ભારત-અમેરિકા વ્યાપાર યુદ્ધ: 50% ટેરિફ પર મોદીનો પલટવાર, રાહુલ ગાંધીએ સરકારને ઘેરી
અમેરિકા દ્વારા ભારતીય નિકાસ પર લાદવામાં આવેલા 50% જેટલા જંગી ટેરિફ (કર) એ ભારતના રાજકીય અને આર્થિક ક્ષેત્રે મોટું તોફાન સર્જ્યું છે. વિપક્ષી નેતા રાહુલ ગાંધીએ તેને મોદી સરકારની “મૃત અર્થવ્યવસ્થા” (Dead Economy) ની નિષ્ફળતા ગણાવી છે, તો બીજી તરફ વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ કડક વલણ અપનાવતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારત પોતાના હિતો સાથે કોઈ બાંધછોડ કરશે નહીં.
રાહુલ ગાંધીનો ‘ડેડ ઈકોનોમી’ હુમલો
કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધીએ સોશિયલ મીડિયા પર સરકાર પર આકરા પ્રહાર કરતા જણાવ્યું કે, અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલા 50% ટેરિફ અને અનિશ્ચિતતાને કારણે ભારતનું ટેક્સટાઈલ (કાપડ) ક્ષેત્ર ખરાબ રીતે પ્રભાવિત થઈ રહ્યું છે. તેમણે દાવો કર્યો કે ફેક્ટરીઓ બંધ થઈ રહી છે અને નોકરીઓ જઈ રહી છે, જે આપણી “મૃત અર્થવ્યવસ્થા” ની હકીકત છે. રાહુલ ગાંધીએ વડાપ્રધાન પર નિશાન સાધતા કહ્યું કે 4.5 કરોડ નોકરીઓ અને લાખો વ્યવસાયો દાવ પર લાગ્યા છે, પરંતુ સરકાર કોઈ રાહત આપી રહી નથી.
શશિ થરૂરે પણ રાહુલ ગાંધીના એ વિચારને સમર્થન આપ્યું કે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ભારતને “ધમકાવવાનો” (Bully) પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, જોકે તેમણે “મૃત અર્થવ્યવસ્થા” જેવા શબ્દોના ઉપયોગ પર અસંમતિ વ્યક્ત કરી હતી.
ભાજપનો પલટવાર: “ઉદ્યોગ ખીલી રહ્યો છે”
રાહુલ ગાંધીના દાવાઓને ફગાવતા કેન્દ્રીય મંત્રી ગિરિરાજ સિંહે કહ્યું કે કાપડ ઉદ્યોગ ખીલી રહ્યો છે અને વિપક્ષ માત્ર નકારાત્મકતા ફેલાવી રહ્યો છે. તેમણે આંકડા રજૂ કરતા જણાવ્યું કે એપ્રિલ-ડિસેમ્બર 2024માં નિકાસ 95,000 કરોડ રૂપિયા હતી, જે 2025માં વધીને 1,02,000 કરોડ રૂપિયા થઈ ગઈ છે. તેમણે દાવો કર્યો કે છેલ્લા 11 વર્ષમાં કાપડ ક્ષેત્રમાં 5 કરોડ નોકરીઓ પેદા થઈ છે.
પીએમ મોદીનું વલણ: “ભારત તૈયાર છે”
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ ટ્રમ્પના ટેરિફ હુમલાનો જવાબ આપતા સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે. તેમણે કહ્યું, “ભારત તૈયાર છે અને અમે અમારા ખેડૂતો, માછીમારો અને ડેરી શ્રમિકોના હિતો સાથે ક્યારેય સમાધાન કરીશું નહીં.” મોદીએ ‘સ્વદેશી’ ઉત્પાદનો અને ‘મેડ ઇન ઇન્ડિયા’ પ્રત્યે ગર્વ અનુભવવા આહવાન કર્યું અને આત્મનિર્ભરતા પર ભાર મૂક્યો.
ટેરિફ વિવાદના મુખ્ય કારણો
ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ભારત પર આ ટેરિફ બે તબક્કામાં લાદ્યા છે:
- 25% ‘પારસ્પરિક’ (Reciprocal) ટેરિફ: જે 7 ઓગસ્ટ 2025 થી પ્રભાવી થયો.
- 25% વધારાનો ‘પેનલ્ટી’ ટેરિફ: જે ભારત દ્વારા રશિયા પાસેથી તેલની ખરીદી ચાલુ રાખવાને કારણે લાદવામાં આવ્યો.
ભારતના વિદેશ મંત્રાલયે (MEA) આ ટેક્સને “અયોગ્ય અને અવાજબી” ગણાવ્યા છે. ભારતની દલીલ છે કે તે પોતાની ઉર્જા સુરક્ષા માટે રશિયન તેલ ખરીદી રહ્યું છે, જ્યારે પોતે અમેરિકા અને યુરોપિયન દેશો પણ રશિયા સાથે મોટા પાયે વેપાર (જેમ કે યુરેનિયમ અને ખાતર) કરી રહ્યા છે.
આર્થિક અસર અને વૈશ્વિક અભ્યાસ
- ICRA ના અહેવાલ મુજબ: 50% ટેરિફને કારણે કાપડ, રત્ન અને આભૂષણો, દરિયાઈ ઉત્પાદનો અને ચામડા જેવા શ્રમ-પ્રધાન ક્ષેત્રોમાં નિકાસમાં ઘટાડો આવી શકે છે.
- જર્મનીની કીલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ (Kiel Institute) નો અભ્યાસ: આ અભ્યાસમાં ચોંકાવનારો ખુલાસો થયો છે કે આ ટેરિફનો 96% બોજ અમેરિકી ગ્રાહકો અને વ્યવસાયો પર પડશે, કારણ કે ભારતીય નિકાસકારોએ તેમની કિંમતો ઘટાડી નથી.
હાલમાં, ભારતે પણ જવાબમાં કેટલીક અમેરિકી સંરક્ષણ ખરીદી યોજનાઓને મુલતવી રાખવાના સંકેત આપ્યા છે, જે ભવિષ્યમાં બંને દેશોના સંરક્ષણ સંબંધોને અસર કરી શકે છે.
