બજાર ખુલતા જ રાખજો નજર: F&O સેગમેન્ટમાંથી આ કંપનીઓની એક્ઝિટ, જુઓ ક્યાં સુધી કરી શકાશે ટ્રેડિંગ!
ભારતીય શેરબજારના ટ્રેડર્સ અને રોકાણકારો માટે એક અત્યંત મહત્વના સમાચાર સામે આવ્યા છે. દેશના સૌથી મોટા સ્ટોક એક્સચેન્જ નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) દ્વારા સત્તાવાર જાહેરાત કરવામાં આવી છે કે ટૂંક સમયમાં જ બે મોટી અને જાણીતી કંપનીઓ—એક્સાઇડ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (Exide Industries) અને નુવામા વેલ્થ મેનેજમેન્ટ (Nuvama Wealth Management)—ને ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ (F&O) એટલે કે ડેરિવેટિવ્ઝ સેગમેન્ટમાંથી બહાર કરી દેવામાં આવશે.
એક્સચેન્જના જણાવ્યા અનુસાર, હવેથી આ બંને શેરોમાં કોઈ નવા એફ એન્ડ ઓ કોન્ટ્રેક્ટ ઇશ્યૂ કરવામાં આવશે નહીં. જોકે, જે રોકાણકારો અથવા ટ્રેડર્સે આ શેરોમાં પહેલાથી જ પોતાની પોઝિશન ઓપન રાખેલી છે, તેઓ પોતાના કોન્ટ્રેક્ટની એક્સપાયરી (સમય મર્યાદા) સુધી સામાન્ય રીતે ટ્રેડિંગ ચાલુ રાખી શકશે. આ મોટો નિર્ણય માર્કેટ રેગ્યુલેટર સેબી (SEBI) ના નવા અને કડક નિયમો તેમજ પાત્રતાના ધોરણોને આધારે લેવામાં આવ્યો છે. સેબીએ ડેરિવેટિવ્ઝ માર્કેટને વધુ સુરક્ષિત અને મજબૂત બનાવવા માટે આ કડક પગલાં ભર્યા છે, જેથી બજારમાં માત્ર એવા જ શેરો એફ એન્ડ ઓ માં ટકી રહે જેમાં ભારે માત્રામાં ટ્રેડિંગ અને લિક્વિડિટી (લે-વેચની સરળતા) ઉપલબ્ધ હોય.
NSE એ જાહેર કર્યો નવો પરિપત્ર: જાણો ક્યાં સુધી ચાલુ રહેશે ટ્રેડિંગ
નેશનલ સ્ટોક એક્સચેન્જ (NSE) એ 22 મે 2026 ના રોજ એક નવો સત્તાવાર સર્કુલર (પરિપત્ર) જાહેર કરીને આ મામલે સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરી છે. સર્કુલર અનુસાર, એક્સાઇડ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ અને નુવામા વેલ્થ માટે હવેથી આગળના કોઈ પણ નવા મહિનાના એફ એન્ડ ઓ કોન્ટ્રેક્ટ બજારમાં મૂકવામાં આવશે નહીં.
જોકે, ટ્રેડર્સના હિતોને ધ્યાનમાં રાખીને એક્સચેન્જે સ્પષ્ટતા કરી છે કે મે 2026, જૂન 2026 અને જુલાઈ 2026 ના મહિના સુધીના જે કોન્ટ્રેક્ટ અત્યારે બજારમાં ચાલુ છે, તે ટ્રેડિંગ માટે ઉપલબ્ધ રહેશે. આ વર્તમાન કોન્ટ્રેક્ટ્સની અંદર બજારની જરૂરિયાત મુજબ નવા સ્ટ્રાઈક પ્રાઈસ (Strike Prices) પણ ઉમેરવામાં આવતા રહેશે, જેથી ટ્રેડર્સને મુશ્કેલી ન પડે. પરંતુ એક વાત બરાબર સમજી લેવી જરૂરી છે કે જુલાઈ 2026 ના કોન્ટ્રેક્ટ્સ એક્સપાયર થયા પછી, આ બંને શેરોમાં કોઈ નવી એક્સપાયરી સાયકલ શરૂ થશે નહીં અને તે એફ એન્ડ ઓ સેગમેન્ટમાંથી સંપૂર્ણપણે બહાર થઈ જશે.
