દવાની પટ્ટી પર લાલ-વાદળી લાઇનનો અર્થ શું થાય છે? ખરીદતા પહેલા ચોક્કસ જાણી લો
ભારતમાં મળતી દવાઓના પેકેટ (પટ્ટી) પર લાલ અને વાદળી રંગની એક લાઇન હોય છે. શું તમે જાણો છો કે તે લાઇનનો અર્થ શું થાય છે? આ વખતે દવા ખરીદવા જાઓ તે પહેલાં આ ચોક્કસ જાણી લેજો.
શું તમે ક્યારેય નોંધ્યું છે કે દવાઓના પેકેટ પર લાલ અને વાદળી રંગની લાઇન બનેલી હોય છે? શું આ માત્ર દવાની પટ્ટી પરની ડિઝાઇન છે કે તેનો કોઈ ખાસ અર્થ પણ છે? મોટાભાગના લોકો જાણતા નથી કે દવા પર બનેલી લાલ અને વાદળી લાઇનોનો આખરે અર્થ શું છે. જોકે દરેક દવાના પેકેટ પર આ નિશાનો હોતા નથી. તેથી જાણી લો કે દવાની પટ્ટી પર લાલ અને વાદળી પટ્ટી કેમ લગાવવામાં આવે છે.
દવાની પટ્ટી પર લાલ લાઇનનો અર્થ શું?
જો દવાની પટ્ટી પર લાલ રંગની સીધી લાઇન બનેલી હોય, તો તેનો અર્થ એ છે કે આ દવા તમને માત્ર ડોક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન (ચિઠ્ઠી) પર જ આપી શકાય છે. સરળ ભાષામાં કહીએ તો, આ દવા ખરીદનાર અને વેચનાર બંને માટે એક ચેતવણી છે કે તમે ડોક્ટરની સલાહ વિના આ દવાઓનું સેવન ન કરો. મેડિકલ સ્ટોર પરથી જાતે ખરીદીને આ દવાઓ ન ખાવી જોઈએ. દવા પર બનેલી લાલ લાઇન ફાર્માસિસ્ટને પણ યાદ અપાવે છે કે તેઓ ડોક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વિના આ દવા વેચી શકતા નથી.
કઈ દવાઓ પર લાલ રંગની લાઇન હોય છે?
મોટાભાગની એન્ટિબાયોટિક દવાઓ, દર્દશામક (પેઇનકિલર્સ), માનસિક રોગો સાથે જોડાયેલી દવાઓ અને હોર્મોન્સ સંબંધિત દવાઓના પેકેટ પર લાલ રંગની લાઇન હોય છે. ડોક્ટરની સલાહ વિના આ દવાઓ લેવી સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક હોઈ શકે છે. જો ખોટી રીતે એન્ટિબાયોટિક દવાઓ લેવામાં આવે, તો શરીરમાં રહેલા બેક્ટેરિયા સંપૂર્ણપણે ખતમ થતા નથી. આવી સ્થિતિમાં બાકી રહેલા બેક્ટેરિયા ધીમે ધીમે દવા સામે પ્રતિરોધક બની જાય છે. તેને ‘એન્ટિમાઇક્રોબાયલ રેઝિસ્ટન્સ’ (Antimicrobial Resistance) કહેવામાં આવે છે. જેના કારણે દવા ફરીથી અસર કરતી નથી. સમય જતાં આ સુપરબગ્સ બની શકે છે જેના પર એન્ટિબાયોટિક દવાઓ પણ અસર કરતી નથી. આનાથી ચેપ લાગવા પર દર્દીની સારવાર કરવી મુશ્કેલ બની જાય છે.
વિવિધ રંગની લાઇનનો અર્થ સમજો:
- વાદળી લાઇનનો અર્થ: શેડ્યૂલ G દવાઓ, જેના માટે મેડિકલ સુપરવિઝન અથવા લાંબા સમય સુધી મોનિટરિંગની જરૂર હોય છે.
- લાલ લાઇનનો અર્થ: માત્ર પ્રિસ્ક્રિપ્શન પર મળતી દવાઓ (શેડ્યૂલ H/H1), જેમ કે એન્ટિબાયોટિક્સ.
- લીલી લાઇનનો અર્થ: ઓવર-ધ-કાઉન્ટર (OTC) દવાઓ, જે સામાન્ય ઉપયોગ માટે સુરક્ષિત છે.
- કાળી લાઇનનો અર્થ: ગંભીર સાઇડ ઇફેક્ટ્સ માટે ઉચ્ચ જોખમ ધરાવતી ચેતવણી.
