IIT દિલ્હીનો 57મો દીક્ષાંત સમારોહ: વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનું સંબોધન, સુપરકમ્પ્યુટર ‘પરમ પ્રજ્ઞા’નું ભવ્ય લોન્ચિંગ
ભારતની ટેકનોલોજીકલ પ્રગતિ અને ઉચ્ચ શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં આજે એક સુવર્ણ અધ્યાય ઉમેરાવા જઈ રહ્યો છે. દેશની અગ્રણી શિક્ષણ સંસ્થા ભારતીય પ્રૌદ્યોગિકી સંસ્થાન (IIT) દિલ્હીના 57મા દીક્ષાંત સમારોહમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી મુખ્ય અતિથિ તરીકે હાજરી આપશે. આ વિશેષ પ્રસંગે વડાપ્રધાન મોદી દેશના ભવિષ્ય સમાન યુવા એન્જિનિયરો અને સંશોધકોને સંબોધિત કરવાની સાથે સંસ્થાના સોનીપત કેમ્પસ ખાતે સ્થાપિત અત્યાધુનિક આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત સુપરકમ્પ્યુટિંગ સુવિધા ‘પરમ પ્રજ્ઞા’ (PARAM Pragya) નું દેશને સમર્પણ કરશે.
આ વર્ષનો દીક્ષાંત સમારોહ IIT દિલ્હી માટે અનેક અર્થમાં ખાસ છે, કારણ કે આ વખતે રેકોર્ડબ્રેક સંખ્યામાં વિદ્યાર્થીઓને ડિગ્રી એનાયત કરવામાં આવી રહી છે, તેમજ શિક્ષણ અને સંશોધનને પ્રોત્સાહન આપતી અનેક નવી રાષ્ટ્રીય પહેલોનો પ્રારંભ થઈ રહ્યો છે.
‘પરમ પ્રજ્ઞા’ સુપરકમ્પ્યુટર: AI અને સંશોધનના નવા યુગનો પ્રારંભ
વડાપ્રધાન મોદી દ્વારા ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવનાર ‘પરમ પ્રજ્ઞા’ સુપરકમ્પ્યુટિંગ ફેસિલિટી IIT દિલ્હીના હરિયાણા સ્થિત સોનીપત કેમ્પસમાં તૈયાર કરવામાં આવી છે. આ માત્ર એક કમ્પ્યુટર નથી પરંતુ ભારતની ડિજિટલ સાર્વભૌમત્વ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ ક્ષેત્રે આત્મનિર્ભરતા તરફનું એક બહુ મોટું કદમ છે.
પરમ પ્રજ્ઞાની મુખ્ય વિશેષતાઓ અને ઉપયોગિતા:
એડવાન્સ્ડ AI અને ડેટા સાયન્સ: આ સુપરકમ્પ્યુટર જટિલ ડેટા એનાલિટિક્સ, મશીન લર્નિંગ અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ આધારિત મોડેલિંગને ઝડપી બનાવશે.
બહુવિષયક સંશોધન (Multidisciplinary Research): ક્વાન્ટમ કમ્પ્યુટિંગ, બાયોઇન્ફોર્મેટિક્સ, હવામાનની આગાહી, એરોસ્પેસ એન્જિનિયરિંગ અને મટીરિયલ સાયન્સ જેવા ક્ષેત્રોમાં ચાલી રહેલા જટિલ રિસર્ચ પ્રોજેક્ટ્સને આનાથી નવી ગતિ મળશે.
રાષ્ટ્રીય અને આંતરરાષ્ટ્રીય સહયોગ: આ સુપરકમ્પ્યુટિંગ સુવિધાનો લાભ માત્ર IIT દિલ્હીના સંશોધકો જ નહીં પરંતુ દેશની અન્ય શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને રિસર્ચ લેબોરેટરીઓ પણ લઈ શકશે.
3,036 વિદ્યાર્થીઓને મળશે ડિગ્રી: 587 PhD રિસર્ચર્સનો સમાવેશ
આ વર્ષના દીક્ષાંત સમારોહમાં કુલ 3,036 વિદ્યાર્થીઓને તેમની શૈક્ષણિક સફળતા બદલ સ્નાતક, અનુસ્નાતક અને ડૉક્ટરેટની પદવીઓ (ડિગ્રી) પ્રદાન કરવામાં આવશે.
આંકડાકીય વિગત:
B.Tech: 1,049 વિદ્યાર્થીઓ
M.Tech: 567 વિદ્યાર્થીઓ
Ph.D. રિસર્ચર્સ: 587 સંશોધકો
MBA: 248 વિદ્યાર્થીઓ
M.Sc.: 243 વિદ્યાર્થીઓ
પ્રથમ વખત નવા કોર્સિસના બેચનું ગ્રેજ્યુએશન:
આ વર્ષે IIT દિલ્હીના ઇતિહાસમાં પ્રથમ વખત કેટલાક નવા અને આધુનિક કોર્સિસના પ્રથમ બેચના વિદ્યાર્થીઓને ડિગ્રી એનાયત કરવામાં આવી રહી છે. જેમાં ‘બેચલર ઓફ ડિઝાઇન’ (B.Des), ‘એક્ઝિક્યુટિવ એમબીએ’ (Executive MBA), ‘એમ.એસસી. ઇન બાયોલોજિકલ સાયન્સિસ’ અને ‘એમ.એ. ઇન કલ્ચર, સોસાયટી એન્ડ થોટ’ ના વિદ્યાર્થીઓ સામેલ છે.
