ફક્ત મોટું ફંડ એકઠું કરવું પૂરતું નથી! નિવૃત્તિ પછી માસિક કેશ-ફ્લો કેવી રીતે બનાવવો?
જીવનના એક ચોક્કસ તબક્કા પછી નિવૃત્તિ (Retirement) દરેક વ્યક્તિના જીવનમાં આવે છે. નિવૃત્તિ પછી નિયમિત નોકરી કે વ્યવસાયમાંથી આવતો પગાર બંધ થઈ જાય છે, પરંતુ ઘર ચલાવવાનો ખર્ચ, વીજળી-પાણીના બિલ, રાશન અને ખાસ કરીને તબીબી દવાઓનો ખર્ચ ક્યારેય અટકતો નથી. મોટાભાગના લોકો એવું માને છે કે નિવૃત્તિ માટે માત્ર એક મોટું ફંડ (Corpus) એકઠું કરી લેવાથી બધી ચિંતાઓ દૂર થઈ જાય છે, પરંતુ વાસ્તવિકતા અલગ છે. એકઠા કરેલા ફંડમાંથી દર મહિને નિયમિત અને સુરક્ષિત રીતે માસિક આવક (Monthly Cash Flow) કેવી રીતે ઉત્પન્ન કરવી, તેનું યોગ્ય નાણાકીય આયોજન કરવું એ જ સાચી નિવૃત્તિ યોજના છે. જો યોગ્ય વ્યૂહરચના અપનાવવામાં આવે તો વૃદ્ધાવસ્થામાં નાણાકીય સંકટથી બચી શકાય છે અને આત્મનિર્ભર જીવન જીવી શકાય છે.
૧. ભવિષ્યના ખર્ચ અને ફુગાવાની યોગ્ય ગણતરી કરો
નિવૃત્તિ આવક યોજના બનાવવાનું સૌથી પહેલું અને મહત્વપૂર્ણ પગલું એ વર્તમાન માસિક ખર્ચનો ચોક્કસ હિસાબ રાખવાનું છે. હાલમાં તમારું ઘર ચલાવવા માટે દર મહિને કેટલો ખર્ચ થાય છે તે નોંધો. ત્યારબાદ, ભવિષ્યમાં વધનારા ફુગાવા (Inflation) ના દરને ધ્યાનમાં રાખીને ગણતરી કરો કે જ્યારે તમે નિવૃત્ત થશો ત્યારે એ જ જીવનશૈલી જાળવી રાખવા માટે દર મહિને કેટલા રૂપિયાની જરૂર પડશે. વધતી ઉંમર સાથે સ્વાસ્થ્ય સંબંધી ખર્ચાઓ વધતા હોય છે, તેથી તબીબી જરૂરિયાતો માટે વધારાનું ભંડોળ અલગથી ગણતરીમાં લેવું અનિવાર્ય છે.
૨. નોકરી દરમિયાન શિસ્તબદ્ધ અને વૈવિધ્યસભર રોકાણ કરો
તમે જેટલા વહેલા રોકાણની શરૂઆત કરશો, કમ્પાઉન્ડિંગ (ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ) નો લાભ મેળવવા માટે તમારી પાસે તેટલો વધુ સમય રહેશે. નોકરી કે વ્યવસાય દરમિયાન દર મહિને કમાણીનો એક ચોક્કસ હિસ્સો નિવૃત્તિ ફંડ માટે અનામત રાખવો જોઈએ. તમારા નાણાકીય લક્ષ્યો અને જોખમ લેવાની ક્ષમતા મુજબ એમ્પ્લોયી પ્રોવિડન્ટ ફંડ (EPF), પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF), નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) અને મ્યુચ્યુઅલ ફંડ SIP જેવા વિવિધ વિકલ્પોમાં રોકાણ કરવું જોઈએ. તમામ પૈસા એક જ જગ્યાએ રોકવાને બદલે અલગ-અલગ સાધનોમાં રોકાણનું વૈવિધ્યીકરણ (Diversification) કરવાથી જોખમ ઘટે છે અને સારું વળતર મળે છે.
૩. નિવૃત્તિ નજીક આવતાં જોખમ ઘટાડી સુરક્ષિત વિકલ્પો પસંદ કરો
જેમ જેમ તમે નિવૃત્તિની ઉંમર તરફ આગળ વધો, તેમ તેમ શેરબજાર અથવા વધુ જોખમ ધરાવતા સાધનોમાંથી પૈસા ધીમે ધીમે પાછા ખેંચીને સુરક્ષિત અને સ્થિર વળતર આપતા વિકલ્પોમાં ટ્રાન્સફર કરવા જોઈએ. નિવૃત્તિ પછી મુડી સુરક્ષિત રાખવી એ પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ. આ તબક્કે બેંક ફિક્સ ડિપોઝિટ (FD), સીનિયર સિટિઝન સેવિંગ્સ સ્કીમ (SCSS), મંથલી ઇનકમ સ્કીમ (MIS) અને અન્ય સરકારી સુનિશ્ચિત વ્યાજ આપતી યોજનાઓમાં મૂડી રોકવી હિતાવહ છે.
૪. સતત માસિક કેશ-ફ્લો માટે વ્યૂહાત્મક આયોજન
એકવાર નિવૃત્તિનું ફંડ તૈયાર થઈ જાય પછી તેમાંથી દર મહિને જરૂરી રકમ જ ખાતામાં આવે તેવી સિસ્ટમ ગોઠવવી જોઈએ. તમે મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાંથી સિસ્ટમેટિક વિધડ્રોઅલ પ્લાન (SWP) નો ઉપયોગ કરી શકો છો અથવા એફડીના માસિક વ્યાજની રકમનો ઉપયોગ ઘરખર્ચ માટે કરી શકો છો. આ ઉપરાંત, વિવિધ રોકાણ સાધનોની મેચ્યોરિટી અને વ્યાજ ચુકવણીની તારીખો એવી રીતે ગોઠવો જેથી આખા વર્ષ દરમિયાન તમારા બેંક ખાતામાં સતત રોકડ પ્રવાહ જળવાઈ રહે અને એકસાથે બધું ફંડ વપરાઈ ન જાય.
૫. અલગ કટોકટી (Emergency) અને મેડિકલ ફંડ બનાવો
મુખ્ય નિવૃત્તિ ફંડ સિવાય એક અલગ કટોકટી ભંડોળ રાખવું ખૂબ જ જરૂરી છે. આ ફંડનો ઉપયોગ અચાનક આવી પડતી બીમારી, હોસ્પિટલના મોટા બિલ, ઘરનું રિપેરિંગ કે અન્ય અણધાર્યા પ્રસંગોમાં કરી શકાય છે. જો તમારી પાસે યોગ્ય હેલ્થ ઈન્સ્યોરન્સ અને અલગ ઇમરજન્સી ફંડ હશે, તો અચાનક આવેલા મોટા ખર્ચ માટે તમારે તમારા નિયમિત પેન્શન અથવા નિવૃત્તિ ફંડમાંથી પૈસા ઉપાડવા નહીં પડે અને તમારું માસિક બજેટ ખોરવાશે નહીં.
આ રીતે યોગ્ય સમયે શરૂ કરેલું શિસ્તબદ્ધ આયોજન તમને નિવૃત્તિ પછી પણ આર્થિક રીતે સશક્ત અને ચિંતામુક્ત રાખશે.
