ઓડિશાના કિસાનનો અદભુત ચમત્કાર: ખેતરમાં ઉગાડી વિશ્વની સૌથી મોંઘી ‘મિયાઝાકી’ કેરી, કિંમત સાંભળીને આંખો ચકરાઈ જશે!
કહેવાય છે કે જો મનમાં દ્રઢ સંકલ્પ અને હાથમાં સખત પરિશ્રમ કરવાની તૈયારી હોય, તો માટીમાંથી પણ સોનું ઉપજાવી શકાય છે. આવો જ એક અદભુત અને ચોંકાવનારો કિસ્સો ભારતભરમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. ઓડિશાના નક્સલ પ્રભાવિત અને અંતરિયાળ ગણાતા મલકાનગિરી જિલ્લાના એક આદિવાસી ખેડૂતે પોતાની અથાક મહેનતથી એવો કીર્તિમાન સ્થાપિત કર્યો છે, જેની ચર્ચા હવે માત્ર ઓડિશામાં જ નહીં પરંતુ આખા દેશના કૃષિ જગતમાં થઈ રહી છે.
આ આદિવાસી ખેડૂતે પોતાના નાના એવા બગીચામાં વિશ્વની સૌથી મોંઘી ગણાતી ખાસ પ્રજાતિની કેરીનું સફળ ઉત્પાદન કરીને સૌને આશ્ચર્યચકિત કરી દીધા છે. આ ખાસ વિદેશી કેરીનું નામ છે ‘મિયાઝાકી’ (Miyazaki Mango). આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં આ કેરીની કિંમત એટલી વધારે છે કે સામાન્ય માણસ તેને ખરીદવાનું વિચારી પણ ન શકે. બજારમાં આ કેરી અંદાજે રૂ. ૧.૫ લાખથી લઈને રૂ. ૨ લાખ પ્રતિ કિલોના ભાવે વેચાય છે. લાલ ચટ્ટક રંગ, અદભુત સુગંધ અને મધ જેવા સ્વાદને કારણે પ્રખ્યાત આ કેરીએ ગરીબ ખેડૂતને રાતોરાત દેશભરમાં એક નવી ઓળખ અપાવી દીધી છે.
કિસાનની રાતોની ઊંઘ ઊડી: લાખોની કેરી બચાવવા વાંસની કિલ્લેબંધી
મલકાનગિરી જિલ્લાના તમસા ગામમાં રહેતા આ પ્રગતિશીલ આદિવાસી કિસાનનું નામ દેબ મડકામી છે. દેબ મડકામીએ પોતાના ખેતરમાં મિયાઝાકી કેરીના ઝાડ ઉછેર્યા છે. આ વિદેશી કેરીના સફળ પાકે ખેડૂતને ખ્યાતિ તો અપાવી, પરંતુ તેની સાથે-સાથે આ મોંઘો પાક હવે તેના માટે મોટી ચિંતા અને માથાનો દુખાવો બની ગયો છે. કેરીની કિંમત લાખો રૂપિયામાં હોવાને કારણે ખેડૂતને હવે બગીચામાંથી કેરી ચોરી થઈ જવાનો ભારે ડર સતાવી રહ્યો છે.
આ કિંમતી પાકને ચોરોથી બચાવવા માટે કિસાન દેબ મડકામી પોતાના પરિવાર સાથે રાતભર જાગીને હાથમાં લાકડી લઈને બગીચાની ચોકીદારી કરી રહ્યો છે. એટલું જ નહીં, તેણે ઝાડની સુરક્ષા માટે તેની ચારેય બાજુ વાંસની મજબૂત ઘેરાબંધી (ફેન્સિંગ) પણ કરી દીધી છે. કૃષિ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, દેબ મડકામીના ઝાડ પર લાગેલી આ મિયાઝાકી કેરીનું એક-એક ફળ એક કિલોથી વધુ વજન ધરાવે છે. આ હિસાબે ઝાડ પર લટકી રહેલી કેરીઓની કુલ કિંમત લાખો રૂપિયા સુધી પહોંચી જાય છે. આ દુર્લભ અને અદભુત કેરીને જોવા માટે આજુબાજુના ગામના લોકો મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતના બગીચે ઉમટી રહ્યા છે.
