ગુજરાતના રાજકારણમાં ઐતિહાસિક વળાંક: રાજ્યસભાની ૪ બેઠકો માટે ચૂંટણીની જાહેરાત, કોંગ્રેસના સુપડા સાફ થવાના સંકેત, આ દિગ્ગજોની ટર્મ થશે પૂરી
ગુજરાતના રાજકીય ક્ષેત્રે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને દૂરોગામી અસરો કરનારા સમાચાર સામે આવ્યા છે. ભારતીય ચૂંટણી પંચ (Election Commission of India) દ્વારા ગુજરાત સહિત દેશના વિવિધ રાજ્યોની ખાલી પડી રહેલી રાજ્યસભાની બેઠકો માટે સત્તાવાર રીતે ચૂંટણીનો કાર્યક્રમ જાહેર કરી દેવામાં આવ્યો છે. આ જાહેરાત બાદ ગુજરાતના રાજકારણમાં ભારે ગરમાવો આવી ગયો છે. ચૂંટણી પંચના નોટિફિકેશન અનુસાર, આગામી જૂન મહિનામાં આ પ્રતિષ્ઠિત ચૂંટણી પ્રક્રિયા હાથ ધરવામાં આવશે. આ ચૂંટણી ગુજરાત કોંગ્રેસ માટે અસ્તિત્વનો મોટો ઝટકો સાબિત થવા જઈ રહી છે, કારણ કે આ ચૂંટણી બાદ ગુજરાતના ઈતિહાસમાં એક એવો વળાંક આવશે જે અગાઉ ક્યારેય જોવા મળ્યો નથી.
ચૂંટણી પંચ દ્વારા જાહેર કરાયેલા સત્તાવાર સમયપત્રક મુજબ, રાજ્યસભાની આ બેઠકો માટે ઉમેદવારી પત્ર ભરવાની છેલ્લી તારીખ ૮ જૂન નક્કી કરવામાં આવી છે. ત્યાર બાદ ૯ જૂના રોજ તમામ ઉમેદવારોના દસ્તાવેજોની ચકાસણી (સ્કરૂટિની) કરવામાં આવશે. જો કોઈ ઉમેદવાર પોતાનું ફોર્મ પરત ખેંચવા માંગતો હોય, તો તેના માટે ૧૧ જૂન સુધીનો સમય આપવામાં આવ્યો છે. આ તમામ પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ ૧૮ જૂનના રોજ સવારે ૯:૦૦ વાગ્યાથી સાંજના ૪:૦૦ વાગ્યા સુધી વિધાનસભા ભવન ખાતે મતદાન યોજાશે. મતદાન પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ તે જ દિવસે એટલે કે ૧૮ જૂનની સાંજે ૫:૦૦ વાગ્યાથી જ મતગણતરી શરૂ કરી દેવામાં આવશે અને ૨૦ જૂન સુધીમાં સમગ્ર ચૂંટણી પ્રક્રિયાને આખરી ઓપ આપી દેવામાં આવશે.
ગુજરાતની ૪ બેઠકો ખાલી: ભાજપ તમામ બેઠકો અંકે કરવા તરફ અગ્રેસર
આ કૂટનીતિક અને રાજકીય જંગમાં ગુજરાતની કુલ ૪ રાજ્યસભા બેઠકો ખાલી થઈ રહી છે. વર્તમાન સમીકરણોની વાત કરીએ તો, આ ૪ બેઠકોમાંથી ૩ બેઠકો શાસક પક્ષ ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) પાસે છે, જ્યારે ૧ બેઠક મુખ્ય વિરોધ પક્ષ કોંગ્રેસના ફાળે છે. જે સાંસદોની મુદત પૂરી થઈ રહી છે તેમાં કોંગ્રેસના દિગ્ગજ નેતા અને પ્રદેશ પ્રમુખ શક્તિસિંહ ગોહિલ સામેલ છે. જ્યારે ભાજપ તરફથી રામ મોકરિયા, નરહરિ અમીન અને રમિલાબેન બારાની ટર્મ પૂરી થઈ રહી છે.
ગુજરાત વિધાનસભાની વર્તમાન સ્થિતિ પર નજર કરીએ તો, ભાજપ પાસે પ્રચંડ બહુમતી છે, જ્યારે કોંગ્રેસનું સંખ્યાબળ ખૂબ જ નહિવત છે. રાજ્યસભાની ચૂંટણીમાં ધારાસભ્યોના મતોના આધારે વિજેતા નક્કી થતો હોવાથી, આ વખતે તમામ ૪ બેઠકો બિનહરીફ અથવા તો જંગી બહુમતીથી ભાજપના ફાળે જાય તે બિલકુલ સ્પષ્ટ દેખાઈ રહ્યું છે. આ સ્થિતિ કોંગ્રેસ માટે અત્યંત ચિંતાજનક છે કારણ કે તેઓ પોતાના એકમાત્ર સાંસદની બેઠક બચાવવા માટે પણ જરૂરી સંખ્યાબળ ધરાવતા નથી.
ગુજરાતના ઇતિહાસમાં પ્રથમવાર: રાજ્યસભામાં કોંગ્રેસનું ‘શૂન્ય’ પ્રતિનિધિત્વ
ગુજરાત કોંગ્રેસ માટે આ ચૂંટણી માત્ર એક બેઠક ગુમાવવાનો મામલો નથી, પરંતુ તે એક શરમજનક અને ઐતિહાસિક પરાજયની ક્ષણ બનવા જઈ રહી છે. ગુજરાતમાંથી રાજ્યસભાની કુલ ૧૧ બેઠકો આવેલી છે. અત્યાર સુધી આ ૧૧ બેઠકોમાંથી ૧૦ બેઠકો ભાજપ પાસે હતી અને માત્ર ૧ બેઠક કોંગ્રેસ પાસે બચી હતી. વિધાનસભામાં વિરોધ પક્ષના પૂર્વ નેતા અને કદાવર નેતા શક્તિસિંહ ગોહિલ આગામી ૨૧ જૂને નિવૃત્ત થઈ રહ્યા છે.
