મિડલ ઈસ્ટ સંકટ પર ભારત સરકારની બાજ નજર: રાજનાથ સિંહના નેતૃત્વમાં હાઈ-લેવલ કમિટી અને અર્થતંત્રને બચાવવા મોટા નિર્ણયો
વર્તમાન સમયમાં મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) માં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે માત્ર પ્રાદેશિક રહ્યો નથી, તેની અસર સમગ્ર વિશ્વ અને ખાસ કરીને ભારત જેવા દેશો પર પડવા લાગી છે. ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે વધતા તણાવને પગલે વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન અને તેલના ભાવોમાં ભારે ઉથલપાથલની શક્યતા સેવાઈ રહી છે. આ ગંભીર સ્થિતિને જોતા ભારત સરકારે અત્યંત સક્રિય અભિગમ અપનાવ્યો છે. રક્ષા મંત્રી રાજનાથ સિંહના નેતૃત્વમાં એક શક્તિશાળી સમિતિની રચના કરવામાં આવી છે, જે આ સંકટથી થતી અસરો પર સતત દેખરેખ રાખશે.
રાજનાથ સિંહના નેતૃત્વમાં આંતર-મંત્રાલય જૂથની રચના
ભારત સરકાર માટે સૌથી મોટી ચિંતા એનર્જી સિક્યોરિટી એટલે કે ઊર્જા સુરક્ષાની છે. આ મુદ્દાને પહોંચી વળવા માટે સરકારે એક હાઈ-લેવલ આંતર-મંત્રાલય જૂથ (Inter-Ministerial Group) ની રચના કરી છે. આ સમિતિની અધ્યક્ષતા રક્ષા મંત્રી રાજનાથ સિંહ કરશે. આ સમિતિમાં દેશના અન્ય કદાવર મંત્રીઓ જેવા કે ગૃહમંત્રી અમિત શાહ, નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ અને પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરી નો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
આ જૂથનું મુખ્ય કાર્ય એ સુનિશ્ચિત કરવાનું રહેશે કે યુદ્ધની સ્થિતિમાં પણ ભારતમાં પેટ્રોલિયમ પેદાશોનો પુરવઠો ખોરવાય નહીં. ખાડી દેશોમાંથી આવતા ક્રૂડ ઓઈલના માર્ગમાં જો કોઈ અવરોધ આવે, તો વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા કેવી રીતે કરવી અને દેશની અર્થવ્યવસ્થાને મોંઘવારીના મારથી કેવી રીતે બચાવવી, તે અંગે આ સમિતિ વ્યૂહરચના ઘડશે.
તેલના ભાવમાં મોટી રાહત: એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં ઘટાડો
સામાન્ય જનતાને મિડલ ઈસ્ટના તણાવની આંચ ન લાગે તે માટે સરકારે આજે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. સરકારે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પરની એક્સાઈઝ ડ્યુટી (આબકારી જકાત) માં ધરખમ ઘટાડો કર્યો છે.
- પેટ્રોલ: પેટ્રોલ પર એક્સાઈઝ ડ્યુટીમાં 3 રૂપિયા પ્રતિ લીટર નો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે.
- ડીઝલ: ડીઝલ પરની ડ્યુટી ઘટાડીને શૂન્ય કરી દેવામાં આવી છે.
આ નિર્ણયથી ટ્રાન્સપોર્ટેશન ખર્ચમાં ઘટાડો થશે, જે આડકતરી રીતે ચીજવસ્તુઓના ભાવને નિયંત્રણમાં રાખવામાં મદદ કરશે. આ ઉપરાંત, ડીઝલના નિકાસ પર 21.5 રૂપિયા પ્રતિ લીટર વિન્ડફોલ ટેક્સ પણ નક્કી કરવામાં આવ્યો છે. એવિએશન સેક્ટરને રાહત આપવા માટે એરક્રાફ્ટના ઈંધણ (ATF) પરના ટેક્સના માળખામાં પણ ફેરફાર કરાયા છે, જેથી હવાઈ મુસાફરીના દરો સ્થિર રહી શકે.
પીએમ મોદીની મુખ્યમંત્રીઓ સાથે વર્ચ્યુઅલ બેઠક
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી શુક્રવારે તમામ રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓ સાથે એક મહત્વપૂર્ણ વર્ચ્યુઅલ બેઠક યોજવા જઈ રહ્યા છે. નોંધનીય છે કે આ બેઠકમાં જે રાજ્યોમાં ટૂંક સમયમાં ચૂંટણીઓ યોજાવાની છે, ત્યાંના મુખ્યમંત્રીઓ સામેલ થશે નહીં. આ બેઠકનો મુખ્ય એજન્ડા પશ્ચિમ એશિયાના સંઘર્ષને કારણે ઉભી થનારી સંભવિત કટોકટી સામે રાજ્યોની સજ્જતાની સમીક્ષા કરવાનો છે.
કોવિડ-19 મહામારીના સમયમાં જેમ વડાપ્રધાન રાજ્યો સાથે સંકલન સાધતા હતા, તેવી જ રીતે આ યુદ્ધના સંજોગોમાં કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો વચ્ચે તાલમેલ બેસાડવાનો આ પ્રયાસ છે. આ પહેલીવાર બની રહ્યું છે કે કોઈ વિદેશી સંઘર્ષના મુદ્દે વડાપ્રધાન સ્તરે મુખ્યમંત્રીઓ સાથે આવી વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી રહી છે.
ઔદ્યોગિક સેક્ટરને રાહત: LPG ક્વોટામાં વધારો
ખેતી અને વાહનવ્યવહારની સાથે સાથે સરકારે ઉદ્યોગોનું પણ ધ્યાન રાખ્યું છે. પેટ્રોલિયમ અને પ્રાકૃતિક ગેસ મંત્રાલયે નવા નિર્દેશો જારી કરીને બિન-ઘરેલું (કમર્શિયલ) એલપીજી ગેસના સિલિન્ડરોનું એલોકેશન વધારી દીધું છે. હવે રાજ્યો માટે કમર્શિયલ એલપીજીનો કુલ ક્વોટા વધારીને 70% કરી દેવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયથી હોટલ ઉદ્યોગ, નાના કારખાનાઓ અને અન્ય વ્યાપારી એકમોને ઈંધણની અછતનો સામનો કરવો પડશે નહીં.
સંઘર્ષની પૃષ્ઠભૂમિ અને ભારતની સ્થિતિ
ઉલ્લેખનીય છે કે મિડલ ઈસ્ટમાં આ તણાવની શરૂઆત 28 ફેબ્રુઆરી ના રોજ અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા ઈરાન પર કરવામાં આવેલા હુમલા બાદ થઈ હતી. ત્યારથી ઈરાન સતત વળતા હુમલાઓ કરી રહ્યું છે અને ખાડીના પડોશી દેશોમાં રહેલા અમેરિકી બેઝને નિશાન બનાવી રહ્યું છે. ભારત માટે આ વિસ્તાર મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે આપણા લાખો નાગરિકો ત્યાં કામ કરે છે અને આપણી ઉર્જા જરૂરિયાતોનો મોટો હિસ્સો અહીંથી જ સંતોષાય છે.