ચાર વર્ષ અગાઉ મળ્યો હતો નાનો છોડ: મહેનત લાવી રંગ
સ્થાનિક ગ્રામજનો અને કિસાનના જણાવ્યા મુજબ, આશરે ચાર વર્ષ પહેલાં સરબા કુમાર બિસોઈ નામના એક હિતેચ્છુ વ્યક્તિએ દેબ મડકામીને આ મિયાઝાકી કેરીનો એક નાનો છોડ ભેટમાં આપ્યો હતો. તે સમયે સરબા કુમારે ખેડૂતને જણાવ્યું હતું કે આ કોઈ સામાન્ય કેરી નથી, પરંતુ વિશ્વની સૌથી કિંમતી અને દુર્લભ કિસમ છે. ત્યારથી જ કિસાન દેબ મડકામીએ આ છોડને પોતાના બાળકની જેમ સાચવ્યો.
આદિવાસી વિસ્તારની મર્યાદિત સુવિધાઓ વચ્ચે પણ તેમણે પૂરી સાવધાની, યોગ્ય ખાતર અને પદ્ધતિસર પાણી આપીને આ છોડની માવજત કરી. ચાર વર્ષની લાંબી પ્રતીક્ષા અને અથાક પરિશ્રમ બાદ આ વર્ષે આ ઝાડ પર પહેલીવાર ફળ આવ્યા છે, જેને જોઈને કિસાનની ખુશીનો પાર નથી.
વેચાણની મોટી સમસ્યા: આદિવાસી વિસ્તારમાં કોણ ખરીદશે લાખોની કેરી?
ઝાડ પર કેરીઓ સંપૂર્ણ રીતે પાકીને તૈયાર થઈ ગઈ છે અને તેનો લાલ-જાંબલી રંગ બગીચાની સુંદરતા વધારી રહ્યો છે, પરંતુ કિસાન દેબ મડકામી સામે હવે સૌથી મોટો સવાલ એ ઊભો થયો છે કે આ કેરીને વેચવી ક્યાં? મલકાનગિરી જેવો અંતરિયાળ અને આદિવાસી બહુલ વિસ્તાર આર્થિક રીતે પછાત છે. આવા વિસ્તારમાં એક કિલો કેરીના દોઢથી બે લાખ રૂપિયા આપી શકે તેવો કોઈ ગ્રાહક મળવો અશક્ય છે.
પોતાની વ્યથા ઠાલવતા દેબ મડકામીએ જણાવ્યું કે, “મેં ચાર વર્ષ સુધી આ ઝાડને લોહી-પાણી એક કરીને મોટું કર્યું છે. હવે તેમાં સુંદર ફળ આવ્યા છે અને મને ખબર પડી છે કે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેની કિંમત લાખો રૂપિયા છે. પરંતુ અમારા જેવા નાના ગામડામાં આટલી મોંઘી કેરી કોણ ખરીદશે? મને સમજાતું નથી કે હું આ પાકને કયા બજારમાં લઈ જાઉં. આ દિવસોમાં હું બસ આ જ ચિંતામાં રાતો ગાળી રહ્યો છું.” સ્થાનિક લોકોનું માનવું છે કે જો રાજ્ય સરકાર અને બાગાયત વિભાગ (Horticulture Department) આ મામલે આગળ આવે અને કિસાનને યોગ્ય માર્કેટિંગ તેમજ વિદેશમાં નિકાસ (Export) કરવાની સુવિધા પૂરી પાડે, તો આ ગરીબ કિસાનનું નસીબ બદલાઈ શકે છે.
શું છે મિયાઝાકી કેરીની ખાસિયત? શા માટે તેને કહે છે ‘સૂર્યનું ઈંડું’?
