ફૂગજન્ય રોગોથી બચાવી ડુંગળીની ખેતી કેવી રીતે કરવી
સૌરાષ્ટ્ર તેમજ સમગ્ર ગુજરાતમાં દર વર્ષે મોટી સંખ્યામાં ખેડૂત લાલ અને સફેદ ડુંગળીનું વાવેતર કરે છે. કૃષિ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર દરેક વિસ્તારની જમીન અને હવામાન અલગ હોવાથી ડુંગળી દરેક જગ્યાએ સમાન રીતે સફળ થતી નથી. કેટલીક જમીનમાં આ પાક સારી રીતે વિકાસ પામે છે તો કેટલીક જગ્યાએ ઉત્પાદન પર અસર પડે છે. યોગ્ય જમીન પસંદગી સાથે યોગ્ય ખેતી પદ્ધતિ અપનાવવામાં આવે તો ડુંગળીમાંથી સારો નફો મેળવી શકાય છે.
યોગ્ય માવજતથી વધે ઉત્પાદન
ડુંગળીનો પાક સંવેદનશીલ હોવાથી તેની નિયમિત દેખરેખ જરૂરી છે. યોગ્ય ખાતર વ્યવસ્થા, સમયસર સિંચાઈ અને નીંદણ નિયંત્રણથી છોડ તંદુરસ્ત રહે છે. જો ખેડૂત શરૂઆતથી જ પાકની સંભાળ રાખે તો રોગોની શક્યતા ઘટે છે. પરિણામે ડુંગળીના કંદનો કદ અને વજન બંને વધે છે, જે બજારમાં વધુ ભાવ અપાવે છે.
જાંબલી ટપકાનો રોગ અને તેના લક્ષણો
ડુંગળીમાં જોવા મળતા ફૂગજન્ય રોગોમાં જાંબલી ટપકાનો રોગ સૌથી વધુ નુકસાનકારક માનવામાં આવે છે. આ રોગમાં પાંદડાના ટોચે પીળાશ અને સફેદ ટપકાં દેખાવા લાગે છે. ધીમે ધીમે આ ડાઘા ગોળ કે લંબગોળ આકાર ધારણ કરે છે અને પાંદડા સુકાવા લાગે છે. ભેજવાળા વાતાવરણમાં આ રોગ ઝડપથી ફેલાય છે અને આખા પાકને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
પાનના સુકારો રોગથી થતું નુકસાન
ડુંગળીના પાકમાં પાનનો સુકારો પણ ગંભીર સમસ્યા છે. શરૂઆતમાં પાન પર આછા પીળા અથવા ભૂરા રંગના પાણી પોચા ડાઘા દેખાય છે. સમય જતાં આ ડાઘા એકબીજામાં ભળી પાનને સંપૂર્ણપણે સુકવી નાખે છે. ખાસ કરીને પવનની દિશામાં આવેલા પાન વધુ અસરગ્રસ્ત થાય છે, જેના કારણે પાકની વૃદ્ધિ અટકી જાય છે.
કાજળી રોગ અને બચાવની રીત
કાજળી રોગ જમીનજન્ય હોવાથી તેનું નિયંત્રણ મુશ્કેલ બને છે. આ રોગમાં છોડના પાંદડા જાડા અને વળેલા દેખાય છે તેમજ કંદ પર કાળી ફૂગ જેવી પરત ચઢે છે. આ સમસ્યા પાકના સંગ્રહ દરમિયાન પણ જોવા મળે છે. બીજ વાવતાં પહેલાં યોગ્ય રીતે બીજ ઉપચાર કરવો અને પાક ફેરબદલી અપનાવવી આ રોગથી બચાવ માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
