હવે પરફ્યુમ લગાવવા નહીં, બનાવવા માટે જાણીતા બનો!
આજના સમયમાં જ્યારે પણ કરિયરની વાત આવે ત્યારે આપણા મગજમાં એન્જિનિયરિંગ (B.Tech), ડૉક્ટરી કે MBA જેવા જૂના અને જાણીતા વિકલ્પો જ આવે છે. આ ક્ષેત્રો સારા છે જ, પણ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે જે ખુશબૂ કે પરફ્યુમ લગાવીને તમે સવારે ઓફિસ માટે નીકળો છો, તેને બનાવનાર વ્યક્તિનું કરિયર કેવું હશે?
જી હા, અમે વાત કરી રહ્યા છીએ ‘પરફ્યુમર’ (Perfumer) બનવાની. આ એક એવું ‘હટકે’ અને લક્ઝરી કરિયર છે, જેમાં માત્ર અઢળક પૈસા જ નથી, પરંતુ સમાજમાં તમારો મોભો કોઈ સેલિબ્રિટીથી ઓછો નથી હોતો. જો તમારી નાક તેજ છે અને તમને સુગંધ પારખવી ગમે છે, તો આ લેખ તમારા કરિયરની દિશા બદલી શકે છે.
કોણ હોય છે એક પ્રોફેશનલ પરફ્યુમર?
સરળ ભાષામાં કહીએ તો, પરફ્યુમર એ એક એવો કલાકાર અને વૈજ્ઞાનિક છે જે વિવિધ રસાયણો (Chemicals), ફૂલોના અર્ક (Essential Oils) અને કુદરતી તત્વોને મિશ્રિત કરીને નવી સુગંધ તૈયાર કરે છે. પરફ્યુમ ઇન્ડસ્ટ્રીની ભાષામાં તેમને ‘The Nose’ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
એક પરફ્યુમરનું કામ માત્ર પરફ્યુમ બનાવવાનું નથી હોતું, પરંતુ સાબુ, ડિટર્જન્ટ, કોસ્મેટિક્સ, અગરબત્તી અને ખાવા-પીવાની ચીજોમાં વપરાતી સુગંધ (Flavor) ડિઝાઇન કરવાનું કામ પણ તેમનું જ છે.
MBA અને B.Techની ભીડ કેમ છોડવી?
B.Tech અને MBAના ક્ષેત્રમાં આજે ગળાકાપ સ્પર્ધા છે. દર વર્ષે લાખો વિદ્યાર્થીઓ આ ડિગ્રી સાથે બહાર આવે છે, પરંતુ પરફ્યુમરી એક એવું ‘નીશ’ (Niche) સેક્ટર છે જ્યાં ટેલેન્ટેડ લોકોની ભારે અછત છે.
-
ઓછી સ્પર્ધા: આ ક્ષેત્રમાં નિષ્ણાતોની સંખ્યા ખૂબ ઓછી છે, તેથી ડિમાન્ડ હંમેશા વધારે રહે છે.
-
ક્રિએટિવિટીની તક: અહીં તમારે ઓફિસની કંટાળાજનક ફાઇલોમાં ખોવાઈ જવું પડતું નથી, પણ દરરોજ નવી સુગંધ સાથે પ્રયોગો કરવાના હોય છે.
-
ગ્લોબલ કરિયર: એકવાર તમે આ ક્ષેત્રના ઉસ્તાદ બની ગયા, પછી ફ્રાન્સ, દુબઈ અને અમેરિકા જેવા દેશોમાં તમારા માટે રેડ કાર્પેટ બિછાવેલી હોય છે.
પગારનું પેકેજ: જે તમારા હોશ ઉડાવી દેશે
પરફ્યુમરી ઇન્ડસ્ટ્રીમાં એટલો પૈસો છે કે એક સરેરાશ MBA ગ્રેજ્યુએટ પણ તમારો પગાર જોઈને દંગ રહી જાય.
-
શરૂઆતનો તબક્કો: જો તમે કોઈ સારી કંપનીમાં (જેમ કે IFF, Givaudan કે Firmanich) ટ્રેની તરીકે શરૂઆત કરો છો, તો તમારો શરૂઆતનો પગાર ₹50,000 થી ₹80,000 પ્રતિ માસ હોઈ શકે છે.
