“દલાલી શું છે?”: ગેહલોતનો જયશંકરને સવાલ, રાજદ્વારી ભાષાની ગરિમા જાળવવા કરી અપીલ.
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલા યુદ્ધ અને ઈરાન-અમેરિકા તણાવ વચ્ચે ભારતની રણનીતિ નક્કી કરવા માટે બોલાવવામાં આવેલી સર્વપક્ષીય બેઠકમાં એક નવો વિવાદ છેડાયો છે. વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકર દ્વારા પાકિસ્તાન અને અન્ય મધ્યસ્થી રાષ્ટ્રોના સંદર્ભમાં વપરાયેલા “દલાલી” શબ્દ પર કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતા અશોક ગેહલોતે ઉગ્ર વાંધો ઉઠાવ્યો છે. ગેહલોતે આ ટિપ્પણીને બિન-રાજદ્વારી અને દેશની ગરિમાને ઠેસ પહોંચાડનારી ગણાવી છે.
“દલાલ” શબ્દ પર ઉગ્ર વાંધો
સર્વપક્ષીય બેઠક દરમિયાન એસ. જયશંકરે પશ્ચિમ એશિયાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરતા કહ્યું હતું કે ભારત કોઈ ‘બ્રોકર’ કે ‘દલાલી’ કરનારું રાષ્ટ્ર નથી. આ શબ્દના ઉપયોગથી નારાજ અશોક ગેહલોતે કહ્યું, “મારું માનવું છે કે વિદેશ મંત્રીએ કોઈ પણ દેશ માટે આવી ભાષાનો પ્રયોગ ન કરવો જોઈએ. દલાલી શું છે? જો દુનિયામાં શાંતિ સ્થાપિત ન થાય અને હિંસા ચાલુ રહે, તો આપણે ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધ તરફ આગળ વધીશું. જો આ જીભ લપસી જવાને કારણે થયું હોય, તો વિદેશ મંત્રીએ માફી માંગવી જોઈએ.”
પાકિસ્તાન અને ઇતિહાસનો ઉલ્લેખ
ગેહલોતે પાકિસ્તાનની ભૂમિકા અંગે સરકારને આડે હાથ લેતા ૧૯૭૧ના યુદ્ધની યાદ અપાવી હતી. તેમણે કહ્યું કે, “ઇન્દિરા ગાંધીના નેતૃત્વમાં ભારતે ૯૦,૦૦૦ થી વધુ પાકિસ્તાની સૈનિકોને બંદી બનાવ્યા હતા, જે વિશ્વના ઇતિહાસમાં અજોડ છે. આજે પાકિસ્તાન મધ્યસ્થી બનવાની કોશિશ કરી રહ્યું છે તે ચિંતાનો વિષય છે. તુર્કી જેવા દેશોનું પાકિસ્તાનને સમર્થન અને ઓપરેશન સિંદૂર જેવી ઘટનાઓ સાબિત કરે છે કે વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ બદલાઈ રહી છે, જેના માટે ભારત સરકારે વધુ સજ્જ રહેવાની જરૂર હતી.”
મોદી-ટ્રમ્પ સંબંધો પર સવાલો
અશોક ગેહલોતે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચેના સંબંધોની અસ્થિરતા પર પણ પ્રહારો કર્યા. તેમણે કહ્યું કે ટ્રમ્પનું વર્તન સમજણ બહારનું છે. “ટ્રમ્પ ક્યારેક મોદીજીને મિત્ર કહે છે, તો ક્યારેક કહે છે કે મોદી તેમને ખુશ કરવાના પ્રયત્નો કરે છે. એટલું જ નહીં, તેઓ મોદીજીની રાજકીય કારકિર્દીનો અંત લાવવાની વાતો પણ કરે છે. કોઈ દેશના વડાપ્રધાન વિશે બીજા દેશના રાષ્ટ્રપતિ આવા નિવેદનો આપે તે અત્યંત ગંભીર બાબત છે,” તેમ ગેહલોતે ઉમેર્યું હતું.
વૈશ્વિક કટોકટી અને વિપક્ષની ચેતવણી
રાહુલ ગાંધીના જૂના નિવેદનોનો હવાલો આપતા ગેહલોતે કહ્યું કે વિપક્ષે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઉભા થનારા ખતરા વિશે સરકારને અગાઉથી ચેતવણી આપી હતી. વેનેઝુએલામાં રાષ્ટ્રપતિના અપહરણ જેવી ઘટનાઓનો ઉલ્લેખ કરતા તેમણે કહ્યું કે જ્યારે એક દેશ બીજા દેશના સર્વોચ્ચ નેતાનું સરેઆમ અપમાન કે અપહરણ કરી શકે, ત્યારે ભારતની વિદેશ નીતિ મક્કમ અને ગંભીર હોવી જોઈએ, નહીં કે વિવાદાસ્પદ શબ્દોના પ્રયોગવાળી.
૨૭ માર્ચ ૨૦૨૬ના રોજ જ્યારે વિશ્વભરની નજર ભારતની મધ્યસ્થી પર છે, ત્યારે દેશની અંદર જ વિદેશ નીતિની ભાષા પર સર્જાયેલો આ વિવાદ રાજદ્વારી આલમમાં ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. શું સરકાર આ મામલે સ્પષ્ટતા કરશે કે વિપક્ષ આ મુદ્દાને સંસદમાં વધુ ઉગ્ર બનાવશે, તે જોવું રહ્યું.
