Lung Cancer) સૌથી જીવલેણ માનવામાં આવે છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં આ બીમારીની ઓળખ છેલ્લા સ્ટેજમાં થાય છે, જ્યારે સારવાર ખૂબ મુશ્કેલ બની જાય છે. અત્યાર સુધી બાયોપ્સી અને સીટી સ્કેન જેવી જટિલ પદ્ધતિઓ પર નિર્ભર રહેવું પડતું હતું. પરંતુ હવે વિજ્ઞાનીઓએ એક એવી બ્લડ ટેસ્ટ (Blood Test) વિકસાવી છે જે ફેફસાંના કેન્સરને શરૂઆતના તબક્કામાં જ પકડી શકશે. આ શોધ કેન્સરની સારવારના ક્ષેત્રમાં ‘ગેમ ચેન્જર’ સાબિત થઈ શકે છે.
કેવી રીતે કામ કરશે આ બ્લડ ટેસ્ટ?
આ નવી ટેકનોલોજીને ‘લિક્વિડ બાયોપ્સી’ (Liquid Biopsy) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. જ્યારે શરીરમાં કેન્સરના કોષો વિકસિત થાય છે, ત્યારે તેઓ લોહીના પ્રવાહમાં પોતાના DNA ના નાના અંશો છોડે છે, જેને ‘સર્ક્યુલેટિંગ ટ્યુમર DNA’ (ctDNA) કહેવામાં આવે છે.
નવી સ્ટડી મુજબ, આ બ્લડ ટેસ્ટ લોહીમાં રહેલા એવા પ્રોટીન અને આનુવંશિક ફેરફારોને ઓળખવામાં સક્ષમ છે જે માત્ર ફેફસાંના કેન્સરના દર્દીઓમાં જ જોવા મળે છે. આ ટેસ્ટ એટલી સચોટ છે કે તે લક્ષણો દેખાતા પહેલા જ કેન્સરની હાજરીની ચેતવણી આપી શકે છે.
વહેલી ઓળખ કેમ જરૂરી છે?
ફેફસાંના કેન્સરમાં ‘અર્લી ડિટેક્શન’ (વહેલી ઓળખ) જીવન બચાવવા માટે સૌથી મહત્વનું પરિબળ છે:
- બચવાની શક્યતા: જો પ્રથમ સ્ટેજમાં કેન્સર પકડાય તો દર્દીના બચવાની શક્યતા 80% થી વધુ હોય છે, જે છેલ્લા સ્ટેજમાં ઘટીને માત્ર 10-15% રહી જાય છે.
- સરળ સારવાર: શરૂઆતના તબક્કામાં સર્જરી કે રેડિયેશનથી કેન્સરને સરળતાથી દૂર કરી શકાય છે.
- ઓછો ખર્ચ: મોડી ખબર પડતા કીમોથેરાપી અને ઇમ્યુનોથેરાપી જેવી મોંઘી સારવારની જરૂર પડે છે.
શા માટે આ ટેસ્ટ ખાસ છે?
અત્યાર સુધી ફેફસાંના કેન્સર માટે જે પરીક્ષણો થતા હતા તેમાં અનેક મર્યાદાઓ હતી:
- બાયોપ્સીનું જોખમ: ફેફસાંમાંથી કોષો કાઢવા માટે સોય નાખવી પડે છે જે પીડાકારક અને જોખમી હોઈ શકે છે.
- સીટી સ્કેનનું રેડિયેશન: વારંવાર સીટી સ્કેન કરાવવાથી રેડિયેશનનું જોખમ રહે છે.
- સમય અને ચોકસાઈ: નવી બ્લડ ટેસ્ટ ખૂબ જ ઝડપી છે અને તેના પરિણામો સીટી સ્કેન કરતા વધુ સચોટ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે.
ભારત માટે આ સમાચાર કેમ મહત્વના છે?
ભારતમાં વાયુ પ્રદૂષણ અને ધૂમ્રપાનને કારણે ફેફસાંના કેન્સરના કેસોમાં ઝડપથી વધારો થઈ રહ્યો છે. ભારતમાં દર વર્ષે લાખો લોકો આ બીમારીનો ભોગ બને છે. જો આ બ્લડ ટેસ્ટ સામાન્ય લેબોરેટરીમાં ઉપલબ્ધ થાય, તો ગામડાઓ અને નાના શહેરોમાં પણ લોકો સસ્તી અને ઝડપી તપાસ કરાવી શકશે.
જોકે આ બ્લડ ટેસ્ટ હજુ મોટા પાયે ક્લિનિકલ ટ્રાયલ્સના તબક્કામાં છે, પરંતુ પ્રાથમિક પરિણામો ખૂબ જ આશાસ્પદ રહ્યા છે. વિજ્ઞાનીઓ માને છે કે આગામી 2 થી 3 વર્ષમાં આ ટેસ્ટ સામાન્ય જનતા માટે ઉપલબ્ધ થઈ જશે. આ શોધ બાદ હવે કેન્સર સામેનો જંગ જીતવો થોડો વધુ સરળ બનશે.
