શું તમે પણ સોનામાં રોકાણ કરવા મલ્ટી-એસેટ ફંડ ખરીદો છો? એક્સપર્ટની આ ચેતવણી સાંભળી લો, નહીં તો પસ્તાશો!
હાલના સમયમાં મ્યુચ્યુઅલ ફંડ માર્કેટમાં એક નવો ટ્રેન્ડ જોવા મળી રહ્યો છે. રોકાણકારો પરંપરાગત ઇક્વિટી કે ડેટ ફંડ્સ સિવાય મલ્ટી-એસેટ એલોકેશન ફંડ્સ (MAAFs) તરફ ઝડપથી આકર્ષાઈ રહ્યા છે. આ ફંડ્સની લોકપ્રિયતા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ સોના (Gold) અને અન્ય કોમોડિટીઝમાં તેમનું રોકાણ છે, ખાસ કરીને વર્ષ 2025માં સોનું સૌથી બેસ્ટ પર્ફોર્મિંગ એસેટ ક્લાસ તરીકે ઉભરી આવ્યું તે પછી આ ક્રેઝ ઘણો વધ્યો છે.
આનંદ રાઠી વેલ્થ લિમિટેડના એક્ઝિક્યુટિવ ડિરેક્ટર આદિલ ચાકોએ બિઝનેસ ટુડે સાથેની ખાસ મુલાકાતમાં જણાવ્યું હતું કે, “તાજેતરના સમયમાં મલ્ટી-એસેટ ફંડ્સમાં રોકાણ કરવાની લોકપ્રિયતા સતત વધી રહી છે. આનું મુખ્ય કારણ 2025માં અન્ય ફંડ્સની સરખામણીએ તેનું જોરદાર પ્રદર્શન હતું, જે તેને સોનામાં મળેલા એક્સપોઝરને કારણે શક્ય બન્યું હતું.”
સોના અને ચાંદીનું આકર્ષણ
વર્ષ 2025 વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓથી ભરેલું રહ્યું હતું, જેના કારણે શેરબજાર (ઇક્વિટી માર્કેટ) માં રોકાણકારોને ધાર્યું વળતર મળ્યું નહોતું. પરંતુ આ જ સમયગાળા દરમિયાન સોનાના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા હતા. વિવિધ દેશોની સેન્ટ્રલ બેંકો દ્વારા સોનાની આક્રમક ખરીદી, ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ (Geopolitical Tensions) અને રોકાણકારો માટે સલામત આશ્રયસ્થાન (Safe-Haven) તરીકેની માંગને કારણે સોના અને ચાંદીમાં જોરદાર તેજી જોવા મળી હતી.
મલ્ટી-એસેટ એલોકેશન ફંડ્સ માટે સેબી (SEBI) નો એવો નિયમ છે કે તેમણે ઓછામાં ઓછા ત્રણ અલગ-અલગ એસેટ ક્લાસમાં રોકાણ કરવું પડે છે, જેમાં દરેક ક્લાસમાં મિનિમમ 10% એલોકેશન હોવું અનિવાર્ય છે. સામાન્ય રીતે આ ફંડ્સ ઇક્વિટી (શેરબજાર), ડેટ (બોન્ડ્સ/એફડી) અને કોમોડિટીઝ (સોનું અને ચાંદી) માં રોકાણ કરે છે. સોનાની તેજીનો સીધો ફાયદો આ ફંડ્સને મળ્યો અને તેના વળતરમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો. જો કે, આદિલ ચાકોએ રોકાણકારોને ચેતવણી આપતા કહ્યું કે કોમોડિટી હંમેશાં આવું જ પોઝિટિવ વળતર આપશે તેવું માની લેવું ભૂલભરેલું છે. તેમણે ઉમેર્યું, “રોકાણકારોએ સમજવું જોઈએ કે સોના અને ચાંદી જેવી કોમોડિટીઝનું પ્રદર્શન ચક્રીય (Cyclical) હોય છે. તે પોર્ટફોલિયોમાં વોલેટિલિટી (અસ્થિરતા) વધારે છે અને લાંબા ગાળે તે મોટાભાગે ઇક્વિટી કરતાં ઓછું વળતર આપે છે.”