ટ્રેડર્સે ગભરાવાની જરૂર નથી: તમારી જૂની પોઝિશન સેફ છે
એનએસઈ (NSE) ના આ અચાનક આવેલા નિર્ણયથી સામાન્ય રીતે બજારમાં ગભરાટ ફેલાતો હોય છે, પરંતુ એક્સચેન્જે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે ટ્રેડર્સે અત્યારે જરાય ચિંતા કરવાની કે ગભરાવાની જરૂર નથી. જે લોકોએ આ બંને શેરોમાં ફ્યુચર્સ ખરીદેલા છે અથવા ઓપ્શન્સમાં પોઝિશન લીધેલી છે, તેમના તમામ કોન્ટ્રેક્ટ્સ પોતાની નિયત તારીખ સુધી સંપૂર્ણપણે એક્ટિવ રહેશે.
રોકાણકારો આગામી મે, જૂન અને જુલાઈ મહિનાની એક્સપાયરી સુધી પોતાની પોઝિશનને સામાન્ય દિવસોની જેમ જ મેનેજ કરી શકશે, તેને સ્ક્વેર ઓફ (બંધ) કરી શકશે અથવા રોલઓવર કરી શકશે. એક્સચેન્જે ટ્રેડિંગ પર તાત્કાલિક કોઈ રોક નથી લગાવી, માત્ર ભવિષ્યના નવા સોદાઓ થવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. તેથી બજારમાં અચાનક કોઈ મોટી પેનિક સેલિંગ (ગભરાટમાં વેચવાલી) થાય તેવી શક્યતા નહિવત છે.
સેબી (SEBI) ના નવા અને કડક નિયમોની સીધી અસર
આ આખો નિર્ણય સેબી દ્વારા ઓગસ્ટ 2024 માં જાહેર કરવામાં આવેલા ડેરિવેટિવ્ઝ માર્કેટના નવા અને સુધારેલા નિયમોને આધારે લેવામાં આવ્યો છે. સેબીનું માનવું હતું કે ભારતીય શેરબજારમાં એફ એન્ડ ઓ સેગમેન્ટમાં સટ્ટાખોરી ખૂબ વધી ગઈ છે અને નાના રોકાણકારો મોટું નુકસાન કરી રહ્યા છે. આ બજારને વધુ જવાબદાર અને લિક્વિડ બનાવવા માટે પાત્રતાના માપદંડો ઘણા કઠિન કરી દેવાયા હતા.
નવા નિયમો હેઠળ, જો કોઈ શેર એફ એન્ડ ઓ માં રહેવા માટેના નિર્ધારિત નાણાકીય માપદંડો પૂરા નથી કરી શકતો, તો તેને નિયમબદ્ધ રીતે બહાર કરી દેવામાં આવે છે. એક્સાઇડ અને નુવામા આ નવા માપદંડોની કસોટી પર ખરા ઉતરી શક્યા નથી, જેના કારણે તેમને એક્ઝિટનો સામનો કરવો પડ્યો છે.
F&O સેગમેન્ટ માટે કયા માપદંડો વધારવામાં આવ્યા?
સેબીએ ડેરિવેટિવ્ઝ બજારમાં માત્ર મજબૂત અને વધુ સક્રિય શેરો જ જળવાઈ રહે તે માટે ત્રણ મુખ્ય નાણાકીય ધોરણોમાં મોટો વધારો કર્યો હતો, જે નીચે મુજબ છે:
-
માર્કેટ વાઈડ પોઝિશન લિમિટ (MWPL): કોઈપણ શેર માટે આ લિમિટ પહેલાં ₹500 કરોડની હતી, જેને ત્રણ ગણી વધારીને સીધી ₹1500 કરોડ કરી દેવામાં આવી છે.
-
એવરેજ ડેઇલી ડિલિવરી વેલ્યુ (Average Daily Delivery Value): કેશ માર્કેટમાં શેરની સરેરાશ દૈનિક ડિલિવરી વેલ્યુની મર્યાદા ₹10 કરોડથી વધારીને ₹35 કરોડ કરવામાં આવી છે.
-
મીડિયન ક્વાર્ટર સિગ્મા ઓર્ડર સાઈઝ (Median Quarter Sigma Order Size): બજારની ઊંડાઈ માપવા માટે આ સાઈઝની મર્યાદા ₹25 લાખથી વધારીને સીધી ₹75 લાખ કરી દેવાઈ છે.
જ્યારે કોઈ શેર સતત નિયત સમય સુધી આ ત્રણેય કડક શરતો પૂરી કરવામાં નિષ્ફળ જાય છે, ત્યારે એક્સચેન્જ તેને વારાફરતી એફ એન્ડ ઓ સેગમેન્ટમાંથી હટાવી દે છે.