મૂળ જાપાનના મિયાઝાકી શહેરમાં ઉગાડવામાં આવતી આ ખાસ કેરી પોતાની અનોખી ગુણવત્તા, અદભુત સ્વાદ અને અસાધારણ કિંમતને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે પ્રખ્યાત છે. જાપાનમાં આ કેરીને ખાસ નિયંત્રિત વાતાવરણ અને ગ્રીનહાઉસમાં ઉગાડવામાં આવે છે. ત્યાં તેને ‘તાઇયો નો તામાગો’ (Taiyo no Tamago) એટલે કે ‘એગ ઓફ ધ સન’ (સૂર્યનું ઈંડું) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ કેરી માત્ર સ્વાદમાં જ લાજવાબ નથી, પરંતુ તે સ્વાસ્થ્ય માટે ઔષધિ સમાન માનવામાં આવે છે.
આ કેરીમાં એન્ટીઑકિસડન્ટો, બીટા-કેરોટીન, ફોલિક એસિડ, પોટેશિયમ અને વિટામિન એ તથા સી પ્રચુર માત્રામાં જોવા મળે છે. પોષક તત્વોનો આ ખજાનો માનવ શરીરને અનેક ગંભીર બીમારીઓ સામે લડવાની શક્તિ આપે છે.
મિયાઝાકી કેરીના સ્વાસ્થ્યવર્ધક ફાયદાઓ
તબીબી સંશોધનો અનુસાર, મિયાઝાકી કેરી આરોગ્ય માટે સુપરફૂડ સાબિત થઈ શકે છે, જેના મુખ્ય ફાયદા નીચે મુજબ છે:
રોગ પ્રતિકારક શક્તિમાં વધારો: આ કેરીમાં રહેલું હાઈ વિટામિન સી શરીરની ઈમ્યુનિટી (Immunity) ને મજબૂત કરે છે. તે શરીરમાં શ્વેત રક્તકણો (WBC) ના નિર્માણને વેગ આપે છે, જે આપણને વિવિધ ચેપ અને વાયરસથી બચાવે છે.
ત્વચામાં કુદરતી ચમક: મિયાઝાકી કેરીમાં રહેલા શક્તિશાળી એન્ટીઑકિસડન્ટો ત્વચાના કોલેજન પ્રોટીનના નિર્માણમાં મદદ કરે છે. આના સેવનથી ત્વચામાં કસાણ રહે છે, કરચલીઓ દૂર થાય છે અને ચહેરા પર કુદરતી ગ્લો આવે છે.
હૃદય અને બ્લડ પ્રેશર માટે ઉત્તમ: આ ફળમાં રહેલું પોટેશિયમ અને ડાયેટરી ફાઈબર હૃદયના ધબકારા અને રક્તવાહિનીઓને સ્વસ્થ રાખે છે. તે શરીરમાં ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલને નિયંત્રિત કરીને બ્લડ પ્રેશરને સંતુલિત રાખવામાં મદદરૂપ થાય છે.
આંખોની રોશની વધારે: વિટામિન એ અને બીટા-કેરોટીનથી ભરપૂર હોવાને કારણે તે આંખોના સ્વાસ્થ્ય માટે આશીર્વાદરૂપ છે. તે નાની ઉંમરે આવતા ચશ્માના નંબર અને રતાંધળાપણું જેવા રોગોને રોકે છે.
પાચનતંત્ર મજબૂત રાખે: આ કેરીમાં રહેલા કુદરતી ફાઈબર્સ અને પાચક ઉત્સેચકો (Enzymes) પેટની એસિડિટી, કબજિયાત અને અપચા જેવી સમસ્યાઓમાં રાહત આપે છે અને પાચનક્રિયાને દુરુસ્ત રાખે છે.
ઓડિશાના કિસાનનો આ પ્રયાસ સાબિત કરે છે કે જો યોગ્ય માર્ગદર્શન મળે, તો ભારતીય ખેડૂતો પણ વૈશ્વિક કક્ષાના મોંઘા પાક ઉગાડીને આર્થિક રીતે સમૃદ્ધ બની શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે પ્રશાસન આ કિસાનની વહારે ક્યારે આવે છે.
