સનાતન ધર્મમાં વિશેષ મહત્વ ધરાવતી રાધા અષ્ટમી પર રાખો આ બાબતોનું ધ્યાન
સનાતન ધર્મમાં ભાદરવા મહિનાના શુક્લ પક્ષની અષ્ટમી તિથિનું વિશેષ અને અલૌકિક મહત્ત્વ માનવામાં આવે છે. આ જ પવિત્ર તિથિ પર પ્રેમ, ભક્તિ અને કરુણાની અધિષ્ઠાત્રી શ્રી રાધા રાણીનો પ્રાગટ્યોત્સવ એટલે કે ‘રાધા અષ્ટમી’ મનાવવામાં આવે છે. વર્ષ 2026 માં આ પવિત્ર તહેવાર 19 સપ્ટેમ્બર (શનિવાર) ના રોજ આવી રહ્યો છે. ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર, જે રીતે ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ વગર રાધા રાણી અધૂરા છે, તે જ રીતે જન્માષ્ટમીનું વ્રત અને પુણ્ય પણ રાધા અષ્ટમીના વ્રત વગર અધૂરું માનવામાં આવે છે.
જો તમે પણ આ શુભ અવસર પર રાધા રાણીનું વ્રત રાખવા અને તેમની કૃપા મેળવવાના ઇરદા ધરાવો છો, તો ચાલો જાણીએ કે આ દિવસની પૂજા પદ્ધતિ, શુભ મુહૂર્ત અને વ્રતની સંપૂર્ણ વિધિ શું છે.
રાધા અષ્ટમી 2026: તિથિ અને શુભ મુહૂર્ત
પંચાંગ અનુસાર, આ વર્ષે ભાદરવા માસના શુક્લ પક્ષની અષ્ટમી તિથિની શરૂઆત 18 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ બપોરે 1:02 વાગ્યાથી થશે અને તેનું સમાપન 19 સપ્ટેમ્બર 2026 ના રોજ બપોરે 3:28 વાગ્યે થશે. ઉદયાતિથિના આધારે આ વ્રત 19 સપ્ટેમ્બરે રાખવામાં આવશે. પૂજાનો સૌથી શુભ અને ઉત્તમ મુહૂર્ત 19 સપ્ટેમ્બરે સવારે 11:01 વાગ્યાથી બપોરે 1:28 વાગ્યા સુધી રહેશે, કારણ કે શાસ્ત્રો અનુસાર રાધા રાણીનો પ્રાગટ્ય મધ્યાહ્ન (બપોરના) સમય થયો હતો.
રાધા અષ્ટમી વ્રત અને પૂજાની સંપૂર્ણ વિધિ
રાધા રાણીની કૃપા પ્રાપ્ત કરવા માટે વ્રત અને પૂજન સંપૂર્ણ શ્રદ્ધા અને વિધિ-વિધાન સાથે કરવું જોઈએ. ચાલો તબક્કાવાર તેની સંપૂર્ણ વિધિ સમજીએ:
નિયમ અને આહાર: આ વ્રતની શરૂઆત સાતમના દિવસની સાંજથી જ થઈ જાય છે. સાતમીની સાંજે સાત્વિક ભોજન ગ્રહણ કરો અને બ્રહ્મચર્યના નિયમોનું સંપૂર્ણ પાલન કરો. મનમાં રાધા-કૃષ્ણ પ્રત્યે પવિત્ર ભાવ રાખો.
બ્રહ્મ મુહૂર્ત સ્નાન અને સંકલ્પ: રાધા અષ્ટમીના દિવસે સૂર્યોદય પહેલાં ઉઠીને સ્નાન કરો. સ્નાનના પાણીમાં થોડું પવિત્ર ગંગાજળ અવશ્ય મિલાવી લો. આ પછી સાફ-સુથરા વસ્ત્રો પહેરો અને પૂજા ઘરમાં બેસીને હાથમાં જળ, અક્ષત અને પુષ્પ લઈને વ્રતનો સંકલ્પ કરો.
