ઓનલાઈન ફોર્ડ ડિસ્કાઉન્ટ પર સરકારની કડક લગામ, 1 જાન્યુઆરીથી લાગુ થશે નવા નિયમો
આજના સમયમાં ઓનલાઈન શોપિંગનો ક્રેઝ ખૂબ જ ઝડપથી વધી રહ્યો છે, પરંતુ તેની સાથે જ ગ્રાહકોને લલચાવવા માટે ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મ્સ પર મળતા ભારે-ભરખમ ડિસ્કાઉન્ટ અને ઓફર્સને લઈને અનેક પ્રકારની ગેરરીતિઓ પણ સામે આવતી રહી છે. અવારનવાર એવું જોવા મળે છે કે કંપનીઓ કોઈ પ્રોડક્ટની અસલી કિંમત ખૂબ જ વધારીને તેના પર 70 થી 80 ટકા સુધીની છૂટનો દાવો કરે છે, જ્યારે વાસ્તવમાં તે સામાન તે કિંમતે ક્યારેય વેચાતો જ નથી. ગ્રાહકો સાથે થતી આ રમત પર રોક લગાવવા માટે હવે ભારત સરકાર એક ખૂબ જ કડક પગલું ભરી રહી છે. સરકારે ઈ-કોમર્સ કંપનીઓ માટે નવા અને કડક નિયમોની જાહેરાત કરી દીધી છે, જેનાથી ઓનલાઈન ખરીદીમાં પારદર્શિતા આવશે.
સરકારના નવા નિયમો શું છે?
ગ્રાહક બાબતોના વિભાગે ‘ગ્રાહક સુરક્ષા (ઈ-કોમર્સ) નિયમો’માં મહત્વપૂર્ણ સુધારાઓ રજૂ કર્યા છે. સરકારના આ નવા નિયમો ૧ જાન્યુઆરી, ૨૦૨૭થી સમગ્ર દેશમાં સંપૂર્ણપણે અમલમાં આવશે. આ નિયમોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગ્રાહકોને ભ્રામક ઓફરોનો શિકાર બનતા બચાવવાનો અને કોર્પોરેટ જવાબદારી સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. ચાલો જોઈએ કે આ નવા ફેરફારો ઓનલાઇન શોપિંગના સમગ્ર ક્ષેત્રમાં કેવું પરિવર્તન લાવવા જઈ રહ્યા છે:
ડિસ્કાઉન્ટ સાથે જણાવવી પડશે જૂની કિંમત: નવા નિયમો હેઠળ હવે ઈ-કોમર્સ કંપનીઓ માટે માત્ર આકર્ષક ડિસ્કાઉન્ટ બતાવવું પૂરતું નહીં રહે. જ્યારે પણ કોઈ સામાન પર છૂટની જાહેરાત કરવામાં આવશે, ત્યારે તે ઘટેલી કિંમતની સાથે-સાથે પ્રોડક્ટની ‘પ્રાયર પ્રાઈસ’ (જૂની કિંમત) પણ સ્પષ્ટપણે બતાવવી પડશે. નિયમ મુજબ, જૂની કિંમત તે ગણવામાં આવશે જે કિંમતે છેલ્લા 30 દિવસ દરમિયાન તે પ્રોડક્ટને સૌથી ઓછી કિંમતે વેચવામાં આવ્યો હોય. આનાથી નકલી રીતે એમઆરપી વધારીને ભારે છૂટ બતાવવાની રમત પર આપોઆપ રોક લાગી જશે.
સર્ચ રિઝલ્ટ અને સ્પોન્સર્ડ જાહેરાતો પર લગામ: ઘણીવાર કંપનીઓ પૈસા લઈને કોઈ ખાસ વેચનાર કે બ્રાન્ડના સામાનને સર્ચ રિઝલ્ટમાં સૌથી ઉપર બતાવે છે, જેનાથી ગ્રાહકો ભ્રમિત થઈ જાય છે. નવા નિયમો પછી હવે આવું નહીં ચાલે. પેડ કે સ્પોન્સર્ડ લિસ્ટિંગની ઓળખ ખૂબ જ સ્પષ્ટ રીતે જણાવવી પડશે, જેથી ગ્રાહકો આસાનીથી સમજી શકે કે કઈ પ્રોડક્ટ સામાન્ય સર્ચનું પરિણામ છે અને કઈ જાહેરાત દ્વારા ઉપર બતાવવામાં આવી છે.
ડાર્ક પેટર્ન અને મનમાની પદ્ધતિઓ પર છુટ્ટી: ગ્રાહકોની પસંદગીને મેનિપ્યુલેટ કરવા અથવા તેમને કોઈ સામાન ખરીદવા માટે મજબૂર કરવાવાળી ‘ડાર્ક પેટર્ન’ પર પણ કડક પ્રતિબંધ લગાવી દેવામાં આવ્યો છે. કંપનીઓએ વર્ષમાં એકવાર પોતાનું સેલ્ફ-ઓડિટ કરવું પડશે અને કમ્પ્લાયન્સ સર્ટિફિકેટ બતાવવું પડશે.
ફરિયાદોના નિકાલ અને ડેટા સુરક્ષા પર ભાર: ગ્રાહકોની ફરિયાદો ઝડપથી નિકાલ લાવવા માટે તમામ ઈ-કોમર્સ પ્લેટફોર્મને ‘નેશનલ કન્ઝ્યુમર હેલ્પલાઈન’ (NCH) સાથે જોડવાનું અનિવાર્ય કરી દેવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત, જો કોઈ ગ્રાહક ફરિયાદ નોંધાવે છે, તો કંપનીએ ગ્રીવન્સ ઓફિસર દ્વારા નોંધવામાં આવેલી ફરિયાદની કોપી પણ ગ્રાહકને આપવી પડશે જેથી તેનો અધિકૃત રેકોર્ડ બની રહે. સાથે જ, યુઝરની સ્પષ્ટ સંમતિ વગર તેની અંગત માહિતીનો કોમર્શિયલ ઉપયોગ કરી શકાશે નહીં.
ગ્રાહકોને મળશે સીધો ફાયદો
ગ્રાહકોને મળશે સીધો ફાયદોસરકારના આ કડક પગલાથી તે લાખો-કરોડો ઓનલાઈન ખરીદદારોને મોટી રાહત મળશે જેઓ ઘણીવાર ઓનલાઈન સેલ દરમિયાન મોટી છૂટના ચક્કરમાં છેતરપિંડીનો શિકાર બની જાય છે. નવા નિયમો લાગુ થયા પછી ગ્રાહકોને સાચી કિંમતનો અંદાજ મળશે અને તેઓ કોઈપણ ભ્રમ વગર સમજદારીપૂર્વક પોતાની પસંદગીની સાચી ખરીદી કરી શકશે.
