વૈશ્વિક અસ્થિરતા છતાં વ્યાજદરમાં વધારો નહીં કરે RBI; ૫.૨૫ ટકા પર યથાવત રહી શકે છે રેપો રેટ
વૈશ્વિક સ્તરે વધી રહેલી ભૌગોલિક-રાજકીય અસ્થિરતા અને આર્થિક પડકારો વચ્ચે ભારતીય અર્થતંત્ર પર તેની અસરો વર્તાવા લાગી છે. આ નાજુક આર્થિક પરિસ્થિતિમાં ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ની આગામી નાણાકીય નીતિ સમિતિ (MPC) ની બેઠક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થવાની છે.
મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં ચાલી રહેલા સૈન્ય સંઘર્ષ અને વૈશ્વિક સ્તરે સતત વધી રહેલા અનિશ્ચિત વાતાવરણની સીધી અસર હવે દુનિયાભરની અર્થવ્યવસ્થાઓ પર સ્પષ્ટપણે જોવા મળી રહી છે. આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ઊર્જા (ઇંધણ) ના ભાવોમાં સતત થઈ રહેલો વધારો, વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં સર્જાયેલા ગંભીર પડકારો અને યુએસ ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયાની નબળાઈ જેવા પરિબળો હાલમાં ભારત માટે મોટા ચિંતનના વિષય બન્યા છે. આ તમામ પ્રતિકૂળ સંજોગો હોવા છતાં, દેશના અગ્રણી અર્થશાસ્ત્રીઓ અને બજારના નિષ્ણાતોનું મજબૂતપણે માનવું છે કે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) આ અઠવાડિયે યોજાનારી બેઠકમાં તેના મુખ્ય નીતિગત દર એટલે કે રેપો રેટ (Repo Rate) માં કોઈ ફેરફાર નહીં કરે. આ વ્યાજદર ૫.૨૫ ટકાના સ્તરે યથાવત રાખીને કેન્દ્રીય બેંક બજારને સ્થિરતા આપવાનો પ્રયાસ કરશે.
૩ જૂનથી શરૂ થશે મંથન, ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રા કરશે નીતિની જાહેરાત
ભારતીય રિઝર્વ બેંકની છ સભ્યોની બનેલી શક્તિશાળી નાણાકીય નીતિ સમિતિ (MPC) ની ત્રણ દિવસીય મહત્વપૂર્ણ બેઠક ૩ જૂનથી શરૂ થઈને ૫ જૂન, ૨૦૨૬ સુધી ચાલશે. આ ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક પૂર્ણ થયા બાદ, ૫ જૂનના રોજ આરબીઆઈના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રા સમિતિના નીતિગત નિર્ણયો અને ભવિષ્યના આર્થિક રોડમેપની સત્તાવાર જાહેરાત કરશે. વર્તમાન વૈશ્વિક અસ્થિરતાને જોતાં, કેન્દ્રીય બેંક કોઈપણ આક્રમક નિર્ણય લેવાને બદલે ‘રાહ જુઓ અને જુઓ’ (Wait and Watch) ની સાવચેતીભરી નીતિ અપનાવે તેવી પ્રબળ સંભાવના છે.
