શું તમે પણ બે PPF એકાઉન્ટ ધરાવો છો? જાણો કેમ એક જ ખાતું માન્ય છે અને શું છે તેના ગંભીર પરિણામો
ભારતમાં બચત અને સુરક્ષિત રોકાણની જ્યારે વાત આવે ત્યારે પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF) એ સૌથી લોકપ્રિય અને ભરોસાપાત્ર સાધન માનવામાં આવે છે. કેન્દ્ર સરકારની ગેરંટી, ફિક્સ્ડ રિટર્ન અને ટેક્સ ફ્રી મેચ્યોરિટીને કારણે મધ્યમ વર્ગના રોકાણકારો માટે આ એક ‘ગોલ્ડન સ્કીમ’ છે. જોકે, રોકાણકારોમાં આજે પણ એક મોટી ગેરસમજ પ્રવર્તે છે કે શું તેઓ એકથી વધુ PPF એકાઉન્ટ ખોલાવી શકે? ઘણા લોકો માને છે કે જો તેઓ અલગ-અલગ બેંકો કે પોસ્ટ ઓફિસમાં ખાતા ખોલાવે, તો તેઓ વાર્ષિક મર્યાદા કરતા વધુ રોકાણ કરી શકશે અને વધુ ટેક્સ બેનિફિટ મેળવી શકશે. પરંતુ નિયમો આ બાબતે અત્યંત કડક છે અને એક નાની ભૂલ તમારા આખા રોકાણને જોખમમાં મૂકી શકે છે.
PPF એકાઉન્ટના કડક નિયમો: શું કહે છે કાયદો?
પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ સ્કીમ-2019 ના નિયમો અનુસાર, કોઈપણ ભારતીય નાગરિક પોતાના નામે માત્ર એક જ PPF એકાઉન્ટ ખોલાવી શકે છે. આ ખાતું તમે તમારી પસંદગીની કોઈપણ માન્ય બેંક અથવા પોસ્ટ ઓફિસમાં ખોલાવી શકો છો, પરંતુ તે વ્યક્તિગત રીતે એક જ હોવું જોઈએ. નાણા મંત્રાલય હેઠળના નેશનલ સેવિંગ્સ ઇન્સ્ટિટ્યૂટની સત્તાવાર માર્ગદર્શિકા સ્પષ્ટ કરે છે કે એક વ્યક્તિના નામે મલ્ટીપલ એકાઉન્ટ્સ રાખવાની કોઈ પરવાનગી નથી.
ઘણા રોકાણકારોને એમ હોય છે કે જો તેઓ એક ખાતું સ્ટેટ બેંકમાં અને બીજું પોસ્ટ ઓફિસમાં ખોલાવશે તો સરકારને ખબર નહીં પડે. પરંતુ યાદ રાખો કે આજે દરેક નાણાકીય વ્યવહાર તમારા PAN (પર્મનન્ટ એકાઉન્ટ નંબર) સાથે લિંક હોય છે. જ્યારે તમે ટેક્સ રિટર્ન ફાઇલ કરો છો અથવા જ્યારે એકાઉન્ટ મેચ્યોર થાય છે, ત્યારે સિસ્ટમ આપમેળે પકડી પાડે છે કે તમારા નામે એક કરતા વધુ સક્રિય પીપીએફ ખાતા છે. વધુમાં, PPF માં ‘જોઈન્ટ એકાઉન્ટ’ (સંયુક્ત ખાતું) ખોલવાની પણ સખત મનાઈ છે, જે તેને અન્ય બેંક બચત ખાતાઓથી અલગ પાડે છે.
એકથી વધુ એકાઉન્ટ રાખવાના જોખમો અને નુકસાન
જો કોઈ વ્યક્તિ અજાણતા કે જાણી જોઈને એક કરતા વધુ PPF એકાઉન્ટ ખોલાવે છે, તો તેને ફાયદાને બદલે મોટું નુકસાન વેઠવું પડી શકે છે. નિયમો મુજબ, જો તપાસ દરમિયાન એક કરતા વધુ ખાતા હોવાનું માલૂમ પડે, તો માત્ર પ્રથમ ખોલવામાં આવેલું ખાતું જ ‘માન્ય’ ગણવામાં આવશે. અન્ય વધારાના ખાતાઓને ‘અનિયમિત’ (Irregular) જાહેર કરવામાં આવશે.
