પ્રધાનમંત્રી મોદીની 6 દેશોની મુલાકાત, હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં ભારતની હાજરી થશે વધુ મજબૂત
પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીનો 6 થી 11 જુલાઈ સુધીનો છ દિવસીય વિદેશ પ્રવાસ ભારતની વૈશ્વિક કૂટનીતિ માટે એક નવું પ્રકરણ લખવા જઈ રહ્યો છે. પોતાની આ મહત્વપૂર્ણ યાત્રા દરમિયાન પીએમ મોદી ઇન્ડોનેશિયા, ઓસ્ટ્રેલિયા અને ન્યુઝીલેન્ડ જેવા વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વના દેશોની મુલાકાત લેશે. આ પ્રવાસનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર દ્વિપક્ષીય સંબંધોને નવી ઊંચાઈઓ પર લઈ જવાનો જ નથી, પરંતુ હિંદ-પ્રશાંત (ઇન્ડો-પેસિફિક) ક્ષેત્રમાં ભારતની વ્યૂહાત્મક હાજરીને વધુ સશક્ત બનાવવાનો પણ છે.
ઇન્ડોનેશિયા: સહિયારો સાંસ્કૃતિક વારસો અને ગાઢ બનતો વ્યૂહાત્મક વિશ્વાસ
પ્રવાસની શરૂઆત ઇન્ડોનેશિયાથી થઈ રહી છે, જ્યાં પ્રધાનમંત્રી મોદી રાષ્ટ્રપતિ પ્રબોવો સુબિયાંતોના આમંત્રણ પર જકાર્તા અને યોગ્યાકાર્તા જશે. આ યાત્રા અનેક રીતે ઐતિહાસિક છે, કારણ કે 2018માં ‘કોમ્પ્રિહેન્સિવ સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનરશિપ’નો દરજ્જો મળ્યા બાદ પીએમ મોદીની આ પ્રથમ દ્વિપક્ષીય ઇન્ડોનેશિયા મુલાકાત છે.
જાન્યુઆરી 2025માં પ્રજાસત્તાક દિવસના અવસરે રાષ્ટ્રપતિ પ્રબોવોની ભારત મુલાકાતે બંને દેશો વચ્ચેના સંબંધોનો પાયો વધુ મજબૂત કર્યો હતો. જકાર્તા અને યોગ્યાકાર્તામાં થનારી વાતચીતમાં સંરક્ષણ સહયોગ, દરિયાઈ સુરક્ષા, વેપાર અને રોકાણ જેવા મહત્વના મુદ્દાઓ પર વિશેષ ભાર રહેશે. પીએમ મોદીની યોગ્યાકાર્તાના પ્રમ્બાનન મંદિરની મુલાકાત બંને દેશો વચ્ચેના સદીઓ જૂના સભ્યતાગત અને સાંસ્કૃતિક સંબંધોને ફરીથી રેખાંકિત કરશે. ત્યાં ભારતીય સમુદાયને સંબોધિત કરવું, બંને દેશો વચ્ચેના જન-થી-જનના સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવશે.
ઓસ્ટ્રેલિયા: સંરક્ષણ, ટેકનિક અને રમતગમતનો નવો મેળાપ
ઇન્ડોનેશિયા બાદ પ્રધાનમંત્રીનું આગલું સ્થળ મેલબોર્ન હશે, જ્યાં તેઓ ઓસ્ટ્રેલિયાના પ્રધાનમંત્રી એન્થની અલ્બનીઝ સાથે ચર્ચા કરશે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારત અને ઓસ્ટ્રેલિયા સંરક્ષણ, દરિયાઈ સહયોગ અને ઇન્ડો-પેસિફિક વ્યૂહરચનાના સૌથી ભરોસાપાત્ર ભાગીદાર બનીને ઉભરી આવ્યા છે.
મેલબોર્નમાં થનારી વાતચીતનો વ્યાપ ખૂબ જ વ્યાપક છે. જેમાં સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સહયોગની સાથે શિક્ષણ, કૌશલ્ય વિકાસ (સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ), ક્રિટિકલ અને ઇમર્જિંગ ટેકનોલોજી (જેમ કે AI અને સાયબર સુરક્ષા) તથા સ્પોર્ટ્સ સાયન્સ જેવા આધુનિક વિષયો પર ઊંડી ચર્ચા થવાની સંભાવના છે. રમતગમત અને સ્પોર્ટ્સ સાયન્સ પરની ચર્ચા બંને દેશો વચ્ચે એક નવું અને અનોખું પાસું ઉમેરે છે. સાથે જ, મેલબોર્નમાં આયોજિત થનાર ભારતીય સમુદાયનો વિશાળ કાર્યક્રમ ઓસ્ટ્રેલિયામાં રહેતા લાખો ભારતીયો માટે એક ગૌરવપૂર્ણ ક્ષણ હશે.