તેમજ, શૈક્ષણિક ક્ષેત્રે સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન શ્રેષ્ઠ પ્રદર્શન કરનારા તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓને રાષ્ટ્રપતિ સુવર્ણ પદક (President’s Gold Medal), નિયામક સુવર્ણ પદક (Director’s Gold Medal), શંકર દયાળ શર્મા સુવર્ણ પદક અને પરફેક્ટ ટેન સુવર્ણ પદક જેવા પ્રતિષ્ઠિત એવોર્ડ્સથી સન્માનિત કરવામાં આવશે.
18 NIT સાથે ઐતિહાસિક શૈક્ષણિક ભાગીદારી: ‘અલાઇન’ (ALIGN) પહેલ
IIT દિલ્હીએ દેશના ઉચ્ચ શિક્ષણના માળખાને મજબૂત કરવાના ઉદ્દેશ્યથી દેશની 18 રાષ્ટ્રીય પ્રૌદ્યોગિકી સંસ્થાઓ (NITs) સાથે મહત્વપૂર્ણ કરારો (MoU) કર્યા છે. આ ભાગીદારીને ‘અલાઇન’ (ALIGN) પહેલ નામ આપવામાં આવ્યું છે.
આ પહેલ હેઠળ:
સંયુક્ત સંશોધન (Joint Research): NIT ના વિદ્યાર્થીઓ અને પ્રોફેસરો IIT દિલ્હીની અત્યાધુનિક લેબોરેટરીઓ અને સંસાધનોનો ઉપયોગ કરી શકશે.
ફેકલ્ટી ડેવલપમેન્ટ: શૈક્ષણિક ગુણવત્તા સુધારવા માટે શિક્ષકોનું આદાન-પ્રદાન અને સંયુક્ત તાલીમ કાર્યક્રમો યોજાશે.
શેર્ડ પ્રોજેક્ટ્સ: દેશની સ્થાનિક અને રાષ્ટ્રીય સમસ્યાઓના તકનીકી ઉકેલો શોધવા માટે ભેગા મળીને રિસર્ચ પ્રોજેક્ટ હાથ ધરવામાં આવશે.
પ્લેસમેન્ટ અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય માટે વિશેષ પ્રોગ્રામ્સ
વિદ્યાર્થીઓને માત્ર શૈક્ષણિક જ્ઞાન આપવા પૂરતું સીમિત ન રહેતા, IIT દિલ્હીએ તેમના કરિયર અને માનસિક સ્વાસ્થ્યને ધ્યાનમાં રાખીને બે ક્રાંતિકારી પ્રોગ્રામ્સ શરૂ કર્યા છે:
પ્લેસમેન્ટ મેન્ટરશીપ પ્રોગ્રામ (Placement Mentorship Program): આ કાર્યક્રમ હેઠળ પસંદગી પામેલા સિનિયર વિદ્યાર્થીઓ પોતાના જુનિયર્સને કોર્પોરેટ જગતની જરૂરિયાતો અનુસાર તૈયાર કરશે. જેમાં રિઝ્યુમે બિલ્ડિંગ, મોક ઇન્ટરવ્યુ અને કંપની વિશિષ્ટ તૈયારીઓ માટે માર્ગદર્શન આપવામાં આવશે.
‘કોલ ફોર એ ફ્રેન્ડ’ (Call for a Friend): પ્લેસમેન્ટ અને અભ્યાસના ભારે માનસિક તણાવને ઘટાડવા માટે આ ખાસ કાઉન્સેલિંગ પહેલ શરૂ કરવામાં આવી છે, જેથી વિદ્યાર્થીઓ કોઈ પણ અચકાટ વગર પોતાના સાથીદારો કે પ્રોફેસરો સાથે પોતાના મનની વાત શેર કરી શકે.
રિસર્ચ અને ઇનોવેશનમાં IIT દિલ્હીનો નવો રેકોર્ડ
નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન IIT દિલ્હીએ સંશોધન અને ઇનોવેશનના ક્ષેત્રમાં અસાધારણ સફળતા હાસિલ કરી છે:
રૂ. 600 કરોડના પ્રોજેક્ટ્સ: સંસ્થાએ આ વર્ષે આશરે રૂ. 600 કરોડના સ્પોન્સર્ડ રિસર્ચ અને કન્સલ્ટન્સી પ્રોજેક્ટ્સ હાથ ધર્યા છે.
1,871 ઇન્ટેલેક્ચ્યુઅલ પ્રોપર્ટી: સંસ્થા પાસે હાલમાં 1,871 બૌદ્ધિક સંપદા અધિકારો (IPR) છે, જેમાં 1,756 પેટેન્ટ્સ નો સમાવેશ થાય છે.
નવા પેટેન્ટ્સ: છેલ્લા એક જ વર્ષમાં સંસ્થાના સંશોધકો દ્વારા 196 નવા પેટેન્ટ્સ ફાઇલ કરવામાં આવ્યા છે અને 26 ટેકનોલોજી લાયસન્સ કરારો થયા છે.