મલ્ટી-એસેટ ફંડ્સ વિરુદ્ધ બેલેન્સ્ડ એડવાન્ટેજ ફંડ્સ (BAF)
જ્યારે કોઈ સેક્ટર કે ફંડ સારું પ્રદર્શન કરે છે, ત્યારે રોકાણકારોનો પૈસો ત્યાં ઝડપથી ખેંચાઈ આવે છે. મલ્ટી-એસેટ ફંડ્સ સાથે પણ એવું જ થયું. જાન્યુઆરીથી જૂન 2026 ના પ્રથમ છ મહિના દરમિયાન આ કેટેગરીમાં આશરે ₹38,027 કરોડ નું જંગી રોકાણ (ઇનફ્લો) આવ્યું હતું. તેની સરખામણીમાં એક સમયે ખૂબ જ લોકપ્રિય ગણાતા બેલેન્સ્ડ એડવાન્ટેજ ફંડ્સ (BAFs) માં માત્ર ₹5,586 કરોડ નું જ રોકાણ આવ્યું હતું.
આદિલ ચાકો આ ટ્રેન્ડ પાછળ રોકાણકારોની ‘રેટ્રોસ્પેક્ટિવ અથવા રેસન્સી બાયસ’ (Recency Bias) એટલે કે તાજેતરના પ્રદર્શનને જોઈને આકર્ષાવાની માનસિકતાને જવાબદાર માને છે. રોકાણકારો સામાન્ય રીતે એવા ફંડ્સ તરફ દોડી જાય છે જેણે તાજેતરમાં જ જબરદસ્ત વળતર આપ્યું હોય. વર્ષ 2025માં મલ્ટી-એસેટ ફંડ્સે સરેરાશ 15% થી 17% જેવું શાનદાર વળતર આપ્યું હતું, જેના લીધે વર્ષ 2026 ના પહેલા ત્રણ મહિનામાં જ આ કેટેગરીમાં ₹24,000 કરોડ ઠલવાઈ ગયા હતા.
પરંતુ હવે સ્થિતિ બદલાઈ રહી છે. તાજેતરના મહિનાઓમાં સોનાના ભાવ એક મર્યાદિત દાયરામાં આવી ગયા છે (Consolidated), જેના કારણે મલ્ટી-એસેટ ફંડ્સના વળતરમાં સોનાનો ફાળો ઓછો થયો છે અને તેનું પ્રદર્શન પણ હવે ધીમું પડ્યું છે. ચાકોએ જણાવ્યું કે, આ ટ્રેન્ડ સ્પષ્ટ કરે છે કે શા માટે રોકાણકારોએ માત્ર શોર્ટ-ટર્મ કે તાજેતરના રિટર્નને જોઈને રોકાણ ન કરવું જોઈએ. રોકાણનો નિર્ણય હંમેશાં તમારા લાંબા ગાળાના નાણાકીય લક્ષ્યો અને રિસ્ક પ્રોફાઈલના આધારે જ લેવો જોઈએ.
હાઇબ્રિડ ફંડ્સના રોકાણમાં ડુપ્લિકેશનનું જોખમ
મલ્ટી-એસેટ ફંડ્સ (MAAF) અને બેલેન્સ્ડ એડવાન્ટેજ ફંડ્સ (BAF) બંને હાઇબ્રિડ સ્કીમ્સ હોવા છતાં તેમની વ્યૂહરચના અલગ છે. મલ્ટી-એસેટ ફંડ્સ ઓછામાં ઓછા ત્રણ એસેટ ક્લાસમાં ફરજિયાત ડાયવર્સિફિકેશન આપે છે, જ્યારે બેલેન્સ્ડ એડવાન્ટેજ ફંડ્સ બજારની સ્થિતિ મુજબ મુખ્યત્વે ઇક્વિટી અને ડેટ વચ્ચે જ ડાયનેમિકલી ફેરફાર કરે છે.
આદિલ ચાકોએ રોકાણકારોને એક મહત્વની સલાહ આપતા કહ્યું કે, જે લોકો પાસે પહેલેથી જ અલગથી ઇક્વિટી ફંડ્સ, ડેટ ફંડ્સ કે ફિઝિકલ/ડિજિટલ ગોલ્ડનું રોકાણ છે, તેમના માટે આવા હાઇબ્રિડ ફંડ્સ પોર્ટફોલિયોમાં ડુપ્લિકેશન (એક સરખું રોકાણ વારંવાર થવું) ઊભું કરે છે. “આવા મિશ્રિત ફંડ્સમાં રોકાણ કરવાથી રોકાણકાર પોતાના પોર્ટફોલિયોના એસેટ એલોકેશન પરનો કંટ્રોલ ગુમાવી બેસે છે અને તેમનું ધારેલું ફાઇનાન્સિયલ પ્લાનિંગ ખોરવાઈ શકે છે,” તેમ તેમણે ઉમેર્યું હતું. તેથી, જો તમે સોના-ચાંદીમાં રોકાણ કરવા જ મલ્ટી-એસેટ ફંડ્સ પસંદ કરી રહ્યા હોવ, તો પહેલા તમારા હાલના પોર્ટફોલિયોની સમીક્ષા કરવી ખૂબ જ જરૂરી છે.