-
મિડ-લેવલ: 5 થી 7 વર્ષના અનુભવ પછી, એક પરફ્યુમરનું પેકેજ વાર્ષિક ₹20 લાખ થી ₹40 લાખ ની વચ્ચે હોય છે.
-
એક્સપર્ટ લેવલ: જે ‘માસ્ટર પરફ્યુમર્સ’ છે, તેમનો પગાર કરોડોમાં હોય છે. મોટી કંપનીઓ એક-એક ફોર્મ્યુલા તૈયાર કરવા માટે લાખો ડોલર ખર્ચે છે.
કેવી રીતે બનવું પરફ્યુમર? (શિક્ષણ અને લાયકાત)
કેવી રીતે બનવું પરફ્યુમર? (શિક્ષણ અને લાયકાત)પરફ્યુમર બનવાનો રસ્તો થોડો અલગ પણ રસપ્રદ છે. આના માટે તમને કેમેસ્ટ્રી (Chemistry) પ્રત્યે લગાવ હોવો જોઈએ.
-
બેકગ્રાઉન્ડ: જો તમે 12મું સાયન્સ (કેમેસ્ટ્રી) સાથે કર્યું હોય તો તે શ્રેષ્ઠ છે. ગ્રેજ્યુએશનમાં કેમેસ્ટ્રી કે ફાર્મસીની ડિગ્રી ખૂબ મદદરૂપ સાબિત થાય છે.
-
સ્પેશિયલાઇઝ્ડ કોર્સ: ભારત અને વિદેશમાં આના ખાસ કોર્સ ચલાવવામાં આવે છે.
-
FFDC (Fragrance and Flavour Development Centre), કન્નૌજ: આ ભારત સરકારની સંસ્થા છે જે આ ક્ષેત્રમાં ઉત્તમ તાલીમ આપે છે.
-
ISIPCA, ફ્રાન્સ: તેને પરફ્યુમરીની દુનિયાની ‘ઓક્સફોર્ડ’ માનવામાં આવે છે.
-
-
નાકની તાલીમ: પરફ્યુમરને હજારો પ્રકારની સુગંધ યાદ રાખવી પડે છે. આ માટે વર્ષોની કડક તાલીમ અને પ્રેક્ટિસની જરૂર પડે છે.
જરૂરી સ્કીલ્સ: શું તમારામાં છે આ વાત?
માત્ર ડિગ્રીથી કામ નહીં ચાલે, તમારી પાસે ખાસ ગુણો હોવા જોઈએ:
-
સૂંઘવાની અદભૂત ક્ષમતા: શું તમે આંખો બંધ કરીને કહી શકો છો કે બાજુમાં કયું ફૂલ કે મસાલો રાખ્યો છે?
-
ધીરજ (Patience): એક પરફેક્ટ સુગંધ બનાવવામાં મહિનાઓ કે ક્યારેક વર્ષો લાગી જાય છે.
-
લોજિકલ માઇન્ડ: તમારે સમજવું પડશે કે કયું કેમિકલ કોની સાથે મળીને કેવી પ્રતિક્રિયા આપશે.
ભવિષ્યની સંભાવનાઓ
ભારતમાં પરફ્યુમનું માર્કેટ ખૂબ ઝડપથી વધી રહ્યું છે. હવે લોકો માત્ર વિદેશી પરફ્યુમ જ નહીં, પણ ભારતીય ‘અત્તર’ અને લક્ઝરી ફ્રેગરન્સમાં પણ રસ લઈ રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, FMCG સેક્ટરની દરેક કંપનીને એક પરફ્યુમરની જરૂર હોય છે.
તમારી સુગંધ જ તમારી ઓળખ છે
જો તમે જૂના અને જાણીતા કરિયરના રસ્તાઓ પર ચાલીને થાકી ગયા હોવ અને કંઈક એવું કરવા માંગો છો જે દુનિયાને નવો અહેસાસ આપે, તો પરફ્યુમરી તમારા માટે જ છે. આ વ્યવસાય તમને આર્થિક રીતે મજબૂત બનાવવાની સાથે એક એવી વિશિષ્ટ ઓળખ આપશે કે લોકો તમારી હાજરી પહેલા તમારી સુગંધથી તમને ઓળખી જશે.