ચોકીની સજાવટ અને સ્થાપના: પૂજા સ્થળને સારી રીતે સાફ કરીને એક સાફ ચોકી પાથરો. તેના પર પીળો અથવા લાલ વસ્ત્ર પાથરીને શ્રી રાધા-કૃષ્ણની મૂર્તિ અથવા સુંદર તસવીર સ્થાપિત કરો. જો તમારી પાસે રાધા-કૃષ્ણની પ્રતિમા છે, તો તેનો પંચામૃતથી અભિષેક કરો. જો તસવીર હોય, તો ગંગાજળના છાંટા આપીને તેને પવિત્ર કરી લો.
શૃંગાર અને પૂજન સામગ્રી: રાધા રાણીને સુંદર વસ્ત્રો, આભૂષણો અને તાજા સુગંધિત ફૂલોની માળા અર્પણ કરો. સૌથી પહેલાં વિઘ્નહર્તા ભગવાન ગણેશનું ધ્યાન અને પૂજન કરો. આ પછી શ્રી રાધા-કૃષ્ણને રોલી, ચંદન, અક્ષત, ધૂપ અને દીવો અર્પણ કરો.
કથા અને મહામંત્રનો જાપ: મધ્યાહ્ન (બપોરના) સમયે જ્યારે પૂજાનો મુખ્ય સમય હોય, ત્યારે હાથમાં ફૂલ અને ચોખા લઈને રાધા અષ્ટમીની વ્રત કથા સાંભળો અથવા વાંચો. આ દરમિયાન ‘હરે કૃષ્ણ મહામંત્ર’ અથવા શ્રી રાધા રાણીના વિવિધ નામોનું મનોમન સ્મરણ અને જાપ કરતા રહો.
વિશેષ ભોગ અર્પણ: રાધા રાણીને તેમની પસંદગીની વસ્તુઓ જેવી કે ખીર, માલપુઆ, માખણ-મિશ્રી, પંચામૃત, ઋતુ-ફળ અને સાત્વિક મીઠાઈઓનો ભોગ લગાવો. આ વાતનું વિશેષ ધ્યાન રાખો કે ભગવાનને ધરવામાં આવતા ભોગમાં તુલસીદળ (Tulsidal) જરૂર સામેલ હોય, કારણ કે તેના વગર ભોગ સ્વીકાર થતો નથી.
આરતી અને ક્ષમા પ્રાર્થના: અંતમાં કપૂર અથવા ઘીના દીવાથી શ્રી રાધા-કૃષ્ણની ભવ્ય આરતી ઉતારો. પૂજા દરમિયાન થયેલી કોઈપણ ભૂલચૂક માટે ક્ષમા પ્રાર્થના કરો અને બધામાં પ્રસાદ વિતરણ કરો.
વ્રતનું પારણ
વ્રતનું પારણકોઈપણ વ્રતનું પૂર્ણ ફળ ત્યારે જ મળે છે જ્યારે તેનું પારણ યોગ્ય સમયે કરવામાં આવે. રાધા અષ્ટમીના વ્રતનું પારણ બીજા દિવસે એટલે કે નોમના દિવસે બપોરે 12:00 વાગ્યાની આસપાસ કરવામાં આવે છે. નોમની તિથિના દિવસે સવારે સ્નાન અને પૂજન કર્યા પછી કોઈ જરૂરિયાતમંદ વ્યક્તિ અથવા બ્રાહ્મણને ભોજન કરાવો. ત્યારબાદ ઈશ્વરના આશીર્વાદ લઈને અને પ્રસાદ ગ્રહણ કરીને તમારા વ્રતનું પારણ કરો.
એવી ધાર્મિક માન્યતા છે કે જે ભક્ત સાચા હૃદયથી રાધા અષ્ટમીનું વ્રત રાખે છે, તે જીવનની તમામ મુશ્કેલીઓમાંથી મુક્તિ મેળવે છે અને તેમના ઘર તથા પરિવારમાં હંમેશાં સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ અને પ્રેમનો વાસ રહે છે.
