આજે વિઘ્નરાજ સંકષ્ટી ચતુર્થી પર પૂજા દરમિયાન શું કરવું અને શું ન કરવું? ખાસ જાણો વ્રતના નિયમો
હિન્દુ ધર્મમાં ભગવાન ગણેશજીની પૂજા-અર્ચનાનું વિશેષ મહત્વ છે. કોઈપણ શુભ કે માંગલિક કાર્યની શરૂઆત પ્રથમ પૂજ્ય ગણપતિ બાપ્પાના સ્મરણથી જ થાય છે. આસો માસના કૃષ્ણ પક્ષની ચતુર્થી તિથિને ‘વિઘ્નરાજ સંકષ્ટી ચતુર્થી’ (Vighnaraj Sankashti Chaturthi) તરીકે ઉજવવામાં આવે છે.
પંચાંગ અનુસાર, આ વર્ષે આ પાવન વ્રત આજે એટલે કે 29 સપ્ટેમ્બર 2026, મંગળવારે રાખવામાં આવી રહ્યું છે. મંગળવારના દિવસે ચતુર્થી આવતી હોવાથી તેને ‘અંગારકી સંકષ્ટી ચતુર્થી’ (Angarki Sankashti Chaturthi) નો પણ વિશેષ સંયોગ માનવામાં આવે છે.
આ દિવસે ભગવાન ગણેશના ‘વિઘ્નરાજ’ સ્વરૂપની વિધિ-વિધાનથી પૂજા કરવામાં આવે છે. પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, વિઘ્નરાજ ભગવાન ગણેશના અષ્ટવિનાયક સ્વરૂપોમાંથી એક છે. આજના દિવસે વ્રત રાખીને ગણપતિ બાપ્પાની ઉપાસના કરવાથી જીવનના તમામ કષ્ટ, બાધાઓ અને વિઘ્નો સમાપ્ત થઈ જાય છે. શાસ્ત્રોમાં આ વ્રત સાથે જોડાયેલા કેટલાક ખાસ નિયમો બતાવવામાં આવ્યા છે, જેનું પાલન કરવું ખૂબ જ જરૂરી માનવામાં આવે છે. ચાલો જાણીએ કે આજે પૂજા દરમિયાન તમારે શું કરવું જોઈએ અને કઈ ભૂલોથી બચવું જોઈએ.
વિઘ્નરાજ સંકષ્ટી ચતુર્થી પર શું કરવું (પૂજાના જરૂરી નિયમો)
સંકલ્પ અને પવિત્રતા: સવારે સ્નાન કર્યા પછી સ્વચ્છ અને સાત્વિક વસ્ત્રો ધારણ કરો. ઘરના મંદિરની સારી રીતે સાફ-સફાઈ કરો અને આખી જગ્યા પર ગંગાજળનો છંટકાવ કરો. ભગવાન વિઘ્નરાજની પ્રતિમા સ્થાપિત કરી વ્રત અને પૂજનનો સચોટ સંકલ્પ લો.
દૂરવા (ધરો) જરૂર અર્પણ કરો: ભગવાન ગણેશને દૂરવા અત્યંત પ્રિય છે. આજની પૂજામાં ગણપતિ બાપ્પાને ઓછામાં ઓછી એક જોડી અથવા 21 દૂરવા જરૂર અર્પણ કરો. આનાથી બાપ્પાની વિશેષ કૃપા પ્રાપ્ત થાય છે.
મૂળ મંત્રનો જાપ: પૂજા સમયે મનને શાંત રાખો અને “ઓમ્ ગં ગણપતયે નમઃ” મંત્રનો નિરંતર જાપ કરતા રહો. ધ્યાન પૂરી રીતે ભગવાનના ચરણોમાં હોવું જોઈએ.
પાઠ અને સ્તુતિ: પૂજન દરમિયાન ગણેશ ચાલીસા, ગણપતિ અથર્વશીર્ષ અથવા ગણપતિ સ્તુતિનો પાઠ કરો. આનાથી ઘરમાં સકારાત્મક ઊર્જાનો સંચાર થાય છે અને માનસિક શાંતિ મળે છે.
સાત્વિક ફલાહાર: સંકષ્ટી ચતુર્થીનું વ્રત નિર્જળા અથવા ફલાહારી રાખવામાં આવે છે. વ્રત દરમિયાન દૂધ, તાજા ફળ, સિંધવ મીઠું અને સાત્વિક વસ્તુઓનું જ સેવન કરો.
ભૂલથી પણ ન કરો આ ભૂલો (શું ન કરવું)
ભૂલથી પણ ન કરો આ ભૂલો (શું ન કરવું)તુલસી અને કેતકી વર્જિત: ભગવાન ગણેશની પૂજામાં ભૂલથી પણ તુલસીપત્ર અને કેતકીનું ફૂલ ન ચડાવો. ગણેશ પૂજનમાં તુલસી અર્પણ કરવી પૂરી રીતે વર્જિત માનવામાં આવી છે. આ સિવાય વાસી કે કરમાયેલા ફૂલ પણ અર્પણ ન કરો.
ચંદ્ર દર્શન વગર વ્રત ન ખોલો: સંકષ્ટી ચતુર્થીના વ્રતનું પારણાં (વ્રત છોડવું) માત્ર રાત્રે ચંદ્રમાના દર્શન અને તેમને અર્ધ્ય આપ્યા પછી જ કરવામાં આવે છે. તેથી ચંદ્રોદય પહેલાં ભોજન ગ્રહણ ન કરો.
કાળા કપડાં ન પહેરો: આજે પૂજા-અર્ચના દરમિયાન કાળા રંગના વસ્ત્રો પહેરવાથી બચો. આ દિવસે લાલ, પીળા કે નારંગી રંગના કપડાં પહેરવા ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે.
ક્લેશ અને વિવાદથી દૂરી: આજના દિવસે ઘરમાં ક્લેશ ન કરો, ખાસ કરીને નાના ભાઈ-બહેનો કે પરિવારના સભ્યો સાથે ઝઘડાથી બચો. મનમાં કોઈના પ્રત્યે કડવાશ કે ખરાબ વિચારો ન લાવો.
તામસિક ભોજનથી પરહેજ: વ્રત રાખનાર સાધકે અને તેમના પરિવારે આજે માસ, મિદરા, ડુંગળી અને લસણ જેવા તામસિક ભોજનથી દૂર રહેવું જોઈએ.
અસહાયોનું અપમાન ન કરો: કોઈ પણ જરૂરિયાતમંદ, વૃદ્ધ કે લાચાર વ્યક્તિનું અનાદર ન કરો. એવું કરવાથી વ્રતનું શુભ ફળ નષ્ટ થઈ જાય છે.
વિઘ્નરાજ સંકષ્ટી ચતુર્થી 2026: તિથિ અને શુભ મુહૂર્ત
વ્રતની તિથિ: 29 સપ્ટેમ્બર 2026, મંગળવાર
ચતુર્થી તિથિ પ્રારંભ: 29 સપ્ટેમ્બર 2026, સાંજે 5:09 વાગ્યે
ચતુર્થી તિથિ સમાપ્ત: 30 સપ્ટેમ્બર 2026, બપોરે 2:55 વાગ્યે
આજે ચંદ્રોદયનો સમય (Moonrise Time): રાત્રે 7:31 વાગ્યે
(નોંધ: સ્થાનિક પંચાંગ અને ભૌગોલિક સ્થિતિ અનુસાર અલગ-અલગ શહેરોમાં ચંદ્રોદયના સમયમાં થોડી મિનિટોનો તફાવત હોઈ શકે છે.)
