વધારે વર્કઆઉટથી શું હૃદય નબળું પડે છે? ચીની બોડીબિલ્ડર વાંગ કુનના નિધનથી ઉઠ્યા ગંભીર સવાલો
ચીનના અત્યંત લોકપ્રિય અને ફિટનેસ આઈકોન માનવામાં આવતા 30 વર્ષીય બોડીબિલ્ડર વાંગ કુનનું નિધન થયું છે. પ્રારંભિક તપાસમાં મૃત્યુનું કારણ હૃદય સંબંધિત બિમારી હોવાનું બહાર આવ્યું છે. વાંગ કુન માત્ર એક એથ્લેટ નહોતા, પરંતુ લાખો લોકો માટે પ્રેરણા હતા. તેમની ફિટનેસ જોઈને કોઈ કહી ન શકે કે તેમને હૃદયની સમસ્યા હોઈ શકે છે.
કોણ હતા વાંગ કુન?
વાંગ કુન ચીનના પ્રતિષ્ઠિત બોડીબિલ્ડિંગ ચેમ્પિયન હતા. તેઓ તેમની તંદુરસ્ત આદતો માટે જાણીતા હતા. તેઓ દારૂ, સિગારેટ અને અનહેલ્ધી ખોરાકથી જોજનો દૂર રહેતા હતા. તેમનો આખો દિવસ જીમ અને ડાયટ પ્લાનિંગમાં જતો હતો. તેમ છતાં, 30 વર્ષની નાની ઉંમરે હાર્ટ ફેલ્યોર થવું એ તબીબી જગત માટે ચિંતાનો વિષય બન્યો છે.
શું વધુ પડતું વર્કઆઉટ જોખમી છે?
નિષ્ણાતોના મતે, વ્યાયામ શરીર માટે જરૂરી છે, પરંતુ તેની પણ એક મર્યાદા હોય છે. જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ પોતાની ક્ષમતા કરતા વધારે શારીરિક શ્રમ કરે છે, ત્યારે તેને ‘ઓવરટ્રેનિંગ સિન્ડ્રોમ’ થઈ શકે છે.
- એથલીટ હાર્ટ સિન્ડ્રોમ: લાંબા સમય સુધી અત્યંત ભારે વર્કઆઉટ કરવાથી હૃદયના સ્નાયુઓ જાડા થઈ જાય છે અને હૃદયનું કદ વધી શકે છે. આ સ્થિતિ હૃદયના ધબકારાને અનિયમિત (Arrhythmia) બનાવી શકે છે.
- હાર્ટ એટેક વિરુદ્ધ કાર્ડિયાક અરેસ્ટ: જીમમાં જોવા મળતા મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, અતિશય દબાણને કારણે હૃદયમાં રક્ત પરિભ્રમણ અટકી જાય છે અથવા હૃદયના ધબકારા અચાનક બંધ થઈ જાય છે.
બોડીબિલ્ડિંગમાં છુપાયેલા જોખમો
માત્ર વર્કઆઉટ જ નહીં, પરંતુ બોડીબિલ્ડિંગના ક્ષેત્રમાં વપરાતી કેટલીક અન્ય વસ્તુઓ પણ જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે:
- સ્ટીરોઈડ્સ અને સપ્લીમેન્ટ્સ: સ્નાયુઓ ઝડપથી બનાવવા માટે લેવામાં આવતા સ્ટીરોઈડ્સ બ્લડ પ્રેશર વધારે છે અને હૃદયની ધમનીઓને સખત બનાવી દે છે.
- અત્યંત પ્રોટીન ડાયટ: કિડની અને હૃદય પર દબાણ વધારી શકે છે.
- શરીરમાં પાણીની અછત: સ્પર્ધા જીતવા માટે બોડીબિલ્ડરો વારંવાર શરીરમાંથી પાણી ઓછું (Dehydration) કરે છે જેથી સ્નાયુઓ સ્પષ્ટ દેખાય. આ પ્રક્રિયા હૃદયના ધબકારા રોકી શકે છે.
તમારે શું સાવચેતી રાખવી જોઈએ?
- સીમા ઓળખો: તમારા શરીરના સંકેતોને સમજો. જો વર્કઆઉટ દરમિયાન છાતીમાં દુખાવો અથવા વધુ પડતો હાંફ ચઢે તો તરત જ અટકી જાઓ.
- નિયમિત ચેકઅપ: જો તમે ભારે કસરત કરો છો, તો વર્ષમાં એકવાર ECG અને ઇકો ટેસ્ટ કરાવો.
- વિશ્રામ જરૂરી છે: સ્નાયુઓ જીમમાં નહીં, પણ આરામ કરતી વખતે બને છે. પૂરતી ઊંઘ અને રિકવરી સમય આપવો અનિવાર્ય છે.
વાંગ કુનનું મૃત્યુ એ સાબિતી છે કે માત્ર ‘બહારથી ફિટ દેખાવું’ એ સંપૂર્ણ સ્વાસ્થ્યની નિશાની નથી. ફિટનેસનો અર્થ સંતુલન હોવો જોઈએ, અતિરેક નહીં.