શક્તિસિંહ ગોહિલની નિવૃત્તિ અને આ નવી ચૂંટણીના પરિણામો બાદ, ગુજરાતના ઈતિહાસમાં કદાચ પહેલીવાર એવું બનશે કે દેશના ઉચ્ચ ગૃહ એટલે કે રાજ્યસભામાં ગુજરાતમાંથી કોંગ્રેસનો એક પણ પ્રતિનિધિ હાજર નહીં હોય. સ્થાપના કાળથી લઈને અત્યાર સુધી ગુજરાતમાં કોંગ્રેસ ભલે સત્તાની બહાર રહી હોય, પરંતુ સંસદમાં હંમેશાં તેનું મજબૂત પ્રતિનિધિત્વ રહ્યું છે. પરંતુ આ વખતે કોંગ્રેસનું ખાતું સંપૂર્ણપણે સાફ થઈ જશે અને રાજ્યસભાની તમામ ૧૧ બેઠકો પર ભાજપનો એકહથ્થુ કબજો સ્થાપિત થઈ જશે.
રાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ બેઠકોની ખેંચતાણ: ૨૨ સાંસદો થઈ રહ્યા છે નિવૃત્ત
ચૂંટણી પંચે માત્ર ગુજરાત જ નહીં પરંતુ દેશના અન્ય રાજ્યો માટે પણ રાજ્યસભાની બેઠકોની વિગતો જાહેર કરી છે. આંકડા અનુસાર, આ જ સમયગાળા દરમિયાન કર્ણાટક, આંધ્રપ્રદેશ અને ગુજરાતમાંથી ચાર-ચાર બેઠકો ખાલી થઈ રહી છે. આ ઉપરાંત હિન્દી બેલ્ટના મહત્વના રાજ્યો જેવા કે રાજસ્થાન અને મધ્યપ્રદેશમાંથી ત્રણ-ત્રણ બેઠકો ખાલી થશે. પૂર્વોત્તર અને અન્ય રાજ્યોની વાત કરીએ તો મણિપુર, મેઘાલય, અરૂણાચલ પ્રદેશ અને ઝારખંડમાંથી એક-એક બેઠકની મુદત પૂરી થઈ રહી છે. આ સિવાય તમિલનાડુ, મહારાષ્ટ્ર અને ઝારખંડની કેટલીક બેઠકો પર પેટાચૂંટણીઓ (By-elections) યોજાય તેવી પણ સંભાવના છે.
સમગ્ર દેશમાંથી નિવૃત્ત થઈ રહેલા કુલ ૨૨ સાંસદોમાંથી ૧૧ સાંસદો ભારતીય જનતા પાર્ટીના છે, જ્યારે ૪ સાંસદો કોંગ્રેસ પક્ષના છે. ભાજપ પોતાની સંગઠન શક્તિ અને વિવિધ રાજ્યોમાં પ્રચંડ બહુમતીના જોરે પોતાની બેઠકોની સંખ્યા વધારવા માટે સંપૂર્ણ આશાવાદી છે, જ્યારે વિપક્ષી ગઠબંધન માટે રાજ્યસભામાં પોતાની જૂની પકડ જાળવી રાખવી એ એક મોટો પડકાર બની ગયો છે.
ભાજપમાં ઉમેદવારોની પસંદગીને લઈને મંથન શરૂ
ગુજરાતમાં તમામ ૪ બેઠકો પર ભાજપની જીત નિશ્ચિત હોવાથી, હવે ગાંધીનગરથી લઈને દિલ્હી સુધીના ભાજપના હાઈકમાન્ડમાં ઉમેદવારોના નામોને લઈને આંતરિક મંથન અને અટકળોનો દોર શરૂ થઈ ગયો છે. શું ભાજપ તેના જૂના સાંસદો જેવા કે રામ મોકરિયા, નરહરિ અમીન કે રમિલાબેન બારાને ફરીથી તક આપશે, કે પછી લોકસભા ચૂંટણીના સમીકરણો અને જ્ઞાતિગત સમીકરણોને ધ્યાનમાં રાખીને તદ્દન નવા ચેહરાઓને દિલ્હી મોકલશે, તેના પર સૌની નજર મંડાયેલી છે.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પક્ષ આ વખતે કેટલાક સિનિયર નેતાઓ કે જેમણે સંગઠનમાં મોટું પ્રદાન આપ્યું છે અથવા તો સામાજિક સંતુલન જાળવવામાં મદદરૂપ થઈ શકે તેવા નામો પર ગંભીરતાથી વિચારણા કરી રહ્યું છે. બીજી તરફ કોંગ્રેસ છાવણીમાં આ ચૂંટણીને લઈને ભારે નિરાશાનો માહોલ છે, કારણ કે સંખ્યાબળના અભાવે તેઓ માત્ર મૂકપ્રેક્ષક બનીને આખી પ્રક્રિયા જોવાની ફરજ પડશે. આગામી દિવસોમાં ગુજરાતના આ રાજકીય ચિત્ર પરથી પડદો હટી જશે, પરંતુ એટલું ચોક્કસ છે કે જૂન મહિનો ગુજરાતના સંસદીય ઈતિહાસમાં એક નવો અધ્યાય લખશે.