આના પરિણામો ગંભીર હોઈ શકે છે:
-
વ્યાજનું નુકસાન: વધારાના ખાતામાં જમા કરવામાં આવેલી રકમ પર કોઈ પણ પ્રકારનું વ્યાજ આપવામાં આવશે નહીં. તમે જેટલા વર્ષો સુધી પૈસા રોક્યા હશે, તે રકમ વ્યાજ વગર જ પડી રહેશે.
-
રકમની વાપસી: સરકાર આવા વધારાના ખાતાઓને બંધ કરી દે છે અને તેમાં જમા મુદ્દલ રકમ કોઈપણ વળતર વગર રોકાણકારને પરત કરી દેવામાં આવે છે.
-
ટેક્સ બેનિફિટની સમસ્યા: ઇન્કમ ટેક્સની કલમ 80C હેઠળ મળતી ₹1.5 લાખની છૂટ પણ માત્ર માન્ય ખાતા પૂરતી જ મર્યાદિત રહેશે. ખોટી રીતે ખોલાવેલા ખાતામાં કરેલું રોકાણ ટેક્સ બચાવવામાં મદદરૂપ થશે નહીં.
તેથી, જો તમારી પાસે ભૂલથી બે ખાતા ખુલી ગયા હોય, તો તમારે તાત્કાલિક તે બંનેને મર્જ (Merge) કરવા માટે અરજી કરવી જોઈએ. આ પ્રક્રિયા દ્વારા બંને ખાતાની રકમ એક ખાતામાં ટ્રાન્સફર કરી શકાય છે, પરંતુ તે માટે યોગ્ય ઓથોરિટીની મંજૂરી જરૂરી છે.
રોકાણની મર્યાદા અને સગીર બાળકોના નામે ખાતું
PPF માં રોકાણ કરવાની વાર્ષિક મર્યાદા લઘુત્તમ ₹500 અને મહત્તમ ₹1,50,000 છે. અહીં એક મહત્વનો પોઈન્ટ એ છે કે જો તમે તમારા સગીર બાળક (Minor) ના નામે ખાતું ખોલાવો છો, તો પણ રોકાણની મર્યાદા તમારા અને તમારા બાળકના ખાતાને મળીને કુલ ₹1.5 લાખ જ રહેશે. એટલે કે, તમે તમારા નામે ₹1.5 લાખ અને બાળકના નામે અલગથી ₹1.5 લાખ જમા કરાવીને ટેક્સ બેનિફિટ લઈ શકતા નથી.
ઘણી વખત લોકો ટેક્સ બચાવવા માટે પત્ની કે બાળકોના નામે અલગ ખાતા ખોલાવે છે. પત્ની (જો તે કમાતી હોય) પોતાના નામે સ્વતંત્ર રીતે ₹1.5 લાખનું રોકાણ કરી શકે છે, પરંતુ જો પતિ-પત્ની બંને મળીને સગીર બાળકના ગાર્ડિયન તરીકે ખાતું ખોલાવે, તો પણ વાર્ષિક મર્યાદાનું પાલન કરવું અનિવાર્ય છે. PPF એ લાંબા ગાળાનું (15 વર્ષ) રોકાણ છે, તેથી તેમાં શિસ્ત જાળવવી ખૂબ જરૂરી છે. ખોટી રીતે વધુ ખાતા ખોલીને સિસ્ટમને છેતરવાનો પ્રયાસ કરવાથી અંતે રોકાણકારને જ આર્થિક ફટકો પડે છે. સુરક્ષિત ભવિષ્ય માટે નિયમોની અંદર રહીને રોકાણ કરવું એ જ સમજદારી છે.
