મોદી સરકારની મહા-સમીક્ષા: મધ્ય પૂર્વ કટોકટી વચ્ચે ‘વિઝન 2047’ અને આર્થિક સુરક્ષા માટે નવો રોડમેપ
નવી દિલ્હીમાં તાજેતરમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની અધ્યક્ષતામાં મંત્રી પરિષદની એક અત્યંત મહત્ત્વપૂર્ણ અને લાંબી બેઠક યોજાઈ. સાડા ચાર કલાક સુધી ચાલેલી આ મેરેથોન બેઠક માત્ર સરકારની કામગીરીની “મધ્ય-સત્ર સમીક્ષા” નહોતી, પરંતુ બદલાતા વૈશ્વિક સમીકરણો વચ્ચે ભારતને સુરક્ષિત અને સમૃદ્ધ રાખવાની એક મોટી વ્યુહરચના હતી. મોદી સરકારના ત્રીજા કાર્યકાળના બે વર્ષ પૂર્ણ થાય તે પહેલાં યોજાયેલી આ બેઠકમાં તમામ કેબિનેટ મંત્રીઓ, સ્વતંત્ર હવાલો ધરાવતા રાજ્યમંત્રીઓ અને રાજ્યમંત્રીઓએ હાજરી આપી હતી. વર્તમાન વર્ષની આ પહેલી પૂર્ણ કેબિનેટ બેઠક હતી, જેમાં દેશની આર્થિક સ્થિતિ, મંત્રાલયોના પ્રદર્શન અને ભવિષ્યના લક્ષ્યો પર ગહન મંથન કરવામાં આવ્યું હતું.
9 મુખ્ય મંત્રાલયોનું રિપોર્ટ કાર્ડ: બદલાવના ચાર સ્તંભો પર કસોટી
સેવા તીર્થ ખાતે સાંજે 5 વાગ્યે શરૂ થયેલી આ બેઠક ફોર્મલ નહોતી, પણ પરિણામ-લક્ષી હતી. સરકારના 9 મુખ્ય મંત્રાલયોએ વડાપ્રધાન સામે પોતાના કામકાજનું વિગતવાર પ્રેઝન્ટેશન આપ્યું હતું. આ સિલસિલાની શરૂઆત વાણિજ્ય મંત્રાલયથી થઈ, ત્યારબાદ પેટ્રોલિયમ, ગૃહ, નાણાં અને વિદેશ જેવા દેશના કરોડરજ્જુ સમાન વિભાગોની કામગીરીની કડક સમીક્ષા કરવામાં આવી.
પીએમ મોદીએ તમામ મંત્રાલયોને સ્પષ્ટ આદેશ આપ્યો હતો કે તેઓ પોતાના સુધારાને ચાર મુખ્ય ભાગોમાં વિભાજિત કરીને રજૂ કરે:
કાયદાકીય ફેરફારો: જૂના અને બિનજરૂરી કાયદાઓ હટાવી નવા કાયદા લાવવા.
નિયમોમાં સરળીકરણ: સરકારી પ્રક્રિયાઓને સામાન્ય નાગરિક માટે સરળ બનાવવી.
નીતિગત સુધારા: ભવિષ્યની જરૂરિયાતોને ધ્યાનમાં રાખીને પોલીસી ઘડવી.
કાર્યપદ્ધતિમાં પરિવર્તન: મંત્રાલયોમાં લાલફીતાશાહી ખતમ કરી ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ વધારવો.
વડાપ્રધાને મંત્રીઓને સ્પષ્ટ કહ્યું કે, કોઈપણ સરકારી નિર્ણય કે ફેરફાર ત્યારે જ સફળ ગણાશે જ્યારે તેનો સીધો અને સકારાત્મક પ્રભાવ સામાન્ય જનતાના રોજિંદા જીવન પર દેખાય.
‘ઈઝ ઓફ લિવિંગ’ અને વિઝન 2047: પીએમ મોદીનો મંત્રીઓને સીધો સંદેશ
બેઠક દરમિયાન વડાપ્રધાન મોદીનો અભિગમ એક મજબૂત માર્ગદર્શક જેવો રહ્યો. તેમણે મંત્રીઓને વર્તમાન રાજકારણથી ઉપર ઉઠીને દેશના લાંબાગાળાના ભવિષ્ય પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવા જણાવ્યું. પીએમએ ભારપૂર્વક કહ્યું કે, આપણું અંતિમ લક્ષ્ય વર્ષ 2047 સુધીમાં ભારતને એક સંપૂર્ણ ‘વિકસિત રાષ્ટ્ર’ બનાવવાનું છે. આ લક્ષ્યને પ્રાપ્ત કરવા માટે સરકારી યોજનાઓની ગતિ બમણી કરવી પડશે.