ન્યુઝીલેન્ડ: આર્થિક સંબંધો અને મુક્ત વેપારનું ભવિષ્ય
પ્રવાસના અંતિમ ચરણમાં પીએમ મોદી ઓકલેન્ડ પહોંચશે. ગયા વર્ષે માર્ચમાં ન્યુઝીલેન્ડના પ્રધાનમંત્રી ક્રિસ્ટોફર લક્સનની ભારત મુલાકાત બાદ બંને દેશોના આર્થિક સંબંધોમાં એક નવી ગતિ આવી છે. ઓકલેન્ડમાં પ્રધાનમંત્રી મોદી અને પીએમ લક્સન વચ્ચે વેપાર અને રોકાણને વધારવા પર કેન્દ્રિત વાર્તાલાપ થશે.
આ મુલાકાતમાં સૌથી મહત્વની ચર્ચા ‘મુક્ત વેપાર કરાર’ (FTA) ના અમલીકરણ પર થઈ શકે છે, જે બંને દેશોના આર્થિક સંબંધો માટે ગેમ ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે. ઓકલેન્ડમાં પણ પ્રધાનમંત્રી ભારતીય પ્રવાસીઓ સાથે સંવાદ કરશે, જેઓ ન્યુઝીલેન્ડના અર્થતંત્ર અને સમાજમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે.
ભારતનો વૈશ્વિક સંદેશ: ‘એક્ટ ઈસ્ટ’ અને ‘મહાસાગર’ વિઝન
રવાના થતા પહેલા પ્રધાનમંત્રી મોદીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આ યાત્રા ભારતની ‘એક્ટ ઈસ્ટ’ નીતિ, ‘મહાસાગર’ (MAHASAGAR) વિઝન અને એક ‘મુક્ત, સમાવેશક અને નિયમ-આધારિત’ ઇન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્ર પ્રત્યેની અમારી અતૂટ પ્રતિબદ્ધતાને દર્શાવે છે.
કૂટનીતિક દ્રષ્ટિકોણથી જોઈએ તો આ પ્રવાસ ભારતની વૈશ્વિક ભૂમિકાને વધુ અસરકારક બનાવે છે. એક તરફ ઇન્ડોનેશિયા જેવા આસિયાન (ASEAN) ના સૌથી મહત્વના દેશ સાથે સંબંધોને નવી ગતિ આપવી, બીજી તરફ ઓસ્ટ્રેલિયા સાથે સંરક્ષણ અને ટેકનિકલ ભાગીદારીને મજબૂત કરવી અને ન્યુઝીલેન્ડ સાથે આર્થિક સહયોગને નવો આયામ આપવો—આ ત્રણેય વ્યૂહરચનાઓ ભારતને હિંદ-પ્રશાંત ક્ષેત્રનો એક અનિવાર્ય અને જવાબદાર લીડર બનાવે છે.
ભારતનો સંદેશ એકદમ સ્પષ્ટ છે: અમે એક એવી વૈશ્વિક વ્યવસ્થા ઈચ્છીએ છીએ જ્યાં પ્રાદેશિક સ્થિરતા, આર્થિક વિકાસ અને નિયમ-આધારિત વેપાર હોય. પ્રધાનમંત્રી મોદીની આ યાત્રા એ વાતનો પણ પુરાવો છે કે ભારત માત્ર એક ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થા નથી, પરંતુ તે વિશ્વ સામે સ્થિરતાના એક ‘એન્કર’ (Anchor) તરીકે પોતાની ભૂમિકા ભજવી રહ્યો છે. આ પ્રવાસ માત્ર વેપારી કરારો સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે ત્રણ લોકતાંત્રિક દેશો સાથે સહિયારા મૂલ્યો, લોકશાહી અને ભવિષ્યના પડકારોનો સામનો કરવાની એક સામૂહિક પ્રતિબદ્ધતા પણ છે.
