અર્ધલશ્કરી દળોમાં 93,000થી વધુ જગ્યાઓ હજુ પણ ખાલી
ભારતની સરહદોની રક્ષા હોય કે આંતરિક વિદ્રોહને ડામવાની વાત, આપણા અર્ધલશ્કરી દળો (Paramilitary Forces) હંમેશા ઢાલ બનીને ઉભા રહે છે. પરંતુ હાલમાં જ સંસદમાંથી એક એવી માહિતી સામે આવી છે જે સુરક્ષા અને રોજગાર, બંને દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. કેન્દ્ર સરકારે રાજ્યસભામાં સ્વીકાર્યું છે કે દેશના વિવિધ કેન્દ્રીય સશસ્ત્ર પોલીસ દળો (CAPF) અને આસામ રાઈફલ્સમાં 93,000થી વધુ જગ્યાઓ ખાલી પડી છે.
આ આંકડો માત્ર ચોંકાવનારો જ નથી, પરંતુ તે લાખો યુવાનો માટે આશાનું કિરણ પણ છે જેઓ વર્દી પહેરીને દેશની સેવા કરવાનું સપનું જુએ છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે કયા દળમાં કેટલી અછત છે અને સરકાર આ જગ્યાઓ ભરવા માટે શું પગલાં લઈ રહી છે.
કયા દળમાં કેટલી જગ્યાઓ ખાલી છે?
ગૃહ રાજ્ય મંત્રી નિત્યાનંદ રાયે રાજ્યસભામાં એક લેખિત પ્રશ્નના જવાબમાં આ ખાલી જગ્યાઓની વિગતો રજૂ કરી હતી. આંકડાઓ પર નજર નાખતા માલુમ પડે છે કે ઔદ્યોગિક સુરક્ષા અને આંતરિક કાયદો-વ્યવસ્થા સંભાળતા દળોમાં મેનપાવરની સૌથી વધુ અછત છે.
| સુરક્ષા દળનું નામ | ખાલી જગ્યાઓની સંખ્યા |
| CISF (કેન્દ્રીય ઔદ્યોગિક સુરક્ષા દળ) | 28,342 |
| CRPF (કેન્દ્રીય રિઝર્વ પોલીસ ફોર્સ) | 27,400 |
| BSF (સીમા સુરક્ષા દળ) | 14,531 |
| ITBP (ભારત-તિબેટ સીમા પોલીસ) | 12,333 |
| SSB (સશસ્ત્ર સીમા બલ) | 6,784 |
| આસામ રાઈફલ્સ | 3,749 |
કુલ મળીને આ સંખ્યા 93,000ને પાર કરી જાય છે.
સુરક્ષા વ્યવસ્થા પર તેની અસર અંગે ચિંતા
જ્યારે આટલી મોટી સંખ્યામાં જગ્યાઓ ખાલી હોય, ત્યારે સ્વાભાવિક રીતે પ્રશ્ન થાય કે શું આનાથી દેશની સુરક્ષા વ્યવસ્થા નબળી પડી રહી છે? શું નક્સલ પ્રભાવિત વિસ્તારો કે સરહદો પર તૈનાત જવાનો પર કામનું ભારણ જરૂર કરતા વધી ગયું છે?
સંસદમાં જ્યારે આ પ્રશ્ન પૂછવામાં આવ્યો ત્યારે ગૃહ રાજ્ય મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે, ભલે જગ્યાઓ ખાલી હોય, પરંતુ સુરક્ષા દળો તેમના ઉપલબ્ધ સંસાધનોનો શ્રેષ્ઠ ઉપયોગ કરી રહ્યા છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે આ ખાલી જગ્યાઓને કારણે સુરક્ષા દળોની કાર્યક્ષમતા કે આપત્તિ રાહત કામગીરી પર કોઈ મોટી નકારાત્મક અસર પડી નથી. જોકે, નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જગ્યાઓ ભરવાથી માત્ર દળોની તાકાત જ નહીં વધે, પરંતુ હાલના જવાનોને સમયસર રજા અને માનસિક શાંતિ પણ મળી શકશે.