તેમણે ઉમેર્યું કે, ‘જીવનની સરળતા’ (Ease of Living) એ માત્ર એક સૂત્ર નથી, પણ સરકારની કાર્યશૈલીનો મુખ્ય હિસ્સો હોવો જોઈએ. બેઠકમાં દેશના મોટા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સની પ્રગતિની સમીક્ષા કરવામાં આવી હતી. પીએમએ વિવિધ મંત્રાલયો વચ્ચેના પરસ્પર તાલમેલ (Coordination) પર વિશેષ ભાર મૂક્યો જેથી કોઈપણ પ્રોજેક્ટ ફાઈલોની વિસંગતતાના કારણે અટકી ન પડે.
પશ્ચિમ એશિયા (મધ્ય પૂર્વ) કટોકટી: ભારતીય અર્થતંત્રને સુરક્ષિત રાખવાનો પડકાર
આ બેઠકનો સૌથી સંવેદનશીલ અને મહત્વનો મુદ્દો મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં ચાલી રહેલો ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ હતો. આ વૈશ્વિક કટોકટીની ભારતીય અર્થવ્યવસ્થા પર શું અસર પડી શકે છે અને તેનાથી દેશના નાગરિકોને કેવી રીતે બચાવી શકાય, તેના પર ગંભીર ચર્ચા થઈ. વડાપ્રધાને સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યા કે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ગમે તેટલી ઉથલપાથલ થાય, પણ દેશની જનતા પર તેની આર્થિક આંચ ન આવવી જોઈએ.
સરકારે આ કટોકટીનો સામનો કરવા માટે કેટલાક મુખ્ય ક્ષેત્રો પર વિશેષ નજર રાખવાનું નક્કી કર્યું છે:
ઉર્જા અને પેટ્રોલિયમ: ક્રૂડ ઓઈલના પુરવઠાને સુનિશ્ચિત કરવો અને ભાવો નિયંત્રણમાં રાખવા.
કૃષિ અને ખાતર: વૈશ્વિક કટોકટીના કારણે દેશના ખેડૂતોને ખાતરની અછત ન વર્તાય તેની તકેદારી રાખવી.
લોજિસ્ટિક્સ, શિપિંગ અને એવિએશન: આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારના રૂટ સુરક્ષિત રાખવા અને માલસામાનના પરિવહનનો ખર્ચ ન વધે તેવા પગલાં લેવા.
સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહના નેતૃત્વમાં મંત્રીઓનું એક વિશેષ જૂથ આ કટોકટી પર સતત નજર રાખી રહ્યું છે. જોકે, તેઓ સત્તાવાર દક્ષિણ કોરિયાના પ્રવાસે હોવાને કારણે આ બેઠકમાં વ્યક્તિગત રીતે હાજર રહી શક્યા નહોતા. આ ઉપરાંત, આરોગ્ય પ્રધાન જે.પી. નડ્ડા પણ જીનીવા પ્રવાસે હોવાથી ગેરહાજર રહ્યા હતા.
વૈશ્વિક મંચ પર ભારતનો દબદબો: પીએમ મોદીના 5 દેશોના પ્રવાસની સફળતા
બેઠકના અંતિમ ચરણમાં દેશની વિદેશ નીતિ અને રાજદ્વારી સફળતાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના તાજેતરના પાંચ દેશોના વ્યાપક અને અત્યંત સફળ પ્રવાસ અંગે તમામ મંત્રીઓને વિગતવાર બ્રીફિંગ આપ્યું હતું.
વિદેશ મંત્રીએ જણાવ્યું કે, વડાપ્રધાનના આ પ્રવાસે વૈશ્વિક મંચ પર ભારતની સ્થિતિને વધુ મજબૂત કરી છે. આ પ્રવાસ માત્ર રાજદ્વારી નહોતો, પરંતુ દેશના આર્થિક અને વ્યૂહાત્મક હિતો માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થવાનો છે. વિવિધ દેશો સાથે થયેલા કરારોથી ભારતમાં વિદેશી રોકાણ વધશે અને ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફરના નવા રસ્તા ખુલશે. જયશંકરે બદલાતા વૈશ્વિક માહોલમાં ભારતની ભાવી રણનીતિની રૂપરેખા પણ મંત્રીમંડળ સમક્ષ રજૂ કરી હતી.
