રશિયામાં 10 લાખ ભારતીયોને જોબ: કયા સેક્ટરમાં છે સૌથી વધુ માંગ?
વિદેશમાં નોકરીની શોધ કરી રહેલા ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ માટે એક અત્યંત રોમાંચક સમાચાર સામે આવ્યા છે. મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, રશિયા આવનારા સમયમાં 10 લાખ ભારતીય પ્રોફેશનલ્સને રોજગાર આપવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે. આ એક મોટું પગલું છે જે ભારત અને રશિયા વચ્ચેના દ્વિપક્ષીય સંબંધોને નવો આયામ આપશે, સાથે જ ભારતીય કાર્યબળ માટે વૈશ્વિક મંચ પર મોટી તકો ઊભી કરશે.
ભારત-રશિયા શ્રમ ગતિશીલતા (Labour Mobility) કરારની તૈયારી
આ વ્યાપક ભરતી યોજનાને સાકાર કરવા માટે ભારત અને રશિયા ટૂંક સમયમાં શ્રમ ગતિશીલતા કરાર (Labour Mobility MoU) પર હસ્તાક્ષર કરી શકે છે. રિપોર્ટ્સ મુજબ, આ કરારનો મુસદ્દો લગભગ તૈયાર કરી લેવામાં આવ્યો છે. આ સમજૂતી રશિયામાં ભારતીય કામદારોની સંખ્યાને કાયદેસર અને વ્યવસ્થિત રીતે વધારવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
એવો અંદાજ છે કે આ મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી ડિસેમ્બર 2025માં દિલ્હીમાં યોજાનારી વાર્ષિક શિખર સંમેલન દરમિયાન બંને દેશોના ટોચના નેતૃત્વની હાજરીમાં થઈ શકે છે. આ કરારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય આવનારા વર્ષોમાં રશિયામાં ભારતીય નાગરિકોની સંખ્યામાં ઝડપથી વધારો કરવાનો છે.
રશિયાની ઘટતી વસ્તી અને ભારતીય પ્રોફેશનલ્સની માંગ
રશિયાની ઘટતી વસ્તી અને ભારતીય પ્રોફેશનલ્સની માંગરશિયામાં ભારતીય પ્રોફેશનલ્સની આટલી મોટી માંગ પાછળનું એક મુખ્ય કારણ દેશની ઘટી રહેલી વસ્તી અને તેના પરિણામે સર્જાયેલી કાર્યબળની અછત છે. રશિયા મોટી સંખ્યામાં કુશળ ભારતીય કામદારોને તેના દેશમાં આકર્ષવા માટે ઉત્સુક છે જેથી દેશના વિવિધ વિકાસ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રોની જરૂરિયાતો પૂરી કરી શકાય. રશિયા ઈચ્છે છે કે મોટી સંખ્યામાં ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ અને કુશળ કામદારો તેના વિવિધ આર્થિક ક્ષેત્રોમાં આવીને પોતાની નિપુણતાનું યોગદાન આપે.
કયા-કયા સેક્ટરમાં નોકરીઓ મળશે?
રિપોર્ટ્સ અનુસાર, રશિયા વિવિધ આર્થિક અને તકનીકી ક્ષેત્રોમાં ભારતીય પ્રોફેશનલ્સને મોટા પાયે નોકરીઓ આપશે. હાલમાં પણ કેટલાક સેક્ટરમાં ભારતીયોને સરળતાથી જોબ મળી રહી છે, પરંતુ ભવિષ્યમાં માંગ વધુ વધવાની છે:
1. કન્સ્ટ્રક્શન (બાંધકામ) સેક્ટર
-
વર્તમાન સ્થિતિ: આ તે પ્રાથમિક ક્ષેત્રો પૈકીનું એક છે જ્યાં ભારતીય કામદારોને રશિયામાં સરળતાથી રોજગાર મળી રહ્યો છે.
-
ભવિષ્યની માંગ: માળખાગત વિકાસ અને શહેરીકરણની વધતી જરૂરિયાતોને પૂરી કરવા માટે આ ક્ષેત્રમાં મોટી સંખ્યામાં કુશળ અને અકુશળ બંને પ્રકારના કામદારોની જરૂર પડશે.
2. ટેક્સટાઇલ (વસ્ત્ર) સેક્ટર
-
વર્તમાન સ્થિતિ: કન્સ્ટ્રક્શનની જેમ જ, ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગમાં પણ ભારતીય કામદારોની હાજરી જોવા મળી રહી છે.
-
ભવિષ્યની માંગ: ઉત્પાદન ક્ષમતા વધારવા અને વૈશ્વિક માંગને પૂરી કરવા માટે ટેક્સટાઇલ ઉત્પાદન સાથે સંકળાયેલી વિશેષજ્ઞતા ધરાવતા ભારતીય પ્રોફેશનલ્સની ભરતી કરવામાં આવશે.