આગામી ત્રિમાસિક ગાળા માટે ફુગાવા અને GDP વૃદ્ધિ દરના અંદાજોનું માળખું
વિવિધ રેટિંગ એજન્સીઓ અને અર્થશાસ્ત્રીઓ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલા નાણાકીય અંદાજોની તુલનાત્મક માહિતી નીચે આપેલા કોષ્ટકમાં દર્શાવવામાં આવી છે:
| આર્થિક માપદંડ (Economic Indicators) | અંદાજિત સમયગાળો (Estimated Period) | અર્થશાસ્ત્રીઓ અને સંસ્થાઓના અંદાજ (Forecasts) |
| રેપો રેટ (Repo Rate) | જૂન ૨૦૨૬ નીતિ બેઠક | ૫.૨૫% ના સ્તરે યથાવત રહેવાની શક્યતા. |
| CPI આધારિત ફુગાવો (Inflation) | ચાલુ ત્રિમાસિક ગાળો | ૪.૦% થી ૪.૧% ની વચ્ચે રહેવાની આશા. |
| લાંબા ગાળાનો ફુગાવો | આગામી ત્રણ ત્રિમાસિક ગાળા | વૈશ્વિક ઇંધણના દબાણને કારણે ૫.૦% થી ઉપર જઈ શકે. |
| વાસ્તવિક GDP વૃદ્ધિ દર | નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬ (Q4) | ૭.૨% રહેવાનો સત્તાવાર અંદાજ. |
| વાર્ષિક GDP ગ્રોથ રેટ | સમગ્ર નાણાકીય વર્ષ માટે | અગાઉના ૭.૫% ની સામે ઘટીને ૬.૫% સુધી જવાની આશંકા. |
ફુગાવાના અંદાજમાં વધારો અને GDP દરમાં ઘટાડો શક્ય
આગામી નાણાકીય સમીક્ષામાં આરબીઆઈ માટે સૌથી મોટો પડકાર મોંઘવારીને નિયંત્રણમાં રાખવાનો રહેશે. બેંક ઓફ બરોડાના મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી મદન સબનવીસના મતે, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઊર્જાની વધતી કિંમતો અને ડોલર સામે રૂપિયાના અવમૂલ્યનને કારણે આરબીઆઈ તેના ફુગાવાના અંદાજને વધારીને આશરે ૫ ટકા સુધી લાવી શકે છે. બીજી તરફ, ઉત્પાદન ખર્ચ વધવાને કારણે આર્થિક વિકાસ પર દબાણ વધી રહ્યું છે, જેના લીધે આરબીઆઈ જીડીપી (GDP) વૃદ્ધિના અંદાજને ૬.૯ ટકાથી ઘટાડીને આશરે ૬.૫ ટકા સુધી મર્યાદિત કરી શકે છે.
અત્રે નોંધનીય છે કે આ પૂર્વે એપ્રિલ મહિનામાં યોજાયેલી બેઠકમાં પણ આરબીઆઈએ વ્યાજદરમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો ન હતો. તે સમયે પણ પશ્ચિમ એશિયા (વેસ્ટ એશિયા) ના રાજકીય તણાવની ઊર્જા પુરવઠા પર થનારી અસરોની સમીક્ષા કરવામાં આવી રહી હતી. સ્ટેટ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (SBI) ના આર્થિક સંશોધન વિભાગના તાજેતરના અહેવાલમાં પણ જણાવવામાં આવ્યું છે કે, હાલની અસ્થિર વૈશ્વિક પરિસ્થિતિને જોતાં જૂનની બેઠકમાં યથાસ્થિતિ (Status Quo) જાળવવામાં આવે તે જ દેશના હિતમાં છે.
પુરવઠા જન્ય મોંઘવારી સામે સાવચેત વલણ
ક્રિસિલ (CRISIL) ની મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી દીપ્તિ દેશપાંડેએ આ મુદ્દે પ્રકાશ પાડતા જણાવ્યું હતું કે, હાલ દેશમાં જે ફુગાવાનું દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે તે આંતરિક માંગને કારણે નથી, પરંતુ મુખ્યત્વે પુરવઠા સંબંધિત (Supply-side) બાહ્ય કારણોને લીધે છે. જેમાં કાચા માલની કિંમતોમાં વધારો અને વૈશ્વિક નૂર (Freight) દરોમાં વધારો મુખ્ય છે. તેથી, આરબીઆઈ હાલ પૂરતું તટસ્થ નીતિગત વલણ જાળવી રાખશે. ઉપરાંત, કેન્દ્રીય બેંકે તેના વાર્ષિક અહેવાલમાં પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે ટૂંક સમયમાં જ જીડીપી અને ફુગાવાના સચોટ અનુમાન માટે ઉપયોગમાં લેવાતી પોતાની જૂની પદ્ધતિઓની સમીક્ષા કરીને તેમાં આધુનિક સુધારા કરશે.
આ તમામ આર્થિક ખેંચતાણ વચ્ચે દેશના સામાન્ય મધ્યમવર્ગીય નાગરિકો, હોમ લોન અને કાર લોન ધરાવતા ગ્રાહકો તેમજ ઉદ્યોગજગત માટે સૌથી મોટા આશ્વાસનની વાત એ છે કે વ્યાજદરોમાં તાત્કાલિક કોઈ વધારો થવાના સંકેતો નથી. વ્યાજદરો સ્થિર રહેવાને કારણે સામાન્ય જનતા પર માસિક EMI નો નવો નાણાકીય બોજ નહીં આવે, જે વર્તમાન મોંઘવારીના સમયમાં એક મોટી રાહત સમાન છે.