ભરતી પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવા સરકારનો ‘એક્શન પ્લાન’
ભરતી પ્રક્રિયા ઝડપી બનાવવા સરકારનો ‘એક્શન પ્લાન’સરકારે જણાવ્યું કે અર્ધલશ્કરી દળોમાં ભરતી એ એક સતત ચાલતી પ્રક્રિયા છે. નિવૃત્તિ, રાજીનામા કે નવી બટાલિયનની રચનાને કારણે જગ્યાઓ ખાલી થતી રહે છે. આ જગ્યાઓ ભરવાની મુખ્ય જવાબદારી UPSC (કેન્દ્રીય જાહેર સેવા આયોગ) અને SSC (સ્ટાફ સિલેક્શન કમિશન) પર હોય છે.
ભરતીની ધીમી ગતિને ઝડપી બનાવવા માટે સરકારે કેટલાક મોટા ફેરફારો કર્યા છે:
-
નિયમિત ભરતી: હવે SSC દ્વારા કોન્સ્ટેબલ (GD) ની ભરતી દર વર્ષે અનિવાર્યપણે આયોજિત કરવામાં આવશે, જેથી બેકલોગ જમા ન થાય.
-
ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ: શારીરિક ક્ષમતા કસોટી (Physical Test) દરમિયાન હવે RFID (રેડિયો ફ્રીક્વન્સી આઈડેન્ટિફિકેશન) ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે, જેનાથી પરિણામો સચોટ અને પારદર્શક બને છે અને સમયની બચત થાય છે.
-
મેડિકલ તપાસમાં સુધારો: ભરતી પ્રક્રિયામાં અગાઉ મેડિકલ તપાસમાં ઘણો સમય જતો હતો. સરકારે હવે મેડિકલ ગાઈડલાઈન્સમાં ફેરફાર કરીને આ પ્રક્રિયામાં લાગતો સમય ઘણો ઘટાડી દીધો છે.
-
નોડલ એજન્સીનું નિર્ધારણ: ભરતીને સુવ્યવસ્થિત કરવા માટે કોઈ એક દળને ‘નોડલ એજન્સી’ બનાવવામાં આવે છે, જે સમગ્ર પસંદગી પ્રક્રિયાની દેખરેખ રાખે છે.
યુવાનો માટે આમાં શું ખાસ છે?
આ સમાચાર એ યુવાનો માટે મોટી તક છે જેઓ સંરક્ષણ ક્ષેત્રે કરિયર બનાવવા માંગે છે. 93,000 ખાલી જગ્યાઓનો અર્થ છે કે આગામી મહિનાઓમાં જાહેરાતો અને ભરતીઓની લહેર આવવાની છે. જો તમે શારીરિક રીતે ફિટ હોવ અને દેશસેવા માટે ઉત્સાહી હોવ, તો તમારી તૈયારી ઝડપી બનાવવાનો આ શ્રેષ્ઠ સમય છે.
સરકારનું લક્ષ્ય આ જગ્યાઓને ‘મિશન મોડ’ માં ભરવાનું છે જેથી દેશનું સુરક્ષા કવચ વધુ અભેદ્ય બની શકે.
અર્ધલશ્કરી દળોમાં જગ્યાઓ ખાલી હોવી એ ચોક્કસપણે એક પડકાર છે, પરંતુ સરકારની સક્રિયતા દર્શાવે છે કે તેઓ તેને ગંભીરતાથી લઈ રહ્યા છે. ભરતી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતા અને ઝડપ લાવવા માટે લેવાયેલા પગલાં પ્રશંસનીય છે. હવે જરૂર છે કે આ પ્રક્રિયાઓ સમયમર્યાદામાં પૂર્ણ કરવામાં આવે, જેથી સરહદો પર તૈનાત આપણા જાંબાઝ સાથીઓને નવો અને યુવાન સાથ મળી શકે.
