પરંપરાગત અનાજથી આધુનિક વ્યવસાય સુધીની પ્રેરક સફર
પાટણ જિલ્લાના શંખારી ગામમાં કાર્યરત ‘સંસ્કૃતિ’ સ્વ-સહાય જૂથે આજે મહિલા સશક્તિકરણનું જીવંત ઉદાહરણ રજૂ કર્યું છે. ઘરગથ્થુ જવાબદારીઓમાં સીમિત રહેલી બહેનો આજે સંગઠિત મહેનત દ્વારા સ્વતંત્ર વ્યવસાય ઉભો કરી રહી છે. વર્ષ 2016થી દવે નિશાના માર્ગદર્શન હેઠળ આ જૂથ સતત આગળ વધી રહ્યું છે. માત્ર છ મહિલાઓએ પોતાની કાબેલિયતથી ગ્રામ્ય અર્થતંત્રમાં મજબૂત પગપેસારો કર્યો છે.
પરંપરાગત અનાજને આધુનિક સ્વરૂપ
શંખારી ગામની બહેનો પરંપરાગત અનાજ અને મિલેટ્સમાંથી આરોગ્યલક્ષી ખાદ્ય વસ્તુઓ તૈયાર કરે છે. રાગી, બાજરી, જુવાર, મકાઈ, મગ અને મઠ જેવા અનાજમાંથી બનાવાતા ખાખરા અને બિસ્કિટ્સ આજે લોકોમાં પસંદગી બની ગયા છે. સ્વાદ સાથે પોષણ જાળવવામાં વિશેષ કાળજી લેવામાં આવે છે. આ ઉત્પાદનો ગામની બહાર પણ વિસ્તૃત બજારમાં પહોંચ્યા છે.
સ્થિર આવકથી વધતો આત્મવિશ્વાસ
છેલ્લા બે વર્ષમાં ‘સંસ્કૃતિ’ સ્વ-સહાય જૂથે દર મહિને સરેરાશ એકથી દોઢ લાખ રૂપિયાનું વેચાણ નોંધાવ્યું છે. ગ્રામ્ય વિસ્તારમાં રહીને આટલી નિયમિત આવક મેળવવી મોટી સિદ્ધિ ગણાય છે. આ આવકથી કુટુંબોની આર્થિક સ્થિતિ મજબૂત બની છે. સાથે સાથે મહિલાઓમાં આત્મવિશ્વાસ અને નિર્ણય લેવાની ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે.
સરકારી સહયોગથી વિસ્તરતી તક
ગુજરાત લાઈવલિહૂડ પ્રોમોશન કંપની દ્વારા મળેલા સહયોગે જૂથને નવી દિશા આપી છે. તાલીમ, માર્ગદર્શન અને બજાર જોડાણ જેવી સુવિધાઓથી મહિલાઓને આગળ વધવાની તક મળી છે. જિલ્લા અને રાજ્યસ્તરના મેળાઓમાં નિયમિત સ્ટોલ ફાળવવામાં આવે છે. આથી ઉત્પાદનોને સીધા ગ્રાહકો સુધી પહોંચાડવું સરળ બન્યું છે.
રાષ્ટ્રીય મંચ પર ગ્રામ્ય ઓળખ
‘સંસ્કૃતિ’ જૂથના ઉત્પાદનો હવે માત્ર સ્થાનિક બજાર સુધી સીમિત રહ્યા નથી. રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીય સ્તરની મોટી ઇવેન્ટ્સમાં પણ તેમને સ્થાન મળ્યું છે. G20 જેવી મહત્વપૂર્ણ ઇવેન્ટ્સમાં નાસ્તા તરીકે આ ઉત્પાદનો પસંદ થવું ગૌરવની બાબત છે. આવા અવસરોને કારણે જૂથની વિશ્વસનીયતા અને માંગ બંનેમાં વધારો થયો છે.
પડકારોથી અવસર સુધીની સફર
દવે નિશાના જણાવ્યા અનુસાર શરૂઆતમાં ઉત્પાદન, પેકેજિંગ અને વેચાણ બાબતે ઘણી અડચણો આવી હતી. પરંતુ સતત શીખવાની તૈયારી અને યોગ્ય માર્ગદર્શનથી આ મુશ્કેલીઓ દૂર થઈ. સમય વ્યવસ્થાપન અને ગુણવત્તા જાળવવા પર ખાસ ધ્યાન અપાયું. આજે આ જૂથ અન્ય ગ્રામ્ય મહિલાઓ માટે પ્રેરણાસ્ત્રોત બની રહ્યું છે.
