પુતિનનો ગુપ્ત પત્ર અને પાકિસ્તાન પર મોટો ખુલાસો: ૨૪ વર્ષ પહેલા અમેરિકાને આપી હતી પરમાણુ ખતરાની ચેતવણી; ભારતે પણ વ્યક્ત કરી આશ્ચર્ય
રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને તત્કાલીન અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ જોર્જ બુશ વચ્ચેના ૨૪ વર્ષ જૂના ગુપ્ત પત્રવ્યવહારના ખુલાસાએ આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં ગરમાવો લાવી દીધો છે. અમેરિકાના ‘નેશનલ સિક્યોરિટી આર્કાઈવ’ એ માહિતીના અધિકાર (RTI) હેઠળ આ દસ્તાવેજો જાહેર કર્યા છે, જે સાબિત કરે છે કે પુતિને દાયકાઓ પહેલા જ પાકિસ્તાનને વિશ્વ શાંતિ માટે સૌથી મોટો ખતરો ગણાવ્યો હતો.
પાકિસ્તાન પર પુતિનનો આકરો પ્રહાર
૨૦૦૧-૨૦૦૨ના સમયગાળામાં લખાયેલા આ પત્રોમાં પુતિને સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ચેતવણી આપી હતી કે પાકિસ્તાન કોઈ લોકશાહી દેશ નથી, પરંતુ ત્યાં સૈન્ય શાસન (Junta) ચાલે છે. પુતિને ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી કે:
- પરમાણુ ખતરો: સૈન્ય શાસન ધરાવતા દેશ પાસે પરમાણુ હથિયાર હોવા એ વિશ્વ માટે અત્યંત જોખમી છે.
- આતંકવાદનું કેન્દ્ર: પાકિસ્તાન આતંકવાદનું એપીસેન્ટર છે અને તેના પરમાણુ હથિયારો આતંકીઓના હાથમાં જઈ શકે છે.
એ.ક્યુ. ખાન નેટવર્ક અને પરમાણુ ચોરી
પત્રમાં પાકિસ્તાની વૈજ્ઞાનિક અબ્દુલ કાદિર ખાન (A.Q. Khan) ના નેટવર્કનો ખાસ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. પુતિને જણાવ્યું હતું કે આ નેટવર્ક માત્ર પાકિસ્તાન માટે જ નહીં, પણ પરમાણુ ટેકનોલોજીની ચોરી કરીને તેને ઈરાન, ઉત્તર કોરિયા અને લિબિયા જેવા દેશોને વેચવામાં પણ સંડોવાયેલું છે. પુતિને જોર્જ બુશને કહ્યું હતું કે પાકિસ્તાની મૂળનું યુરેનિયમ અન્ય દેશોના સેન્ટ્રીફ્યુજમાં મળી રહ્યું છે, જે આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમોનું ઘોર ઉલ્લંઘન છે.
અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોની બેવડી નીતિ
આ ખુલાસો ભારત માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. તે સમયે જો અમેરિકા અને પશ્ચિમી દેશોએ પુતિનની વાત માની હોત અને પાકિસ્તાન પર કડક પ્રતિબંધો લાદ્યા હોત, તો આજે દક્ષિણ એશિયાની સ્થિતિ અલગ હોત. પરંતુ પોતાના સ્વાર્થ માટે અમેરિકાએ પાકિસ્તાનને આર્થિક અને સૈન્ય મદદ આપવાનું ચાલુ રાખ્યું, જેનો ઉપયોગ પાકિસ્તાને ભારત વિરુદ્ધ આતંકવાદ ફેલાવવા માટે કર્યો.
બુશ અને પુતિન વચ્ચેની ગુપ્ત વાતચીત
દસ્તાવેજો મુજબ, જ્યારે બુશે આ મુદ્દે મુશર્રફ સાથે વાત કરી, ત્યારે મુશર્રફે આખી વાત છુપાવવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. બુશે પુતિન પાસે સ્વીકાર્યું હતું કે, “મુશર્રફ કાં તો કંઈ જાણતા નથી અથવા તેઓ અમને પૂરી માહિતી આપી રહ્યા નથી.” આ પત્રોમાં ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમમાં પાકિસ્તાની સહયોગની પણ ગંભીર ચર્ચા કરવામાં આવી છે.
ભારત માટે આના અર્થ શું છે?
ભારત વર્ષોથી કહેતું આવ્યું છે કે પાકિસ્તાનનું પરમાણુ નેટવર્ક ગેરકાયદેસર અને જોખમી છે. પુતિનનો આ પત્ર ભારતના એ પક્ષને વૈશ્વિક સ્તરે મજબૂત કરે છે. તે દર્શાવે છે કે રશિયા હંમેશાથી પાકિસ્તાનની ગતિવિધિઓ પર કડક નજર રાખતું આવ્યું છે.