3. મેન્યુફેક્ચરિંગ (ઉત્પાદન) ક્ષેત્ર
-
માગ: રશિયાના મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રને મોટી સંખ્યામાં અનુભવી અને તકનીકી રીતે પ્રશિક્ષિત પ્રોફેશનલ્સની તાત્કાલિક જરૂર છે.
-
મુખ્ય પેટા-સેક્ટર: મશીનરી અને ઇલેક્ટ્રોનિક્સ જેવા મહત્વપૂર્ણ પેટા-સેક્ટરોમાં કામદારોની ખાસ કરીને જરૂર છે, જેના માટે ભારતીય કાર્યબળ એક મજબૂત વિકલ્પ છે.
4. એન્જિનિયરિંગ અને ટેક સેક્ટર (તકનીકી ક્ષેત્ર)
-
માગ: આ ક્ષેત્ર ખાસ કરીને કૌશલ્ય-આધારિત પ્રોફેશનલ્સની માંગ કરી રહ્યું છે. રશિયાને હાઇ-ટેક ઇન્ડસ્ટ્રી અને જટિલ એન્જિનિયરિંગ પ્રોજેક્ટ્સને સંભાળવા માટે ઉચ્ચ-કુશળ કર્મચારીઓની જરૂર છે.
-
અપેક્ષિત પ્રોફેશનલ્સ: સોફ્ટવેર ડેવલપર્સ, ડેટા સાયન્ટિસ્ટ, એરોનોટિકલ ડિઝાઇનર્સ, અને અન્ય તકનીકી નિષ્ણાતો.
વર્તમાનમાં રશિયામાં ભારતીય સમુદાયની સ્થિતિ
વર્તમાનમાં રશિયામાં ભારતીય સમુદાયની સ્થિતિએક વ્યાપક શ્રમ ગતિશીલતા કરાર પહેલાં પણ, રશિયામાં એક નાનો પણ સક્રિય ભારતીય સમુદાય હાજર છે. ભારતીય દૂતાવાસ અનુસાર, વર્તમાન સ્થિતિ નીચે મુજબ છે:
| વિગત | અંદાજિત સંખ્યા | મુખ્ય કાર્ય ક્ષેત્ર |
| ભારતીય સમુદાયની કુલ સંખ્યા | લગભગ 14,000 | વિવિધ |
| ભારતીય વેપારીઓ | લગભગ 500 | મોસ્કોમાં 200થી વધુ |
| ભારતીય સૈન્યકર્મી (રશિયન સેનામાં) | લગભગ 44 | સૈન્ય સેવા |
| ભારતીય મૂળના અફઘાન નાગરિકો | લગભગ 1,500 | – |
ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષણ
વર્તમાનમાં, રશિયાના મેડિકલ અને ટેકનિકલ સંસ્થાઓમાં લગભગ 4,500 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ નોંધાયેલા છે.
-
મેડિકલ વિદ્યાર્થીઓ: લગભગ 90% વિદ્યાર્થીઓ (લગભગ 20 યુનિવર્સિટી/સંસ્થાઓમાં) દેશભરમાં મેડિકલનો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે.
-
અન્ય ક્ષેત્રો: બાકીના વિદ્યાર્થીઓ એન્જિનિયરિંગ, એરોનોટિકલ ડિઝાઇનિંગ, કમ્પ્યુટર સાયન્સ, ટ્રાન્સપોર્ટ ટેકનોલોજી, મેનેજમેન્ટ, એગ્રીકલ્ચર અને બિઝનેસ/ફાઇનાન્શિયલ મેનેજમેન્ટ જેવા ક્ષેત્રોનો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે.
આગળનો માર્ગ
રશિયા દ્વારા 10 લાખ ભારતીય પ્રોફેશનલ્સને નોકરી આપવાની આ પહેલ બંને દેશો માટે એક “વિન-વિન” પરિસ્થિતિ છે. તે રશિયાને તેના આર્થિક એન્જિનને મજબૂત કરવા માટે જરૂરી કાર્યબળ પ્રદાન કરશે, અને સાથે જ ભારતીય પ્રોફેશનલ્સને આંતરરાષ્ટ્રીય અનુભવ અને બહેતર કારકિર્દીની તકો પૂરી પાડશે.
જેમ જેમ ભારત અને રશિયા વચ્ચે શ્રમ ગતિશીલતા કરાર પર સત્તાવાર હસ્તાક્ષર થશે, તેમ તેમ વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ભરતી પ્રક્રિયાઓ અને આવશ્યકતાઓ વિશે વધુ સ્પષ્ટતા આવવાની અપેક્ષા છે. ભારતીય પ્રોફેશનલ્સ માટે આ સુવર્ણ તક છે કે તેઓ પોતાની નિપુણતાને ઉન્નત કરે અને આ વૈશ્વિક અવસર માટે પોતાને તૈયાર રાખે.
